10. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı | MEB Yayınları Sayfa 189
Soru 1: Okuduğunuz mesneviyle ilgili özellikleri değerlendiriniz.
Kısa Cevap (D/Y):
- Kişisel hayatı konu edinen öğretici metindir: Y
- İnsanlara öğüt vermek amacıyla yazılmıştır: D
- Hece ölçüsüyle kaleme alınmıştır: Y
- Yazar, güldürürken düşündürmeyi amaçlamıştır: D
- Okuyucuda merak duygusu uyandırır: D
- Olay örgüsü, kişiler, zaman ve mekân vardır: D
- Ahenk unsurlarına yer verilmemiştir: Y
Açıklama: Harnâme, kişisel yaşamı değil toplumsal eleştiriyi merkeze alır. Aruz ölçüsü kullanılmış, uyak–redif ile ahenk sağlanmıştır. Mizah ve hiciv yoluyla ders vermek eserin temel amacıdır.
Soru 2: Mesnevinin masal ve destanla benzer ve farklı yönleri
Benzer: Öğüt verme, sembolik anlatım
Farklı: Yazılı kültüre ait oluşu
- Benzer yönler: Masal ve destanlarda olduğu gibi öğretici bir anlatım vardır; sembolik karakterler kullanılarak topluma mesaj iletilir.
- Farklı yönler: Harnâme yazılı bir eserdir ve olağanüstü öğelerden çok gerçekçi toplumsal eleştiri ön plandadır.
Soru 3: Harnâme, meddah hikâyelerinden biri olabilir mi?
Kısa Cevap:
Olabilir.
Ayrıntılı Cevap:
Harnâme, hiciv, mizah ve öğüt öğelerini birlikte kullanır. Meddah anlatılarında da güldürerek düşündürme esastır. Bu ortak amaç ve anlatım özellikleri, Harnâme’yi meddah hikâyelerine içerik bakımından yaklaştırır.