10. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Cevapları MEB Yayınları – Sayfa 200
Sıra Sizde Cevapları
Soru 1: Harnâme’nin Allah’ın birliğinin anlatıldığı, Hz. Peygamberin ve dönemin padişahının övüldüğü bölümlerinde Arapça ve Farsça kelimeler ile tamlamalara daha çok yer verilmiştir. Asıl hikâyenin anlatıldığı bölümde ise daha açık ve anlaşılır bir dil kullanılmıştır. Şair, niçin böyle bir üslup kullanma ihtiyacı hissetmiş olabilir? Gerekçesiyle açıklayınız.
Cevap: Şair, tevhid, naat ve methiye bölümlerinde saygı, yücelik ve resmiyet duygusunu yansıtmak amacıyla Arapça ve Farsça ağırlıklı, sanatlı bir dil kullanmıştır. Asıl hikâye bölümünde ise mesajın halk tarafından anlaşılmasını istediği için sade, açık ve anlaşılır bir üslup tercih etmiştir. Böylece hem sanat gücünü göstermiş hem de öğüt verme amacını etkili biçimde gerçekleştirmiştir.
Soru 2: Metindeki zaman ile ilgili ifadelerin metne katkısını yazınız.
Cevap: Metindeki zaman ifadeleri, olayların hangi sırayla gerçekleştiğini göstererek anlatımı düzenler. Olaylar arasındaki neden–sonuç ilişkisini güçlendirir ve hikâyenin daha akıcı, anlaşılır ve canlı olmasını sağlar.
Soru 3: Aşağıdaki beyitlerde kullanılan anlatım biçimlerini ilgili boşluklara yazınız. (Beyitlerde birden fazla anlatım biçimi kullanılabileceğini unutmayınız.)
Beyit 1:
Nice tû kalmamışdı et ü deri
Yükler altında kana batdı deri
Dudağı sarkmış u düşmiş enek
Yorılır arkasına konsa sinek
Kullanılan anlatım biçimleri:
Betimleyici anlatım – Açıklayıcı anlatım
(Eşeğin fiziksel durumu ayrıntılı biçimde tasvir edilmiştir.)
Beyit 2:
Gezerek gördü bir göğermiş ekin
Sanki tutardı ol ekin ile kin
Aşk ile döndi girdi işlemeye
Gâh ayaklayu gâh dişlemeye
Kullanılan anlatım biçimleri:
Öyküleyici anlatım – Dramatik anlatım
(Eşeğin duyguları ve hareketleri olay akışı içinde verilmiştir.)
Beyit 3:
Aldı palanını vü saldı ota
Otlayarak biraz yüridi öte
Gördü otlakda yürür öküzler
Oldu gözler ü gerlü göğüsler
Kullanılan anlatım biçimleri:
Betimleyici anlatım – Öyküleyici anlatım
(Hem olay ilerlemekte hem de çevre ve öküzlerin fiziksel özellikleri betimlenmektedir.)