10. Sınıf MEB Edebiyat Ders Kitabı Sayfa 21-22 Cevapları, Sözün Ezgisi temasındaki koşuk üzerinden sözlü kültür, yaşam tarzı ve şiirde ses düzeninin incelendiği etkinlikleri kapsamaktadır. Cevaplar öğrencilerin kendi yorumlarını oluşturabilecekleri şekilde açıklamalı olarak hazırlanmıştır.
10. Sınıf MEB Edebiyat Ders Kitabı Sayfa 21 Cevapları
Sıra Sizde
Soru: 1) Koşuk metninin ait olduğu dönemde Türklerin yaşam tarzına dair hangi çıkarımlarda bulunabilirsiniz? Gerekçelendirerek yazınız. Örnek cevap: Türklerin atlı-göçebe bir yaşam sürdükleri, hayvancılık ve avcılıkla uğraştıkları ve doğa şartlarına bağlı yaşadıkları anlaşılmaktadır. Koşukta yayla, at, sığır, boğa ve diğer hayvanlardan söz edilmesi bu yaşam biçimini desteklemektedir. Verilen açıklayıcı metinde de Türklerin sürekli hareket hâlinde olduğu, avcılık ve akıncılıkla uğraştığı belirtilmektedir.
Soru: 2) Türklerin yaşam tarzının koşuk metninde ele alınan konulara etkisi hakkında ne düşünüyorsunuz? Yazınız. Örnek cevap: İnsanların yaşadığı çevre ve günlük uğraşları edebî ürünlerin konularını da etkilemiştir. Türkler doğayla iç içe yaşadıkları için koşukta baharın gelişi, yağmur, kar, dağlar, yaylalar ve hayvanlar ayrıntılı biçimde anlatılmıştır. Bu nedenle dönemin şiirlerinde toplumun gerçek yaşamından izler görmek mümkündür.
Soru: 3) Türklerin yaşam tarzını göz önünde bulundurduğunuzda koşuk metninin ait olduğu dönemdeki sözlü ürünlerin dili hakkında neler söyleyebilirsiniz? Örnek cevap: Sözlü ürünlerde toplumun kolay anlayabileceği, günlük yaşamı ve çevreyi yansıtan bir dil kullanılmıştır. Doğadan alınan kelimeler, canlı tasvirler, ses tekrarları ve ritimli söyleyiş bu ürünlerin akılda kalmasını ve kuşaktan kuşağa aktarılmasını kolaylaştırmıştır.
Soru: 4) Koşuk metninin ait olduğu dönemdeki şiirlerle ilgili hangi özelliklere ulaşabilirsiniz? Yazınız. Örnek cevap:
1. Şiirler sözlü gelenek içerisinde oluşmuştur.
2. Kopuz eşliğinde ezgili olarak söylenmiştir.
3. Dörtlükler hâlinde düzenlenmiştir.
4. Doğa, aşk, yiğitlik ve günlük yaşam gibi konular ele alınmıştır.
5. Ses benzerlikleri ve tekrarlarla ahenkli ve ritmik bir söyleyiş oluşturulmuştur.
6. Toplumun yaşam tarzı ve kültürü şiirlere yansımıştır.
1. Şiirler sözlü gelenek içerisinde oluşmuştur.
2. Kopuz eşliğinde ezgili olarak söylenmiştir.
3. Dörtlükler hâlinde düzenlenmiştir.
4. Doğa, aşk, yiğitlik ve günlük yaşam gibi konular ele alınmıştır.
5. Ses benzerlikleri ve tekrarlarla ahenkli ve ritmik bir söyleyiş oluşturulmuştur.
6. Toplumun yaşam tarzı ve kültürü şiirlere yansımıştır.
10. Sınıf MEB Edebiyat Ders Kitabı Sayfa 22 Cevapları
Sıra Sizde
Soru: 1) Aşağıdaki Venn şemasında yer alan ahenk, ezgi ve ritim kavramlarının tanımlarını okuyunuz. Bu tanımlardaki ortak ve farklı yönleri tespit ederek bunları şema üzerinde ilgili yerlere yazınız. Örnek cevap:
Yalnızca ahenk: Edebî metindeki kelimelerin sıralanışı ve ilişkisi sonucunda oluşan genel ses düzenidir.
Yalnızca ritim: Vurgu, uzunluk, ses özellikleri ve durakların düzenli tekrarından oluşur.
Yalnızca ezgi: Kurallı biçimde düzenlenmiş müzikal ses dizisidir.
Ahenk ve ritim: Şiirin düzenli ve akıcı bir ses yapısına kavuşmasını sağlar.
Ahenk ve ezgi: Kulağa hoş gelen bir ses uyumu oluşturur.
Ritim ve ezgi: Düzenli ses akışıyla ezgili söyleyişi destekler.
Üçünün ortak özelliği: Seslerin belirli bir uyum içerisinde kullanılmasını sağlayarak dinleyende hoş bir işitsel etki oluştururlar.
Yalnızca ahenk: Edebî metindeki kelimelerin sıralanışı ve ilişkisi sonucunda oluşan genel ses düzenidir.
Yalnızca ritim: Vurgu, uzunluk, ses özellikleri ve durakların düzenli tekrarından oluşur.
Yalnızca ezgi: Kurallı biçimde düzenlenmiş müzikal ses dizisidir.
Ahenk ve ritim: Şiirin düzenli ve akıcı bir ses yapısına kavuşmasını sağlar.
Ahenk ve ezgi: Kulağa hoş gelen bir ses uyumu oluşturur.
Ritim ve ezgi: Düzenli ses akışıyla ezgili söyleyişi destekler.
Üçünün ortak özelliği: Seslerin belirli bir uyum içerisinde kullanılmasını sağlayarak dinleyende hoş bir işitsel etki oluştururlar.
Soru: 2) Okuduğunuz koşukta birbiriyle ahenkli kelimeler hangileridir? Bu kelimeler hangi yönleriyle şiirin ahengine katkı sağlamıştır? Yazınız. Örnek cevap: Şiirde yagmurın-torın-karın, erüşdi-akışdı-örüşdi, komıttı-yomıttı-emitti, ügüldi-bögüldi-tügüldi ve saçıldı-suçuldı-açıldı gibi dize sonlarında ses bakımından birbirine benzeyen kelimeler bulunmaktadır. Bu ses benzerlikleri ve tekrarlar dizeler arasında bağ kurarak koşuğa ritim, akıcılık ve ezgili bir söyleyiş kazandırmıştır.
Soru: 3) Okuduğunuz koşuğun teması nedir? Aynı temada bir şiir yazacak olsanız şiirinizin ezgili bir şekilde okunması için hangi ahenk unsurlarını kullanırdınız? Yazınız. Örnek cevap: Koşuğun temel teması baharın gelişiyle doğanın canlanmasıdır. Ben de bu temada bir şiir yazsaydım uyak ve rediflerden, hece uyumundan, kelime ve ses tekrarlarından yararlanırdım. Vurgu ve durakları da düzenli kullanarak şiirin daha ritmik ve ezgili okunmasını sağlardım.
Soru: 4) Okuduğunuz koşukta ahengi sağlayan kelimelerin temayı yansıtmada etkili olduğunu düşünüyor musunuz? Açıklayınız. Örnek cevap: Evet. Koşukta yağmurun, sellerin, hayvanların ve doğadaki hareketliliğin anlatıldığı bölümlerde kullanılan ses tekrarları ve benzer dize sonları şiire canlılık kazandırmaktadır. Böylece baharın gelişi yalnızca anlam yoluyla değil, şiirin ritmi ve sesi aracılığıyla da hissedilmektedir.
KİTABIN TÜM CEVAPLARI
Bütün tema, etkinlik ve sayfa cevaplarını 10. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı Cevapları MEB Yayınları ana sayfasında inceleyebilirsiniz.