10. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Sayfa 287 Cevapları (MEB Yayınları)
Söz Varlığımız Cevapları
Soru: Kaç Yerinden adlı hikâyeden alınan aşağıdaki cümlelerde altı çizili kelimelerin anlamlarını bağlamdan hareketle tahmin ediniz.
Kısa Cevap: Kelimeler bağlamdan hareketle anlamlandırılır.
- Mümtaz: Seçkin, diğerlerinden üstün, değerli kişi.
- Mavna: Denizde yük taşımak için kullanılan büyük tekne.
- Zabit: Orduda görev yapan subay, komutan.
- Tekaüt: Emekli olmuş, görevden ayrılmış kişi.
Sıra Sizde Cevapları
Soru 1: Kaç Yerinden adlı metin hikâye türüne ait hangi özellikleri taşımaktadır? Gerekçeleriyle açıklayınız.
Kısa Cevap: Metin, olay hikâyesi özelliklerini taşır.
Detaylı Cevap: Bu metin, giriş-gelişme-sonuç bölümlerine sahip, belirli bir olay etrafında gelişen bir hikâyedir. Metinde kişiler (anlatıcı, doktor, Ferhat Ali Bey), zaman (savaş dönemi) ve mekân (vapur, cephe) unsurları yer alır. Ayrıca anlatım gerçekçi olup tek bir olay çevresinde ilerler ve bir mesaj verir.
Soru 2: Olay örgüsünü oluşturan durumları doğru sıraya yerleştiriniz.
Kısa Cevap: Olaylar belirli bir sıraya göre ilerler.
Doğru sıralama: III → I → VI → IV → II → V
- Önce vapurda karşılaşma (III)
- Ardından kahramanların karşılaştırılması (I)
- Sonra sohbet başlar (VI)
- Genç zabit tanıtılır (IV)
- Doktorun tanıştırması (II)
- En sonda anlatıcının kendini sorgulaması (V)
Soru 3: Metne “Kaç Yerinden” adı niçin verilmiştir? Açıklayınız.
Kısa Cevap: Başlık, kahramanın yaralarını ifade eder.
Detaylı Cevap: “Kaç Yerinden” ifadesi, Ferhat Ali Bey’in savaşta birçok yerinden yaralanmasına rağmen mücadeleye devam etmesini anlatır. Bu başlık, hem fiziksel yaraları hem de fedakârlık ve gerçek kahramanlığı simgeler. Bu nedenle metnin içeriğiyle tam uyumludur.
10. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 288 Cevapları (MEB Yayınları)
Soru 4: Siz olsaydınız bu metne aşağıdaki başlıklardan hangisini verirdiniz? Gerekçesiyle yazınız.
Kısa Cevap: “Gerçek Kahramanlar” başlığı uygundur.
Detaylı Cevap: Metinde, destan kahramanları ile günümüz savaş kahramanları karşılaştırılmakta ve asıl kahramanlığın cephede savaşan, fedakârlık yapan askerlerde olduğu vurgulanmaktadır. Bu nedenle “Gerçek Kahramanlar” başlığı metnin ana düşüncesini en iyi şekilde yansıtır.
Alternatif başlık olarak “Adsız Kahramanlar” yazılabilir. Çünkü metindeki kahramanlar, şöhret beklemeden vatan için mücadele eden, ismi bilinmeyen askerlerdir. Bu başlık da metnin içeriğiyle uyumludur.
Soru 5: Aşağıdaki görselleri inceleyiniz ve soruları cevaplayınız.
Soru a: I numaralı görselin Kaç Yerinden adlı metnin yapı unsurlarına yönelik sizde hangi çağrışımları uyandırdığını yazınız.
Kısa Cevap: Vapur yolculuğu ve olayın başlangıç mekânını çağrıştırır.
Detaylı Cevap: I numaralı görsel, İstanbul’da geçen vapur yolculuğunu hatırlatır. Bu durum, metindeki yazar ile doktorun vapurda karşılaşmasını ve olayların başlangıç mekânını çağrıştırır. Aynı zamanda hikâyenin mekân unsurunun deniz ve yolculuk ortamında geçtiğini gösterir ve olay örgüsünün başlangıcını temsil eder.
10. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 289 Cevapları (MEB Yayınları)
Soru b: Görselleri uygun şekilde yerleştirerek açıklayınız.
Kısa Cevap: II yerleştirilir, III ve IV yerleştirilmez.
- II numaralı görsel yerleştirilir: Çünkü metin savaş ve cephe ortamını anlatır, bu görsel bu ortamla uyumludur.
- III numaralı görsel yerleştirilmez: Çünkü tarla ve üretim anlatımı metinde yoktur.
- IV numaralı görsel yerleştirilir: Çünkü metinde yaralı asker ve tedavi süreci yer almaktadır.
Sıra Sizde Cevapları
Soru 1: Kaç Yerinden adlı metinden hareketle dönemin edebî anlayışını tabloya yazınız.
Kısa Cevap: Sade dil, gerçekçi anlatım ve toplumsal konular ön plandadır.
- Dil ve anlatım özellikleri: Sade, anlaşılır ve konuşma diline yakın bir anlatım kullanılmıştır.
- Olay kişilerinin gerçekliği: Karakterler günlük hayatta karşılaşılabilecek gerçek ve inandırıcı kişilerdir.
- Mekânların gerçeklikle ilişkisi: İstanbul, vapur, hastane ve cephe gibi gerçek mekânlar kullanılmıştır.
- Konunun gerçek yaşamla ilişkisi: Savaş, yaralanma ve kahramanlık gibi gerçek olaylar anlatılmıştır.
Soru 2: Metinde dönemin sosyal yaşantısına yönelik hangi ayrıntılara yer verilmiştir?
Kısa Cevap: Savaş ve günlük yaşam birlikte anlatılmıştır.
Detaylı Cevap: Metinde I. Dünya Savaşı, cephe hayatı, askerlik, hastaneler, vapur yolculuğu, Haydarpaşa çevresi gibi unsurlar yer alır. Bu detaylar dönemin sosyal ve askerî yaşamını açıkça yansıtır.
Soru 3: Metnin diyaloglardan oluşmasının katkısı nedir?
Kısa Cevap: Metni canlı ve akıcı hâle getirir.
Detaylı Cevap: Diyaloglar sayesinde okuyucu kendini olayın içinde hisseder. Karakterlerin düşünceleri doğrudan aktarılır ve metin daha etkileyici ve anlaşılır olur.
Soru 4: Metindeki yargıda hangi duygudan söz edilmektedir? Kendi örneğinizi yazınız.
Kısa Cevap: Kırgınlık ve üzüntü duygusu vardır.
Detaylı Cevap: Verilen ifadede kırgınlık ve incinmişlik duygusu vardır. Kişi, değer verdiği birinin düşüncesi nedeniyle üzülmektedir.
Örnek hatıra: Bir gün çok emek vererek hazırladığım ödevim beğenilmediğinde kendimi çok üzgün ve kırılmış hissetmiştim. Bu durum, metindeki duyguyla benzerlik göstermektedir.