10. Sınıf Kimya Ders Kitabı Cevapları – MEB Yayınları
Sayfa 189 | MiniLAB – Alternatif Deney Tasarımı
Bu deneyde çözünürlüğe etki eden faktörler; sıcaklık, basınç ve madde cinsi üzerinden karşılaştırmalı olarak incelenir.
Sonuçlar katılar ve gazlar için farklı eğilimler gösterir.
Deney Raporu
Deneyin Adı : Sıcaklık, basınç ve madde cinsinin çözünürlüğe etkisi
Raporu Hazırlayan/Hazırlayanlar: (Kendi adını/adlarınızı yazınız)
Deneyin Yapıldığı Tarih: (Gün/Ay/Yıl)
Deneyin Amacı
Katı ve gaz çözeltilerinde çözünürlüğün; sıcaklık, basınç ve madde cinsine bağlı olarak nasıl değiştiğini gözlemlemek ve karşılaştırmak.
Deneyde Kullanılan Malzemeler
Su, tuz ve şeker, 4 adet şeffaf bardak/beher, termometre, karıştırma çubuğu, ısıtıcı, buz, kapaklı gazlı içecek (CO2’li), kronometre.
Teorik Bilgi
- Katılar: Çoğunlukla sıcaklık arttıkça çözünürlük artar (istisnalar olabilir).
- Gazlar: Sıcaklık arttıkça çözünürlük azalır, basınç arttıkça çözünürlük artar.
- Bağımlı değişken: Çözünürlük
- Bağımsız değişkenler: Sıcaklık (katı/gaz), basınç (gaz), madde cinsi
- Kontrol değişkenleri: Çözücü miktarı, karıştırma süresi, kap türü, ölçüm süresi
Deneyin Yapılışı
A) Katı–Sıvı (Madde Cinsi + Sıcaklık)
- İki bardağa 100 mL su koy.
- Birini soğuk, diğerini sıcak yap.
- Soğuk suya tuz, sıcak suya şeker ekle (eşit kütle).
- 1 dakika karıştır, çözünme miktarını gözlemle.
B) Gaz–Sıvı (Sıcaklık + Basınç)
- Gazlı içeceği iki eş parçaya ayır.
- Birini buzlu ortamda, diğerini ılık ortamda beklet.
- Kapakları açıp kabarcık çıkışını karşılaştır.
- Kapalı şişeyi hafifçe sık/çalkala, sonra yavaşça aç; basınç değişiminin etkisini gözle.
Hesaplama ve Bulgular
- Sıcak suda şeker daha hızlı ve fazla çözüldü.
- Soğuk suda tuz daha yavaş çözüldü.
- Soğuk içecek daha az kabarcık oluşturdu (gaz daha çok çözünmüş).
- Basınç azalınca CO2 hızla çıktı.
Sonuç ve Değerlendirme
- Katılarda sıcaklık, gazlarda sıcaklık ve basınç çözünürlüğü belirgin etkiler.
- Madde cinsi çözünürlükte önemli bir ölçüttür.
- Deney hataları sıcaklık kontrolü ve karıştırma hızından kaynaklanabilir.
- Güvenlik: Sıcak suyla çalışırken dikkatli olunmalı, gazlı şişe ani açılmamalıdır.