10. Sınıf Kimya Ders Kitabı Cevapları (MEB) – Sayfa 202
Konuya Başlarken Cevapları
Tuzlu sular, çözünen tanecikler nedeniyle daha düşük sıcaklıklarda donar; bu yüzden tatlı sular daha çabuk donar. Donma–kaynama sıcaklıkları hem çözünen madde miktarına hem de dış basınca bağlıdır.
Soru 1: Tatlı su göllerinin tuzlu su göllerine göre daha çabuk donmasının nedenini arkadaşlarınızla tartışınız.
Cevap: Tuzlu sular, içerdiği iyonlar nedeniyle donma noktası düşmesi gösterir. Bu yüzden tuzlu suyun donması için daha düşük sıcaklık gerekir, tatlı su ise daha kısa sürede donar.
Soru 2: Yollardaki donma olayı tuzlama dışında nasıl engellenebilir? Fikirlerinizi söyleyiniz.
Cevap: Kalsiyum klorür, alkol, gliserin veya antifriz gibi donma noktasını düşüren maddeler kullanılabilir. Ayrıca yerden ısıtmalı yol sistemleri, hızlı kar temizleme, yüzeyi su tutmayan kaplamalar ve mekanik buz kırma yöntemleri de donmayı azaltır.
Soru 3: İzmir ve Konya’da saf su aynı sıcaklıkta kaynar ya da donar mı? Tartışınız.
Cevap: Hayır, aynı sıcaklıkta kaynamaz ve donmaz. İzmir deniz seviyesinde olduğu için dış basınç daha yüksek, Konya daha yüksek rakımda olduğu için dış basınç daha düşüktür; bu nedenle Konya’da su daha düşük sıcaklıkta kaynar, İzmir’de ise daha yüksek sıcaklıkta kaynar.
Çözeltilerin donma ve kaynama davranışı, koligatif özellikler kapsamında değerlendirilir ve çözünen tanecik sayısına bağlıdır. Tuz, alkol veya antifriz gibi maddeler eklendiğinde suyun donma noktası düşer; bu durum günlük hayatta yollara tuz dökülmesi, araç radyatörlerinde antifriz kullanımı ve uçak kanatlarının buzlanmasının önlenmesi gibi uygulamalarla görülür. Ayrıca dış basınç değiştikçe saf suyun kaynama sıcaklığı da değişir; yüksek yerlerde su daha düşük sıcaklıkta kaynar.