10. Sınıf Kimya Ders Kitabı Cevapları (MEB) – Sayfa 206
Etkinlik: Neler Öğrenildi?
Çözeltilerin günlük hayattaki etkileri, çözünen maddenin türü ve tanecik sayısı ile doğrudan ilişkilidir. Bu etkinlikte çözeltilerin temizlik, gıda ve fiziksel özellikler üzerindeki etkileri incelenmiştir.
Soru 1) Grup arkadaşlarınızla birlikte aşağıda verilen araştırma konularından bir tanesini seçiniz. Çeşitlilik teması ile ilgili farklı bir soru da belirleyebilirsiniz.
Cevap: “Bir maddenin kaynama ve donma noktasını değiştirmek için neler yapılabilir?” konusunu seçtik.
Soru: Bir maddenin kaynama ve donma noktasını değiştirmek için neler yapılabilir?
Cevap: Bir maddenin kaynama ve donma noktasını değiştirmek için çözünen madde miktarı artırılabilir veya azaltılabilir. Ayrıca ortam basıncı değiştirilerek kaynama ve donma noktaları üzerinde etkili olunabilir.
Soru: Bütün maddelerin suda çözünmeme sebepleri nelerdir?
Cevap: Bazı maddeler suyla yeterli etkileşim kuramaz. Apolar maddeler suyla hidrojen bağı oluşturamadığı için suda çözünmez.
Soru: Maddelerin moleküler veya iyonik çözünmesinin sebepleri nelerdir?
Cevap: İyonik bileşikler suda iyonlarına ayrılarak çözünür. Moleküler maddeler ise iyonlaşmadan, molekül hâlinde çözünür. Bu durum “benzer benzeri çözer” kuralıyla açıklanır.
Soru: Temizlikte kullanılan kimyasalların derişim birimlerini araştırınız.
Cevap: Temizlik ürünlerinde derişim genellikle yüzde (%) ile ifade edilir. Bazı ürünlerde ppm veya molarite (M) birimleri de kullanılabilir.
Soru: Gazlı içeceklerde kullanılan maddelerin çözünürlüğü ile limonatada kullanılan maddelerin çözünürlüğü arasındaki farklılıkları belirleyiniz.
Cevap: Gazlı içeceklerde karbondioksit basınç altında çözünür ve basınç azalınca çözeltiden ayrılır. Limonatada bulunan şeker ve asitler ise su içinde basınçtan bağımsız olarak çözünür.
Soru 2) Seçtiğiniz konuya yönelik yapacağınız araştırma için bir çalışma planı oluşturunuz.
- Konu: Kaynama ve donma noktasını etkileyen faktörler
- Amaç: Çözünen madde ve basıncın etkisini incelemek
- Yöntem: Ders kitabı, güvenilir internet kaynakları, günlük hayat örnekleri
- Zaman planı: 1 ders araştırma, 1 ders sunum
- Görev dağılımı: Araştırma, yazım, sunum
Soru 3) Seçtiğiniz konu için güvenilir kaynaklardan (.edu, .gov uzantılı siteler, makale, kitap vb.) bilgi toplayınız ve kısaca seçtiğiniz konuyu açıklayınız.
Cevap:
Kaynama ve donma noktaları koligatif özelliklerdendir. Çözeltiye eklenen tanecik sayısı arttıkça kaynama noktası yükselir, donma noktası düşer. Bu bilgiler ders kitapları ve akademik kaynaklarda açıkça belirtilmektedir.
Soru 4) Araştırmanızı sunum hâline getiriniz ve sınıfta arkadaşlarınıza anlatınız.
Cevap (Sunum Metni):
SUNUM: Kaynama ve Donma Noktasını Etkileyen Faktörler
Giriş: Bugün çözeltilerde kaynama ve donma noktalarının neden değiştiğini anlatacağım.
Gelişme: Çözünen madde miktarı arttıkça tanecik sayısı artar. Bu durum kaynama noktasını yükseltir, donma noktasını düşürür. Ayrıca basınç da bu noktalar üzerinde etkilidir.
Günlük Hayat Örneği: Yollara tuz dökülmesi ve araçlarda antifriz kullanımı bu duruma örnektir.
Sonuç: Kaynama ve donma noktası değişimleri, çözeltilerin günlük hayattaki önemini gösterir.
Kapanış: Bu bilgiler sayesinde çevremizdeki birçok olayı daha iyi anlayabiliriz. Teşekkür ederim.
10. Sınıf Kimya Ders Kitabı Cevapları (MEB) – Sayfa 207
Değerlendirme ve Yansıtma Notu Cevapları
Tema boyunca deneysel süreçlerde ölçüm hassasiyeti ve kavramların ayırt edilmesi zorlayıcı oldu. Tekrar ve örneklerle koligatif özelliklerin mantığı pekiştirildi.
Değerlendirme Cevapları
Soru 1) Tema sonunda yaptığınız araştırmada zorlandığınız noktalar var ise yazınız.
Cevap: Isıtma ve soğutma sırasında sıcaklığı sabit tutmakta zorlandım. Bu durum ölçümlerde küçük sapmalara yol açtı.
Soru 2) Tema sonunda öğrenmelerinizde eksiklik ya da yanlış olduğunu düşündüğünüz bölümleri tekrar ediniz.
Cevap: Elektrolit ve elektrolit olmayan çözeltilerin koligatif etkiye katkısını karıştırdığımı fark ettim. Tekrar ederek iyon sayısının belirleyici olduğunu netleştirdim.
Yansıtma Notu Cevapları
Soru 1) Çevrenizde bulunan atıkların, kullanılmayan veya artan çözeltilerin canlılara ve doğaya etkileri nelerdir?
Cevap:
Kimyasal atıklar su ve toprağı kirleterek canlıların sağlığını olumsuz etkiler. Uzun vadede ekosistemde bozulma ve zehirlenmelere neden olabilir.
Soru 2) Doğaya bırakılan atıkların etkilerini azaltmak ya da yok etmek için neler yapabilirsiniz?
Cevap: Atıkları kaynağında ayırmak, geri dönüşüme yönlendirmek ve kimyasal atıkları ayrı toplamak gerekir. Bilinçli tüketim ve çevre farkındalığı da etkileri azaltır.
Soru 3) Aşağıda verilen kavramlara ilişkin ders öncesi ve sonrasındaki düşüncelerinizi yazınız.
Koligatif Özellik:
Önce: Çözünen maddenin cinsinin belirleyici olduğunu sanıyordum.
Sonra: Çözünen tanecik sayısına bağlı olduğunu öğrendim.
Kaynama Noktası Yükselmesi:
Önce: Kaynama sıcaklığının sabit kaldığını düşünüyordum.
Sonra: Tanecik sayısı arttıkça kaynama noktasının yükseldiğini öğrendim.
Donma Noktası Alçalması:
Önce: Donma noktasının değişmeyeceğini sanıyordum.
Sonra: Çözünen madde arttıkça donma noktasının düştüğünü kavradım.