10. Sınıf Kimya Ders Kitabı Cevapları (MEB) – Sayfa 208
Performans Görevi: Koligatif Özellikler
Bu performans görevinde çözünen tanecik sayısının kaynama ve donma noktalarına etkisi deneysel olarak incelenir. Tanecik sayısı arttıkça kaynama noktası yükselir, donma noktası düşer.
Performans Görevi – Koligatif Özellikler
Beklenen Performans: Deney yapma, gözlem yapma ve elde edilen sonuçları yorumlama
Görevin Konusu: Aynı miktar çözücüde farklı çözünenlerin tanecik sayısının kaynama ve donma noktalarına etkisi
1) Amaç
Saf suya eklenen iyonik ve moleküler maddelerin tanecik sayısına bağlı olarak kaynama ve donma noktalarında oluşturduğu değişimi gözlemlemek.
2) Kuramsal Bilgi (Kısa Özet)
- Koligatif özellikler, çözünen maddenin tanecik sayısına bağlıdır.
- Uçucu olmayan çözünen maddeler, çözücünün kaynama noktasını artırır, donma noktasını düşürür.
- İyonik bileşikler suda iyonlarına ayrıldığı için tanecik sayısı fazladır.
- Moleküler bileşikler iyonlaşmaz, tek tanecik hâlinde çözünür.
3) Hipotez
Aynı miktar suya eşit kütlede eklenen maddeler arasında, iyonik bileşiklerin kaynama ve donma noktası üzerindeki etkisi moleküler bileşiklerden daha fazladır.
4) Değişkenler
- Bağımsız Değişken: Çözünen maddenin türü (şeker, NaCl, CaCl₂)
- Bağımlı Değişken: Kaynama ve donma sıcaklığı
- Kontrol Değişkenleri: Su miktarı, ortam basıncı, ısıtma süresi, kullanılan kap
5) Kullanılan Malzemeler
Beher, termometre, ısıtıcı, buz banyosu, saf su, şeker, NaCl, CaCl₂, karıştırıcı çubuk, hassas terazi, koruyucu eldiven ve gözlük
6) Güvenlik Kuralları
Deney sırasında koruyucu gözlük ve eldiven kullanılmalıdır.
Sıcak cam kaplara temas edilmemeli, kimyasallar dikkatli kullanılmalıdır.
7) Deneyin Yapılışı
- Saf suyun kaynama ve donma sıcaklığı ölçülür.
- Aynı miktar suya ayrı ayrı şeker, NaCl ve CaCl₂ eklenerek çözeltiler hazırlanır.
- Her çözeltinin kaynama ve donma sıcaklığı ölçülür.
- Elde edilen veriler tablo hâline getirilir ve karşılaştırılır.
8) Beklenen Sonuçlar
- Kaynama Noktası Artışı: CaCl₂ > NaCl > Şeker > Saf su
- Donma Noktası Düşüşü: CaCl₂ > NaCl > Şeker
Sebep: İyonik bileşiklerin daha fazla tanecik oluşturması
9) Sonuç ve Yorum
Deney sonucunda, çözünen tanecik sayısı arttıkça kaynama noktasının yükseldiği ve donma noktasının düştüğü gözlemlenmiştir.
İyonik çözeltiler, moleküler çözeltilere göre daha belirgin etki göstermiştir.
10) Hata Kaynakları ve Öneriler
- Ölçüm sırasında ısı kaybı
- Termometre okuma hatası
- Çözünen miktarının tam ayarlanamaması
Öneri: Ölçümler tekrarlanmalı ve deney koşulları sabit tutulmalıdır.
11) Günlük Hayatla İlişkilendirme
- Yollara tuz dökülmesi → Donma noktası düşer
- Radyatöre antifriz eklenmesi → Kaynama yükselir, donma düşer