10. Sınıf Kimya Ders Kitabı Cevapları MEB Yayınları Sayfa 246
MiniLAB
Soru: Bu bölümde sizden sürdürülebilir bir dünya için kaynakların daha verimli kullanılmasına ve yeşil kimyanın önemine dikkat çeken bir deney tasarlamanız beklenmektedir. Aşağıdaki basamakları dikkate alarak kendinize bir plan oluşturunuz ve bilimsel, araştırmacı bakış açısıyla deneyinizi gerçekleştiriniz.
Kısa Cevap: Yeşil kimya kapsamında nişasta tabanlı biyoplastik üretimi deneyi tasarlanabilir. Bu deney, çevreye zarar vermeyen malzemelerle sürdürülebilir üretimin mümkün olduğunu gösterir.
Deneyin Adı: Nişasta Tabanlı Biyoplastik Üretimi (Mikro Ölçek, Yeşil Kimya)
Raporu Hazırlayan / Hazırlayanlar: Ad Soyad / Grup No
Deneyin Yapıldığı Tarih: gg.aa.yyyy
Deneyin Amacı: Evde bulunabilen ve çevreye zararsız malzemelerle biyobozunur plastik üretmek; kaynakların verimli kullanımını, atom ekonomisini ve yeşil kimya ilkelerini göstermek.
Deneyde Kullanılan Malzemeler
5,0 g mısır nişastası, 50 mL su, 1,5–2 mL gliserin, 1,0 mL sirke, beher, karıştırma çubuğu, ısıtıcı, spatül, yağlı kâğıt
Teorik Bilgi
Nişasta, su ve ısı etkisiyle şişerek jelimsi bir yapı oluşturur. Gliserin, oluşan yapının daha esnek olmasını sağlar. Sirke ise karışımın yapısını düzenleyerek daha dengeli bir film oluşmasına yardımcı olur. Su uçtukça ince, esnek ve biyobozunur bir plastik tabaka elde edilir.
Deneyin Yapılışı
- Bir beher içine 50 mL su koyunuz.
- Üzerine 5,0 g nişasta, 1,5–2 mL gliserin ve 1,0 mL sirke ekleyiniz.
- Karışımı iyice karıştırınız.
- Orta ısıda sürekli karıştırarak ısıtınız.
- Karışım önce bulanık, sonra parlak ve koyu kıvamlı hâle gelecektir.
- Karışımı yağlı kâğıt üzerine ince bir tabaka hâlinde yayınız.
- Oda sıcaklığında 1 gün kadar bekletiniz veya düşük sıcaklıkta kurutunuz.
- Kuruyan filmi çıkarıp gözlemlerinizi yazınız.
Hesaplama ve Bulgular
Karışım kuruduğunda ince bir biyoplastik tabaka oluşur. Elde edilen ürünün esnekliği, dayanıklılığı ve yüzey özellikleri gözlemlenir. Ürün ince, hafif ve doğada çözünebilir yapıdadır.
Sonuç ve Değerlendirme
Bu deney, yeşil kimyanın günlük hayatta uygulanabileceğini göstermektedir. Kullanılan malzemeler çevreye daha az zarar verir, atık miktarı düşüktür ve mikro ölçekte gerçekleştirildiği için su ayak izi de küçüktür. Deney sonucunda sürdürülebilir üretim için doğa dostu malzemelerin tercih edilmesi gerektiği anlaşılır.