10. Sınıf Tarih Ders Kitabı Cevapları – Sayfa 185
Osmanlı Devleti’nde Medreselerde Eğitim ve İlim Hayatı
Osmanlı Devleti’nde medreseler, sadece eğitim verilen yapılar değil; ilim, kültür ve düşüncenin üretildiği merkezler olmuştur. Medreselerde dersler ağırlıklı olarak Arapça yürütülmüş, öğrenciler metinleri kelime kelime inceleyerek anlamaya çalışmıştır. Müderrisler dersleri rahle veya kürsü başında anlatmış, öğrenciler yarım halka şeklinde oturarak dersi takip etmiştir.
Bu sistem sayesinde dinî ilimlerin yanı sıra matematik, mantık, astronomi, tıp ve felsefe gibi alanlarda da önemli gelişmeler yaşanmıştır. Bursa, Edirne ve İznik gibi şehirler bu dönemde ilim merkezleri hâline gelmiştir.
Bu sayfada doğrudan soru bulunmamaktadır.
10. Sınıf Tarih Ders Kitabı Cevapları – Sayfa 186
Medreselerin Osmanlı Şehir Hayatına Etkisi
Soru 1 - Medreselerde eğitim alan ve eğitim veren kişiler Osmanlı şehir hayatının şekillenmesinde nasıl bir rol oynamış olabilir? Açıklayınız.
Cevap - Medreselerde eğitim alan öğrenciler ve ders veren müderrisler, şehirlerde ilim, ahlak ve kültürün yayılmasını sağlamıştır. Bu kişiler sayesinde şehirler sadece yerleşim alanı değil, bilgi ve düşünce merkezleri hâline gelmiştir. Medreselerin bulunduğu şehirler zamanla sosyal ve kültürel açıdan gelişmiştir.
Soru 2 - Kaynaklarda “Osmanlı Devleti’nde Kuruluş Dönemi’nden itibaren ilim ve irfan hayatına büyük önem verilmiştir.” yargısını destekleyen hangi kanıtlara yer verilmiştir? Açıklayınız.
Cevap: Orhan Gazi tarafından İznik Medresesi’nin kurulması, âlimlerin devlet tarafından desteklenmesi ve yeni medreselerin açılması bu yargıyı desteklemektedir. Ayrıca ilmî tartışmaların yapılması, tercüme faaliyetlerinin başlaması ve farklı ilim dallarının okutulması, Osmanlı’da ilme verilen önemin açık göstergesidir.
10. Sınıf Tarih Ders Kitabı Cevapları – Sayfa 187
Türk-İslam Devletlerinden Osmanlı’ya Eğitimde Süreklilik ve Değişim
Soru - İlk Türk-İslam devletlerinden Osmanlı Devleti’ne uzanan süreçte eğitim faaliyetlerinde değişime uğrayan ve süreklilik gösteren unsurları değerlendirerek tabloyu doldurunuz.
Cevap (Tablo İçeriği – Metinle Açıklama)
- Medreselerin varlığı: İlk Türk-İslam devletlerinden Osmanlı’ya kadar süreklilik göstermiştir.
- Eğitim içeriği: Dinî ilimler her dönemde yer almış, Osmanlı’da buna ek olarak müspet bilimler daha sistemli hâle gelmiştir.
- Eğitim mekânları: Cami ve saray çevresinde başlayan eğitim faaliyetleri, Osmanlı’da külliye sistemi ile kurumsallaşmıştır.
- İlim merkezleri: Buhara ve Semerkant’tan Konya, Bursa, Edirne ve İstanbul’a doğru merkez değişimi yaşanmıştır.
- Eğitim anlayışı: Osmanlı’da eğitim devlet denetimi ve vakıf sistemiyle daha düzenli ve kalıcı hâle gelmiştir.