10. Sınıf Tarih Ders Kitabı Cevapları – MEB Yayınları Sayfa 208
3.1. Osmanlı Devleti’nin Cihan Devleti Hâline Gelmesi – Düşünelim
Soru 1: Osmanlı Devleti’nin geniş bir coğrafyada hâkimiyet kurmasını sağlayan etkenler neler olabilir?
Kısa Cevap : Osmanlı Devleti’nin büyümesinde askerî teşkilatlanma ve merkezi yönetim anlayışı belirleyici olmuştur. Ayrıca coğrafi konum avantajı ve siyasi istikrar etkili olmuştur.
Osmanlı Devleti’nin kısa sürede genişlemesini sağlayan temel unsurlar arasında disiplinli ve sürekli bir orduya sahip olması, merkezi otoritenin güçlü olması, fethedilen yerlerde adaletli yönetim uygulanması ve stratejik ticaret yollarını kontrol etmesi yer alır. Bunun yanında tımar sistemi sayesinde ordunun ekonomik olarak desteklenmesi, deniz gücünün geliştirilmesi ve hoşgörülü yönetim anlayışı, Osmanlı’nın farklı milletler üzerinde kalıcı hâkimiyet kurmasını sağlamıştır.
Soru 2: Günümüzde Osmanlı Devleti’nin sınırları içinde kalan ülkeler siyasi, sosyal ve kültürel açıdan Osmanlı kültür ve medeniyetinden nasıl etkilenmiş olabilir?
Kısa Cevap : Bu ülkeler Osmanlı’dan yönetim geleneği ve kültürel miras etkileri taşımaktadır. Osmanlı’nın çok milletli yapısı, bu bölgelerde iz bırakmıştır.
Osmanlı hâkimiyetinde uzun süre kalan ülkeler, Osmanlı kültür ve medeniyetinden şehir planlaması, mimari eserler, vakıf sistemi, hukuk anlayışı ve günlük yaşam alışkanlıkları açısından etkilenmiştir. Günümüzde Balkanlar, Orta Doğu ve Kuzey Afrika’da görülen cami, köprü, han, hamam ve çarşılar, Osmanlı’nın bıraktığı kalıcı izlerdir. Ayrıca bir arada yaşama kültürü ve hoşgörü anlayışı, Osmanlı medeniyetinin bu toplumlara kazandırdığı önemli değerler arasında yer alır.
10. Sınıf Tarih Ders Kitabı Cevapları – MEB Yayınları Sayfa 208
3.1. Osmanlı Devleti’nin Cihan Devleti Hâline Gelmesi – Düşünelim (Farklı Bir Anlatım)
Soru 1: Osmanlı Devleti’nin geniş bir coğrafyada hâkimiyet kurmasını sağlayan etkenler neler olabilir?
Kısa Cevap : Osmanlı Devleti’nin büyümesinde askerî başarılar ve devlet teşkilatının sağlamlığı etkili olmuştur. Uygulanan adaletli yönetim, fethedilen topraklarda kalıcılığı sağlamıştır.
Osmanlı Devleti’nin geniş bir coğrafyada hâkimiyet kurmasında merkezi otoritenin güçlü olması, kapıkulu ocakları ve tımar sistemine dayalı düzenli ordu, boğazlar ve ticaret yolları gibi stratejik bölgeleri kontrol etmesi önemli rol oynamıştır. Ayrıca fethedilen bölgelerde yerel halka baskı uygulamaması, din ve vicdan özgürlüğü tanıması ve devlet düzenini hızlı şekilde kurması, Osmanlı’nın uzun süreli egemenliğini mümkün kılmıştır.
Soru 2: Günümüzde Osmanlı Devleti’nin sınırları içinde kalan ülkeler siyasi, sosyal ve kültürel açıdan Osmanlı kültür ve medeniyetinden nasıl etkilenmiş olabilir?
Kısa Cevap : Bu ülkelerde Osmanlı’dan kalan kültürel ve mimari izler hâlen görülmektedir. Toplumsal yaşam ve şehir düzeni Osmanlı etkisini yansıtmaktadır.
Osmanlı hâkimiyetinde kalan bölgelerde cami, medrese, köprü, kervansaray ve hamamlar Osmanlı mimarisinin izlerini taşımaktadır. Bunun yanında vakıf sistemi, adalet anlayışı, çok kültürlü toplumsal yapı ve günlük yaşam alışkanlıkları Osmanlı medeniyetinin bu toplumlar üzerindeki etkisini göstermektedir. Bugün Balkanlar, Orta Doğu ve Kuzey Afrika’da görülen pek çok kültürel unsur, Osmanlı mirasının devam ettiğini kanıtlamaktadır.