10. Sınıf Tarih Ders Kitabı Cevapları – MEB Yayınları (Sayfa 251–252)
Soru 1: Aşağıdaki alana merkez ve taşra teşkilatları ile ordu teşkilatı arasındaki yönetim organizasyonu, asker yetiştirme ve dirlik dağıtımı ilişkilerini gösteren bir zihin haritası çiziniz.
Cevap: Osmanlı Devleti’nde yönetim, merkez teşkilatı ile taşra teşkilatı arasında kurulmuş güçlü bir dengeye dayanır. Merkez teşkilatı, kapıkulu askerlerinin yetiştirilmesinden ve ordunun sevk ve idaresinden sorumludur. Taşra teşkilatı ise tımar sistemi sayesinde eyalet askerlerini yetiştirir. Ordu, merkezden yetişen kapıkulu askerleri ile taşradan sağlanan eyalet askerlerinin birleşmesiyle oluşturulmuştur. Bu yapı sayesinde asker yetiştirme, dirlik dağıtımı ve yönetim bir bütün hâlinde işlemiştir.
Soru 2: XVI–XVII. yüzyıllarda kapıkulu ordusunun piyade askerleri olan yeniçerilerin sayıları neden artmış olabilir? Açıklayınız.
Cevap: Yeniçerilerin sayısının artmasının temel nedeni, ateşli silahların savaş alanlarında belirleyici hâle gelmesidir. Tımarlı sipahilerin eski gücünü kaybetmesi, Osmanlı Devleti’ni maaşlı ve sürekli piyade askerlerine yöneltmiştir. Ayrıca uzun süren savaşlar, kuşatma mücadeleleri ve merkezî ordunun güçlendirilme ihtiyacı, yeniçeri sayısının artmasını hızlandırmıştır.