10. sınıf edebiyat 1. dönem 1. yazılı hazırlığı için 2026-2027 kapsamına uygun iki örnek sınav. Okuma metinleri, açık uçlu sorular ve yazma sorularına örnek cevaplar bir arada.
10. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı 1. Dönem 1. Yazılı Soruları ve Cevapları
10. sınıf edebiyat 1. dönem 1. yazılı hazırlık çalışması, iki ayrı sınav örneğiyle öğrencilerin metne dayalı soruları çözmesine yardımcı olur. İçerik; bağlamdan anlam çıkarma, çıkarım yapma, metin karşılaştırma, metin çözümleme ve yazılı ileti oluşturma alanlarını kapsar.
2026-2027 için önemli ayrım: Bu sınıfta 1. dönem 1. yazılı ülke geneli ortak sınavdır. Aşağıdaki Örnek Sınav 1 ve 2, resmî tablodaki aynı 7 soruluk dağılıma göre hazırlanmış iki farklı çalışmadır; ayrı resmî senaryolar değildir.
Okuma metinleri, sorular ve örnek cevaplar bu çalışma için özgün olarak hazırlanmıştır. Bunlar MEB’in resmî sınav soruları değildir. Aşağıdaki puanlar 100 üzerinden örnek değerlendirme içindir; dinleme ve konuşma değerlendirmeleri bu içeriğin kapsamında değildir.
10. Sınıf Edebiyat 1. Dönem 1. Yazılı – Örnek Sınav 1
Soru sayısı: 7. Örnek toplam puan: 100. Soruları aşağıdaki metinlere göre yanıtlayınız. Açıklama ve yorumlarınızı metinsel kanıtla destekleyiniz.
I. Metin — Dönüş Yolu (Türkü Söyleyişinden Yararlanan Özgün Şiir)
Akşam iner eski köyün yoluna,
Bir türkü yayılır avlulara.
Yıllar sonra bir ses duyar içim,
Bir umut filizlenir yorgun yüreğimde.
Annem kapıda bekler gibi gelir,
Taş eşikte çocukluğum görünür.
II. Metin — Eve Dönüş (Özgün Düzyazı)
İnsan yıllar sonra doğduğu yere dönünce yalnızca binalara bakmaz. Bir kapı sesi, eski bir türkü ya da tanıdık bir koku, geçmişteki ilişkileri hatırlatır. Bu hatırlayış, yaşadığı yerle arasında yeniden bir yakınlık kurmasını sağlar.
III. Metin — Ortak Sandık (Özgün Masal)
Bir varmış, bir yokmuş. Bir köyde, içine konulan her kitabı geceleri ışığa dönüştüren bir sandık varmış. Sandığı bulan Elif, onun ışığında köydeki çocuklarla kitap okurmuş. Bir tüccar sandığı satın alıp kapısına kilit vurmuş. O gece ışık yanmamış. Elif, sandığın ancak paylaşıldığında aydınlık verdiğini söylemiş. Tüccar kapıyı açmış, çocuklar kitapları yeniden sandığa bırakmış. Işık bütün avluya yayılmış. Tüccar da sandığı köyün ortak okuma odasına taşımaya yardım etmiş.
1. Soru (10 Puan)
Soru: Şiirde umudun “filizlenmesi” hangi anlama gelir?
Kısa Cevap: Filizlenmek, umudun yeniden ortaya çıkması ve güçlenmeye başlamasıdır.
Puanlama: Bağlama uygun anlam 10 puan.
2. Soru (15 Puan)
Soru: Dönüş Yolu şiirinin teması ve söyleyicinin dönüşe yaklaşımı nedir? Bir kanıt ekleyiniz.
Kısa Cevap: Tema, geçmişe ve eve özlemdir; dönüş söyleyicide umut ve yakınlık uyandırır.
Puanlama: Tema 7 puan; Duygu ve metinsel dayanak 8 puan.
3. Soru (15 Puan)
Soru: Masalda kilitlenen sandığın ışığının sönmesinden hangi mesaj çıkarılır? Elif’in rolünü açıklayınız.
Kısa Cevap: Bilgi ve kitaplar paylaşıldığında daha çok insana yarar sağlar. Elif, ortak yararı savunmaktadır.
Puanlama: Örtük iletinin çıkarılması 8 puan; Elif’in davranışıyla ilişki 7 puan.
4. Soru (15 Puan)
Soru: Şiir ile Eve Dönüş metninin içerik benzerliğini ve anlatım farklılığını yazınız.
Kısa Cevap: İki metin de eve dönüşün hatıraları canlandırmasını işler. Şiir imgelerle, düzyazı doğrudan açıklamalarla ilerler.
Puanlama: İçerik karşılaştırması 7 puan; Anlatım karşılaştırması 8 puan.
5. Soru (15 Puan)
Soru: Ortak Sandık masalındaki iki kişinin başlangıçta ne istediğini ve hangi özellikleri taşıdığını davranışlarıyla gösteriniz.
Kısa Cevap: Elif birlikte okumayı ve paylaşmayı ister; yardımseverdir. Tüccar sandığı yalnız kendisi için almak ister; başlangıçta bencil davranır.
Puanlama: İki kişinin amaçları 7 puan; Özellik-davranış eşleştirmesi 8 puan.
6. Soru (10 Puan)
Soru: Masaldaki ışık imgesi paylaşma değeriyle nasıl ilişkilendirilmiştir?
Kısa Cevap: Işık, paylaşılan bilginin yararını simgeler; sandık herkese açıldığında aydınlık geri gelir.
Puanlama: İmge-değer ilişkisi 5 puan; Metin birimleriyle gerekçelendirme 5 puan.
7. Soru (20 Puan)
Soru: Ortak Sandık için altı karelik yazılı film şeridi hazırlayınız. Kareleri birer cümleyle anlatıp başlık koyunuz; iletinin olaylar içinde anlaşılmasını sağlayınız.
Kısa Cevap: Başlığı olan, altı aşamada olay sırasını ve paylaşmanın önemini koruyan bir film şeridi metni yazılmalıdır.
Örnek Cevap:Başlık: Sandığın Sırrı
1. Elif, ışıklı sandığı köydeki çocuklarla paylaşır.
2. Herkes avluda sandığın ışığında kitap okur.
3. Sandığı alan tüccar onu kapalı bir yere koyar.
4. Işık sönünce Elif sandığın birlikte kullanılmasını önerir.
5. Tüccar kapıyı açtığında avlu yeniden aydınlanır.
6. Köylüler sandığı ortak okuma odasına yerleştirir.
Puanlama: Olay sırası ve tutarlılık 6 puan; Paylaşma iletisinin aktarımı 6 puan; Uygun başlık 3 puan; Başlatma-sürdürme-bitirme ifadeleri 5 puan.
10. Sınıf Edebiyat 1. Dönem 1. Yazılı – Örnek Sınav 2
Soru sayısı: 7. Örnek toplam puan: 100. Soruları aşağıdaki metinlere göre yanıtlayınız. Açıklama ve yorumlarınızı metinsel kanıtla destekleyiniz.
I. Metin — Birlikte (Özgün Şiir)
Bir ses uzanır karşı kıyıdan,
Daralan günlere nefes olur.
Bir el başka bir ele değince,
Yalnız yolun yükü hafifler.
Aynı türküyü söyler iki pencere,
Akşam, komşu kapısında durulur.
II. Metin — Bir Sesin Gücü (Özgün Düzyazı)
Bir mahallede dayanışma, büyük işlerden önce küçük karşılaşmalarla başlar. Bir komşunun hâlini sormak, taşıdığı ağır çantayı paylaşmak ya da endişesini dinlemek, insanın yalnız olmadığını hissettirir. Ortak söylenen bir türkü de bu yakınlığın sesi olabilir.
III. Metin — Paylaşılan Ekmek (Özgün Masal)
Bir varmış, bir yokmuş. Bir köyde ekmekler günden güne küçülür olmuş. Deniz adlı bir çocuk, elindeki son ekmeği yol kenarında bekleyen yaşlı biriyle paylaşmış. Yaşlı kişi ona boş bir sepet vermiş: “Bunu köy meydanına bırak; herkes elindekinden bir parça koysun.” demiş. Önce Deniz kalan ekmeğini sepete koymuş. Komşular da kuru üzüm, un ve ekmek getirmiş. Bir adam sepeti eve götürmek istemiş ama içindeki yiyecekler taşa dönüşmüş. Sepeti meydana geri koyunca taşlar yeniden yiyecek olmuş. Adam hatasını anlamış; ertesi gün ortak fırının kurulmasına ilk o yardım etmiş.
1. Soru (10 Puan)
Soru: Şiirde günlerin “daralması” sözüyle hangi durum anlatılmaktadır?
Kısa Cevap: Daralan günler, kişinin sıkıntı, baskı veya güçlük yaşadığı dönemlerdir.
Puanlama: Bağlama uygun anlam 10 puan.
2. Soru (15 Puan)
Soru: Birlikte şiirinin temel duygusu nedir? Birliktelik bu duyguyu nasıl oluşturur?
Kısa Cevap: Ana duygu, dayanışmanın verdiği güven ve ferahlıktır. Birliktelik, zorluğu ve yalnızlığı azaltır.
Puanlama: Ana duygu 7 puan; Birliktelikle ilişkisi ve kanıt 8 puan.
3. Soru (15 Puan)
Soru: Masaldaki adamın sepeti eve götürmek istemesiyle fırına yardım etmesi arasında nasıl bir tutum değişimi vardır?
Kısa Cevap: Adam, ortak yiyeceği yalnız kendisi için istemekten dayanışmaya katkı sunmaya geçmiştir.
Puanlama: Tutum değişiminin çıkarılması 8 puan; İki davranışla kanıtlama 7 puan.
4. Soru (15 Puan)
Soru: Şiir ile Bir Sesin Gücü metninde ortak ileti nedir? Bu ileti nasıl farklı aktarılmıştır?
Kısa Cevap: İkisi de yakınlığın yalnızlığı azalttığını belirtir. Şiir imge ve çağrışımlarla, düzyazı gündelik örnek ve açıklamalarla anlatır.
Puanlama: Ortak ileti 7 puan; Sunuluş farkı ve örnek 8 puan.
5. Soru (15 Puan)
Soru: Paylaşılan Ekmek masalında başlangıç, düğüm ve çözüm bölümlerinin temel olaylarını yazınız.
Kısa Cevap: Başlangıçta yiyecek sıkıntısı vardır. Düğüm, adamın ortak sepeti sahiplenmesiyle oluşur. Çözüm, sepetin geri verilmesi ve ortak fırına yöneliştir.
Puanlama: Başlangıç 5 puan; Düğüm 5 puan; Çözüm 5 puan.
6. Soru (10 Puan)
Soru: Masaldaki yiyecek-taş dönüşümü, ortak yarar düşüncesiyle nasıl ilişkilidir?
Kısa Cevap: Bencillik yiyecekleri yararsızlaştırırken ortak kullanıma dönüş yararı geri getirir; paylaşma değeri olayların karşıtlığıyla aktarılır.
Puanlama: Karşıtlığın açıklanması 5 puan; Değerle ilişki 5 puan.
7. Soru (20 Puan)
Soru: Paylaşılan Ekmek masalını başlıklı, altı karelik bir yazılı film şeridine dönüştürünüz. Her kare bir cümle olsun; başlangıç ve sonuç birbirine bağlansın.
Kısa Cevap: Altı kare, başlık ve olayların içine yerleştirilmiş tutarlı bir paylaşma iletisi bulunmalıdır.
Örnek Cevap:Başlık: Ortak Sofra
1. Köyde azalan yiyecekler herkesi kaygılandırır.
2. Deniz, ekmeğini paylaşınca yaşlı kişiden bir sepet alır.
3. İnsanlar ellerindeki yiyecekleri sepette biriktirir.
4. Bir adamın sepeti sahiplenmesi yiyecekleri taşa çevirir.
5. Adam sepeti yerine bırakır ve yiyecekler geri gelir.
6. Köylüler ortak fırın kurarken adam da onlara katılır.
Puanlama: Olay sırası ve tutarlılık 6 puan; Paylaşma iletisinin aktarımı 6 puan; Uygun başlık 3 puan; Başlatma-sürdürme-bitirme ifadeleri 5 puan.
Değerlendirme: Anlamca eşdeğer ve metinle gerekçelendirilmiş cevaplar kabul edilir. Yazma sorularındaki metinler tek doğru cevap değildir. Ölçütleri kısmen karşılayan yanıtlara karşılanan bölüm oranında puan verilebilir.