11. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 29 Cevapları
Düşünelim Paylaşalım
Soru: Türk kültür ve edebiyatında dost ve dostluk kavramlarının önemi büyüktür. Bu kavramlar, günlük yaşamdaki yansımalarından başlayarak atasözlerimize, türkülerimize, hikâye, roman gibi birçok edebî türe konu olmuştur. Aşağıdaki metni bu bağlamda okuyarak çalışmaları tamamlayınız. Cevap: Karagöz ile Hacivat farklı kişilikleri temsil etseler de uzun süreli iletişimleri, birbirlerinin özelliklerini tanımaları ve ihtiyaç duyduklarında birbirlerine yardımcı olmaları dostluklarının temelini oluşturur.
Soru: 1) Hacivat ve Karagöz'ün kişilik özellikleri, eğitim durumları, kültür düzeyleri ve sosyal statüleri farklıdır. Bu farklılıklara rağmen aralarındaki dostluğu nasıl sürdürebildiklerini tartışınız. Ulaştığınız sonuçları tahtaya yazanız. Örnek cevap: İki karakterin dostluğunu sürdürebilmesinde farklılıklarını kabullenmeleri ve birbirlerinin eksik yönlerini tamamlamaları etkilidir. Hacivat daha sakin ve uzlaştırıcı davranırken Karagöz daha içten ve doğrudandır. Zaman zaman tartışsalar da ilişkilerini tamamen koparmamaları, gerçek dostlukta hoşgörünün ve bağlılığın önemini gösterir.
Soru: 2) Aşağıdaki dörtlükten ve atasözünden hareketle "dostluk" kavramının sizin için ifade ettiği anlamları aşağıdaki alana yazınız. Örnek cevap: Dostluk; dürüstlük, karşılıklı güven, fedakârlık, yardımlaşma ve iyi-kötü zamanlarda birbirinin yanında olma demektir. Dostlar birbirlerini olduğu gibi kabul eder ve gerektiğinde birbirlerine doğruyu söyler.
11. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 30 Cevapları
Geleneksel Türk Tiyatrosu
Soru: Aşağıdaki geleneksel Türk tiyatrosu türlerini verilen açıklamalarla doğru olarak eleştiriniz. Cevap:
1. Köy Seyirlik Oyunları
2. Karagöz
3. Orta Oyunu
4. Meddah
5. Kukla
1. Köy Seyirlik Oyunları
2. Karagöz
3. Orta Oyunu
4. Meddah
5. Kukla
Yazıcı Metnine Göre
Soru: Aşağıdaki soruları Yazıcı metnine göre cevaplayınız. Cevap: Yazıcı oyunu; Karagöz'ün geçim sıkıntısını, yazıcılık girişimini, farklı toplum kesimleriyle ilişkisini ve yanlış anlamalardan doğan mizahı ele almaktadır.
Soru: 1) Günümüzde şenliklerde, okullarda yapılan etkinliklerde ve ramazan programlarında Karagöz gösterilerine yer verilmektedir. Karagöz oyunun varlığını sürdürmesinin sebepleri neler olabilir? Açıklayınız. Örnek cevap: Karagöz oyunu güçlü bir mizah geleneğine sahip olması, halk kültürünü yansıtması, görsel yönünün ilgi çekici olması ve farklı yaş gruplarına hitap edebilmesi sayesinde yaşamaya devam etmektedir. Geleneksel sanatların korunmasına verilen önem de bu devamlılığı destekler.
Soru: 2) Kültürel bir miras olan Karagöz'ün Türk kültüründeki değeriyle ilgili görüşlerinizi belirtiniz. Örnek cevap: Karagöz, geçmişten günümüze ulaşan Türk mizah anlayışını, dil özelliklerini ve toplumsal çeşitliliğini yansıtır. Bu nedenle yalnızca bir eğlence biçimi değil, Türk kültürünün tarihî hafızasının önemli parçalarından biridir.
Soru: 3) Metnin konu ve temasını belirleyerek aşağıdaki ilgili alanlara yazınız. Cevap:
Konu: Karagöz'ün yazıcı olarak çalışması ve müşterileriyle yaşadığı komik olaylar.
Tema: İletişim, yanlış anlama ve geçim mücadelesi.
Konu: Karagöz'ün yazıcı olarak çalışması ve müşterileriyle yaşadığı komik olaylar.
Tema: İletişim, yanlış anlama ve geçim mücadelesi.
Soru: 4) Metindeki açık ve örtük iletileri tespit ederek aşağıdaki ilgili alanlara yazınız. Cevap:
Açık: Karagöz iş bulmaya çalışır ve bir yazıcı dükkânı işletir. Gelen müşteriler farklı konuşma özellikleri gösterir.
Örtük İletiler: İnsanların eğitim ve sosyal çevreleri kullandıkları dili etkiler. Anlamadan cevap vermek iletişim sorunları oluşturur. Geçim sıkıntısı insanları farklı işlere yöneltebilir.
Açık: Karagöz iş bulmaya çalışır ve bir yazıcı dükkânı işletir. Gelen müşteriler farklı konuşma özellikleri gösterir.
Örtük İletiler: İnsanların eğitim ve sosyal çevreleri kullandıkları dili etkiler. Anlamadan cevap vermek iletişim sorunları oluşturur. Geçim sıkıntısı insanları farklı işlere yöneltebilir.
Soru: 5) Tespit ettiğiniz açık ve örtük iletilerin toplum hayatındaki iletişime katkısını değerlendiriniz. Örnek cevap: Metindeki iletiler, sağlıklı iletişimin karşıdakini dikkatle dinlemeye ve kullanılan dili doğru anlamaya bağlı olduğunu gösterir. Farklı sosyal çevrelerden gelen insanların dil farklılıklarını anlayışla karşılaması iletişimde hoşgörüyü artırır.
11. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 31 Cevapları
Soru: 6) Metnin içeriğiyle ilgili olarak, metni okumadan önceki tahminlerinizle okuduktan sonraki tespitlerinizi aşağıdaki ilgili alanlara yazarak karşılaştırınız. Örnek cevap:
Okumadan Önceki Tahminim: Karagöz'ün bir yazıcının yanında çalışacağını ve konuşma yanlışlıklarından komik olaylar çıkacağını düşünmüştüm.
Okuduktan Sonraki Tespitlerim: Karagöz kendisi yazıcılık yapmaya çalışmış; müşterilerin söylediği sözleri yanlış anlaması, farklı şivelerle karşılaşması ve okuma-yazma bilmemesi oyunun mizahını oluşturmuştur.
Okumadan Önceki Tahminim: Karagöz'ün bir yazıcının yanında çalışacağını ve konuşma yanlışlıklarından komik olaylar çıkacağını düşünmüştüm.
Okuduktan Sonraki Tespitlerim: Karagöz kendisi yazıcılık yapmaya çalışmış; müşterilerin söylediği sözleri yanlış anlaması, farklı şivelerle karşılaşması ve okuma-yazma bilmemesi oyunun mizahını oluşturmuştur.
Soru: 7) Yazıcı metniyle Eskici Abdi adlı orta oyunu metnini aşağıdaki tabloda verilen ölçütlere göre karşılaştırınız. Cevap:
İçerik: İkisinde de iş bulma ve geçim sıkıntısı vardır. Yazıcı'da Karagöz, Eskici Abdi'de Kavuklu ön plandadır.
Dönem: Geleneksel Türk tiyatrosunun ve eski İstanbul toplum hayatının özelliklerini taşırlar.
Zihniyet: Halkın günlük yaşamı ve ekonomik sorunları mizahi bir yaklaşımla ele alınır.
İleti: Çalışma ve geçim çabası insan hayatının önemli bir parçasıdır; yanlış anlamalar iletişimi güçleştirir.
Üslup: Konuşmaya dayalı, mizahi, doğaçlamaya elverişli ve söz oyunlarından yararlanan bir anlatım kullanılmıştır.
İçerik: İkisinde de iş bulma ve geçim sıkıntısı vardır. Yazıcı'da Karagöz, Eskici Abdi'de Kavuklu ön plandadır.
Dönem: Geleneksel Türk tiyatrosunun ve eski İstanbul toplum hayatının özelliklerini taşırlar.
Zihniyet: Halkın günlük yaşamı ve ekonomik sorunları mizahi bir yaklaşımla ele alınır.
İleti: Çalışma ve geçim çabası insan hayatının önemli bir parçasıdır; yanlış anlamalar iletişimi güçleştirir.
Üslup: Konuşmaya dayalı, mizahi, doğaçlamaya elverişli ve söz oyunlarından yararlanan bir anlatım kullanılmıştır.
11. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 32 Cevapları
Çözümleyebilme
Soru: 1) Yazıcı metninin yapı unsurlarını belirlemek üzere öğretmeninizin rehberliğinde dörder kişilik gruplar oluşturunuz. Cevap: Dörder kişilik gruplara ayrılır ve oyunun yapı unsurlarını belirlemek üzere görev dağılımı yaparız.
Soru: 2) Grup sözcülerini seçiniz. Cevap: Çalışma sonuçlarını sınıfa sunmak için grubumuzdan bir sözcü seçeriz.
Soru: 3) Yazıcı metninin yapı unsurlarını belirleyerek aşağıdaki Çalışma Kâğıdı'na yazınız. Cevap:
Kişiler: Karagöz, Hacivat, II. Hanım, Halayık, Laz, Tiryaki, Çelebi ve diğer tipler.
Yer (Mekân): İstanbul ve Karagöz'ün yazıcılık yaptığı dükkân.
Zaman: Kesin olarak belirtilmeyen geçmiş bir dönem.
Çatışma: Karagöz'ün diğer kişilerin sözlerini yanlış anlaması ve geçim sorunları.
Dramatik Örgü: İş arama → yazıcı dükkânını açma → müşterilerin gelmesi → yanlış anlamalar → sorunların büyümesi → dükkândan vazgeçme ve bitiş.
Kişiler: Karagöz, Hacivat, II. Hanım, Halayık, Laz, Tiryaki, Çelebi ve diğer tipler.
Yer (Mekân): İstanbul ve Karagöz'ün yazıcılık yaptığı dükkân.
Zaman: Kesin olarak belirtilmeyen geçmiş bir dönem.
Çatışma: Karagöz'ün diğer kişilerin sözlerini yanlış anlaması ve geçim sorunları.
Dramatik Örgü: İş arama → yazıcı dükkânını açma → müşterilerin gelmesi → yanlış anlamalar → sorunların büyümesi → dükkândan vazgeçme ve bitiş.
Soru: 4) Çatışmaların kaynağını, taraflarını; ortaya çıkmasında mekân, zaman ve kişilerin etkisini grubunuzla tartışarak belirleyiniz. Örnek cevap: Oyundaki çatışmaların başlıca kaynağı kişilerin farklı dil ve kültür özelliklerine sahip olmalarıdır. Karagöz'ün kelimeleri yanlış anlaması bu farklılığı mizaha dönüştürür. Yazıcı dükkânı ise farklı kesimlerden kişilerin bir araya gelmesine imkân sağlayarak çatışmaları artırır.
Soru: 5) Yapı unsurlarından hangisi / hangileri kişilerin dil özelliklerinin oluşmasında daha etkili olmuştur? Gerekçeleriyle belirtiniz. Örnek cevap: Özellikle kişiler ve sosyal çevre etkili olmuştur. Laz'ın ağız özellikleriyle, Çelebi'nin daha ağır bir söz varlığıyla, Karagöz'ün ise sade halk diliyle konuşması kişilerin geldikleri çevre ve eğitim durumlarıyla ilişkilidir.
Soru: 6) Ulaştığınız sonuçları grup sözcüleri aracılığıyla diğer gruplarla paylaşınız. Cevap: Metindeki yapı unsurlarının özellikle kişiler ve çatışma aracılığıyla mizahı oluşturduğu sonucumuzu sınıfla paylaşırız.
11. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 33 Cevapları
Soru: 7) Bu parçadan yararlanarak Karagöz oyunundaki Karagöz ve Hacivat'ın dil ve üslup özelliklerine yönelik çözümlemeler yapınız ve bunları aşağıdaki tabloda ilgili alanlara yazınız. Cevap:
Karagöz'ün Eğitim Durumu ve Kişilik Özellikleriyle Dil ve Üslubu Arasındaki İlişki: Karagöz halktan bir tiptir. Sade, açık ve günlük konuşma dili kullanır; ağır sözleri yanlış anlayarak onları halk diline göre yorumlar. Hazırcevap ve dobra oluşu konuşmalarına mizah katar.
Hacivat'ın Eğitim Durumu ve Kişilik Özellikleriyle Dil ve Üslubu Arasındaki İlişki: Hacivat'ın eğitim ve kültür düzeyi daha yüksektir. Arapça ve Farsça kelimeler içeren ağır, süslü ve dolaylı bir konuşma biçimine sahiptir. Öğretici ve ölçülü kişiliği diline yansır.
Karagöz'ün Eğitim Durumu ve Kişilik Özellikleriyle Dil ve Üslubu Arasındaki İlişki: Karagöz halktan bir tiptir. Sade, açık ve günlük konuşma dili kullanır; ağır sözleri yanlış anlayarak onları halk diline göre yorumlar. Hazırcevap ve dobra oluşu konuşmalarına mizah katar.
Hacivat'ın Eğitim Durumu ve Kişilik Özellikleriyle Dil ve Üslubu Arasındaki İlişki: Hacivat'ın eğitim ve kültür düzeyi daha yüksektir. Arapça ve Farsça kelimeler içeren ağır, süslü ve dolaylı bir konuşma biçimine sahiptir. Öğretici ve ölçülü kişiliği diline yansır.
11. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 34 Cevapları
Fiilimsiler
Soru: 8) Aşağıdaki tabloda Yazıcı oyunundan alınan bazı cümlelere yer verilmiştir. Bu cümlelerdeki fiilimsilerin altını çizerek bunların türlerini ve hangi işlevde kullanıldıklarını ilgili alanlara örnekteki gibi yazınız. Cevap: Fiilimsi çalışmasında kullanılan cümleler bu içerikte verilmediğinden kesin cevap oluşturulamaz. Cümlelerin kendisi görüldüğünde fiilimsiler isim-fiil, sıfat-fiil ve zarf-fiil olarak tek tek sınıflandırılabilir.
Ders Dışı Etkinlik: Gölge Oyununun Sosyal Bilimlerle İlişkisi
Soru: 1) Öğretmeninizin rehberliğinde üç gruba ayrılınız. Cevap: Üç gruba ayrılarak tarih, sosyoloji ve psikoloji başlıklarını gruplar arasında paylaştırırız.
Soru: 2) Grup sözcülerini seçiniz. Cevap: Her grup araştırma sonuçlarını sunacak bir sözcü belirler.
Soru: 3) Yazıcı adlı gölge oyunundan hareketle aşağıdaki başlıklar çerçevesinde araştırma yapınız. Örnek cevap:
Metin-Tarih İlişkisi: Dönemin İstanbul yaşamı, meslekleri, toplumsal ilişkileri ve kullanılan dil hakkında bilgi edinilebilir.
Metin-Sosyoloji İlişkisi: Oyunda farklı sınıf, meslek, eğitim düzeyi ve bölgelere ait tipler bir arada gösterilir.
Metin-Psikoloji İlişkisi: Tiplerin davranışları, öfkeleri, korkuları, beklentileri ve geçim kaygıları insan psikolojisi açısından değerlendirilebilir.
Metin-Tarih İlişkisi: Dönemin İstanbul yaşamı, meslekleri, toplumsal ilişkileri ve kullanılan dil hakkında bilgi edinilebilir.
Metin-Sosyoloji İlişkisi: Oyunda farklı sınıf, meslek, eğitim düzeyi ve bölgelere ait tipler bir arada gösterilir.
Metin-Psikoloji İlişkisi: Tiplerin davranışları, öfkeleri, korkuları, beklentileri ve geçim kaygıları insan psikolojisi açısından değerlendirilebilir.
Soru: 4) Ulaştığınız sonuçları arkadaşlarınızla paylaşınız. Cevap: Gölge oyununun geçmiş toplum hayatı ve insan davranışları hakkında çok yönlü bilgiler sunduğunu arkadaşlarımızla paylaşırız.
Soru: Yaptığınız çalışmanın gölge oyununa bakış açınızda nasıl bir etkisi olduğunu açıklayınız. Örnek cevap: Araştırma sonucunda gölge oyununun yalnızca güldüren bir gösteri olmadığını, dönemin tarihi, toplumsal yapısı, dil kullanımı ve insan davranışlarını da yansıtan çok yönlü bir sanat türü olduğunu gördüm.
KİTABIN TÜM CEVAPLARI
Bütün tema, metin ve sayfa cevaplarını 11. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı Cevapları MEB Yayınları sayfasında inceleyebilirsiniz.