11. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 42 Cevapları
Mektup Türleri
Soru: Mektup türleriyle ilgili aşağıdaki metni okuyarak soruyu cevaplayınız. Cevap: Mektuplar kullanım amaçlarına göre farklı özellikler taşır. Özel mektup yakın kişiler arasında samimi bir iletişim sağlar, edebî mektup sanat ve düşünce dünyasına ilişkin görüşleri aktarır, iş mektubu ticari amaçla yazılır, resmî mektup ise kurumlar arasındaki veya kişilerle kurumlar arasındaki resmî yazışmalarda kullanılır.
11. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 43 Cevapları
Soru: Mehmet Kaplanan mektubunun yukandaki mektup türlerinden hangisini örneklediğini gerekçeleriyle yazınız. Cevap: Mehmet Kaplan’ın metni edebî mektuptur. Çünkü yazar, kişisel hayatından söz ederken aynı zamanda roman sanatı, yazarlar, okuduğu eserler, yazma isteği ve edebiyat anlayışı hakkında düşüncelerini paylaşmaktadır. Metin hem kişisel hem de edebî açıdan değer taşımaktadır.
Karşılaştıralım
Soru: Daha önce tahlil ettiğiniz Yazıcı adlı Karagöz metniyle Mehmet Kaplan'ın mektubunu aşağıdaki tabloda verilen ölçütlere göre karşılaştırınız. Cevap:
İçerik: Yazıcı’da Karagöz’ün iş ve yazıcılık macerası anlatılır. Mehmet Kaplan’ın mektubunda günlük yaşam, dostluk ve edebiyat üzerine düşünceler yer alır.
Tür: Yazıcı gölge oyunu, diğer metin edebî mektuptur.
Dönem: Yazıcı geleneksel İstanbul hayatını; mektup ise Mehmet Kaplan’ın yaşadığı modern dönemin kültürel ve akademik çevresini yansıtır.
Yapı Unsurları: Yazıcı’da kişiler, çatışma, olay örgüsü ve mekân vardır. Mektupta hitap, giriş, gelişme, sonuç ve kapanış gibi bölümler bulunur.
Dil ve Üslup: Yazıcı’da mizahi, söz oyunlarına ve konuşmaya dayalı bir üslup; mektupta ise samimi, kişisel ve açıklayıcı bir anlatım kullanılmıştır.
İleti: Yazıcı iletişim yanlışlıklarını ve toplumsal tipleri gösterirken mektup çalışmanın, dostluğun ve edebiyatla ilgilenmenin değerini ön plana çıkarır.
İçerik: Yazıcı’da Karagöz’ün iş ve yazıcılık macerası anlatılır. Mehmet Kaplan’ın mektubunda günlük yaşam, dostluk ve edebiyat üzerine düşünceler yer alır.
Tür: Yazıcı gölge oyunu, diğer metin edebî mektuptur.
Dönem: Yazıcı geleneksel İstanbul hayatını; mektup ise Mehmet Kaplan’ın yaşadığı modern dönemin kültürel ve akademik çevresini yansıtır.
Yapı Unsurları: Yazıcı’da kişiler, çatışma, olay örgüsü ve mekân vardır. Mektupta hitap, giriş, gelişme, sonuç ve kapanış gibi bölümler bulunur.
Dil ve Üslup: Yazıcı’da mizahi, söz oyunlarına ve konuşmaya dayalı bir üslup; mektupta ise samimi, kişisel ve açıklayıcı bir anlatım kullanılmıştır.
İleti: Yazıcı iletişim yanlışlıklarını ve toplumsal tipleri gösterirken mektup çalışmanın, dostluğun ve edebiyatla ilgilenmenin değerini ön plana çıkarır.
11. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 44 Cevapları
Mektupta Yer Alması Gerekenler
Soru: 1) Yandaki bilgi köşesinden yararlanarak Mehmet Kaplan'ın mektup metninin yapı unsurlarını belirleyiniz. Cevap:
Hitap: “Âli,”
Giriş: Âli’nin mektubunun alınması ve ona cevap yazma isteği.
Gelişme: Günlük yaşam, fakülte, dostlar, okunan kitaplar, edebiyat ve çalışma üzerine düşünceler.
Sonuç: Âli’den haber isteme, selamların iletilmesi ve yeniden yazma isteği.
Ad-Soyad: Mehmet Kaplan.
Yer ve Tarih: Verilen metin bölümünde başlangıçta açıkça gösterilmemiştir.
Adres: Cevabın Eskişehir’deki adrese gönderilmesi istenmektedir.
Hitap: “Âli,”
Giriş: Âli’nin mektubunun alınması ve ona cevap yazma isteği.
Gelişme: Günlük yaşam, fakülte, dostlar, okunan kitaplar, edebiyat ve çalışma üzerine düşünceler.
Sonuç: Âli’den haber isteme, selamların iletilmesi ve yeniden yazma isteği.
Ad-Soyad: Mehmet Kaplan.
Yer ve Tarih: Verilen metin bölümünde başlangıçta açıkça gösterilmemiştir.
Adres: Cevabın Eskişehir’deki adrese gönderilmesi istenmektedir.
Soru: 2) Mektuplarda hitap edilen kişiye olan yakınlık derecesi ve kişinin / kişilerin sosyal statüsü, kullanılan dilin resmî veya samimi olmasını etkiler. Buna göre Mehmet Kaplanan, mektubunda hitap ettiği kişiye ve mektubun içeriğine uygun bir dil ve anlatım benimseyip benimsemediğini metinden örneklerle açıklayınız. Örnek cevap: Yazar, Âli ile yakın bir ilişkiye sahip olduğundan samimi ve içten bir dil kullanmıştır. “Senden cevap bekliyordum.”, “Seninle konuşmaya da ihtiyacım var.” ve “Daha iyi yaşayabilmem için seninle beraber bulunmayı istiyorum.” gibi sözler bu yakınlığı açıkça gösterir.
Soru: 3) Mektup metninden hareketle metnin yazıldığı dönemdeki insan ilişkileriyle ilgili çıkarımlarda bulununuz ve bu çıkarımlarınızı günümüzün insan ilişkileriyle karşılaştırınız. Örnek cevap: Metnin yazıldığı dönemde mektuplar, haberleşme kadar duygu ve düşünce paylaşımının da önemli araçlarından biridir. İnsanlar uzun mektuplar yazarak hayatlarının ayrıntılarını paylaşmaktadır. Günümüzde iletişim çok daha hızlıdır; ancak mesajların daha kısa olması nedeniyle eski mektuplardaki ayrıntılı ve düşünsel anlatım daha az görülebilmektedir.
Soru: 4) Metnin içerik, yapı, dil ve anlatım özelliklerini dikkate alarak yazıldığı dönemin toplumsal yapısıyla ilişkisini değerlendiriniz. Örnek cevap: Metinde üniversite hayatı, kitap okuma alışkanlığı, kahvehane kültürü, arkadaşlık ve aile ilişkileri gibi dönemin günlük yaşamına ilişkin ayrıntılar bulunmaktadır. Kullanılan söz varlığı da günümüz Türkçesinden kısmen farklıdır. Bu özellikler metni aynı zamanda döneminin kültürel yaşamını yansıtan bir belge hâline getirir.
Soru: 5) Mektup metnindeki millî, manevi ve evrensel değerleri tespit ediniz. Cevap:
Millî Değerler: Türk edebiyatına, Türk yazarlarına ve eğitim hayatına verilen önem.
Manevi Değerler: Dostluk, aile sevgisi, vefa, bağlılık ve dayanışma.
Evrensel Değerler: Çalışkanlık, sabır, öğrenme, okumaya değer verme, kişisel gelişim, paylaşma, anlayış ve yardımseverlik.
Millî Değerler: Türk edebiyatına, Türk yazarlarına ve eğitim hayatına verilen önem.
Manevi Değerler: Dostluk, aile sevgisi, vefa, bağlılık ve dayanışma.
Evrensel Değerler: Çalışkanlık, sabır, öğrenme, okumaya değer verme, kişisel gelişim, paylaşma, anlayış ve yardımseverlik.
KİTABIN TÜM CEVAPLARI
Bütün tema, metin ve sayfa cevaplarını 11. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı Cevapları MEB Yayınları sayfasında inceleyebilirsiniz.