11. Sınıf Kimya Ders Kitabı Sayfa 23 Cevapları
Konuya Başlarken
Soru: Her maddenin enerji kaynağı olma potansiyeli aynı mıdır? Cevap: Hayır. Maddelerin kimyasal yapıları farklı olduğu için birim kütle başına sağlayabildikleri enerji miktarları da farklıdır.
Soru: Maddelerin enerji kaynağı olma potansiyeli için hangi ölçütler dikkate alınmalıdır? Cevap: Isıl değer, maliyet, güvenli kullanım, depolama ve taşıma kolaylığı, bulunabilirlik, çevreye etkisi ve yenilenebilirlik gibi özellikler birlikte değerlendirilmelidir.
1.3. Etkinlik: Enerji Kaynağı
Soru: a) Açığa çıkan ısı değerlerinden hareketle tepkimelere eşlik eden enerjileri karşılaştırınız. Cevap: Birim kütle başına açığa çıkan enerji sıralaması:
H2 (142,9) > CH4 (55,6) > C (32,8) > CH3OH (22,7) > C6H12O6 (15,6 kJ/g) şeklindedir.
Bu değerlere göre hidrojen birim kütle başına en fazla, glikoz ise en az ısı açığa çıkarmaktadır.
H2 (142,9) > CH4 (55,6) > C (32,8) > CH3OH (22,7) > C6H12O6 (15,6 kJ/g) şeklindedir.
Bu değerlere göre hidrojen birim kütle başına en fazla, glikoz ise en az ısı açığa çıkarmaktadır.
11. Sınıf Kimya Ders Kitabı Sayfa 24 Cevapları
Soru: b) Verilen maddelerin enerji kaynağı olma potansiyelini değerlendiriniz. Cevap: Hidrojenin birim kütle başına enerji değeri çok yüksektir ancak depolanması zordur. Metanın enerji değeri yüksek ve kullanımı yaygındır ancak yanması CO2 oluşturur. Karbon enerji verir fakat çevresel etkisi yüksektir. Metanol sıvı olması nedeniyle depolanabilir ancak toksiktir ve ısıl değeri daha düşüktür. Glikoz ise yakıttan çok canlılarda enerji sağlayan bir besin bileşiği olarak önem taşır.
Soru: c) Verilen maddelerden hangisi canlıların yaşamını sürdürebilmesi için enerji kaynağı olarak kullanılabilir? Cevap: Glikoz, hücresel solunumda kullanılabilen önemli bir enerji kaynağıdır.
Soru: ç) Başka enerji kaynaklarına örnekler veriniz. Örnek cevap: Yakıt olarak doğal gaz, LPG, benzin, motorin, kömür, odun ve biyoyakıtlar kullanılabilir. Canlılar ise karbonhidrat, yağ ve gerektiğinde proteinlerde depolanan kimyasal enerjiden yararlanabilir. Fotosentetik canlılar için temel enerji kaynağı Güneştir.
Soru: d) Enerji kaynağı olma potansiyeliyle ilgili bir hipotez oluşturunuz. Örnek cevap: “Eşit kütledeki maddeler aynı koşullarda enerji verdiğinde, enerji değeri yüksek olan madde aynı miktardaki suyun sıcaklığını daha fazla artırır.”
Soru: 2-a) Seçtiğiniz maddelerin enerji kaynağı olma potansiyeline ilişkin araştırma soruları yazınız. Örnek cevap: Ceviz, şeker ve odun seçilirse:
• Eşit kütlelerde hangisi daha fazla enerji aktarır?
• Hangi madde suyun sıcaklığını daha fazla artırır?
• Maddenin kimyasal içeriği ile enerji değeri arasında nasıl bir ilişki vardır?
• Eşit kütlelerde hangisi daha fazla enerji aktarır?
• Hangi madde suyun sıcaklığını daha fazla artırır?
• Maddenin kimyasal içeriği ile enerji değeri arasında nasıl bir ilişki vardır?
Soru: b) Araştırma sorularının araştırılabilirliğine ilişkin tartışma sonucunuzu yazınız. Cevap: Soruların deney yoluyla araştırılabilir olduğu sonucuna vardık. Aynı deney koşullarında sıcaklık değişimleri ölçülerek maddeler karşılaştırılabilir.
Soru: c) Seçtiğiniz maddelerin enerji kaynağı olma potansiyelini açıklayınız. Örnek cevap: Odun yanarak ısı sağlar. Ceviz yağ bakımından zengin olduğu için canlılar açısından yüksek enerjili bir besindir. Şeker ise hücrelerin kullanabileceği karbonhidrat kaynağıdır. Maddelerin uygun enerji kaynağı olup olmadığı değerlendirilirken enerji miktarının yanında maliyet ve çevresel sonuçlar da dikkate alınmalıdır.
Soru: ç) Bir deney tasarlayınız. Örnek cevap: Öğretmen gözetiminde eşit kütlelerdeki örneklerin aynı miktardaki suya aktardıkları enerji karşılaştırılır. Suyun başlangıç ve son sıcaklıkları ölçülür. Diğer koşullar aynı tutulur ve sıcaklık değişimleri karşılaştırılır.
Soru: d) Bağımlı, bağımsız ve kontrol değişkenlerini yazınız. Cevap:
Bağımlı değişken: Suyun sıcaklık değişimi.
Bağımsız değişken: Kullanılan madde.
Kontrol değişkenleri: Madde kütlesi, su miktarı, ilk sıcaklık, kap ve deney koşulları.
Bağımlı değişken: Suyun sıcaklık değişimi.
Bağımsız değişken: Kullanılan madde.
Kontrol değişkenleri: Madde kütlesi, su miktarı, ilk sıcaklık, kap ve deney koşulları.
Soru: e) Deney planınızı güvenlik açısından öğretmeninize gösteriniz. Cevap: Deney öğretmen tarafından kontrol edilir ve yalnızca belirlenen güvenlik önlemleri alınarak laboratuvar ortamında uygulanır.
11. Sınıf Kimya Ders Kitabı Sayfa 25 Cevapları
Soru: f) Deneyi gerçekleştirerek verileri not ediniz. Cevap: Her örnek için başlangıç ve son sıcaklık değerleri kaydedilir. Bu bölüme deney sırasında ölçülen gerçek değerler yazılmalıdır.
Soru: 3) Deney sonuçlarınıza göre enerji kaynağı olma potansiyeline ilişkin önermelerinizi yazınız. Örnek cevap: Aynı koşullarda suyun sıcaklığında daha büyük artış oluşturan maddenin deneyde daha fazla enerji aktardığı söylenebilir. Enerji kaynağı olma potansiyeli maddenin kimyasal yapısıyla ilişkilidir.
Soru: 4) Önermelerinizi bilimsel verilerle karşılaştırınız. Örnek cevap: Deney sonuçları, ürünlerin etiketlerinde belirtilen enerji değerleri ve kimyasal içeriklerle karşılaştırılır. Oluşan farkların ısı kaybı ve deneysel koşullardan kaynaklanabileceği dikkate alınır.
Soru: 5) Seçtiğiniz yakıttaki bileşiğin yanma tepkimesini yazınız. Örnek cevap: Şekerdeki sakkaroz örnek alınırsa:
C12H22O11(s) + 12O2(g) → 12CO2(g) + 11H2O(l) + enerji
C12H22O11(s) + 12O2(g) → 12CO2(g) + 11H2O(l) + enerji
Soru: 6) Deney Raporu'nu doldurunuz. Örnek cevap: Rapora deneyin amacı, kullanılan maddeler, değişkenler, işlem basamakları, ölçülen gerçek sıcaklık değerleri ve sonuçlar yazılır. Maddelerin enerji verme potansiyelleri ölçümlere göre karşılaştırılır.
Değerlendirme
Soru: Yanma tepkimesi temelinde seçtiğiniz maddelerin enerji kaynağı olma potansiyelini açıklayınız. Örnek cevap: Yanma sırasında maddelerde bulunan kimyasal enerjinin bir bölümü çevreye ısı olarak aktarılır. Deneyde daha fazla sıcaklık artışına neden olan maddenin daha fazla enerji aktardığı düşünülebilir. Ancak uygun enerji kaynağını belirlerken ısıl değer, güvenlik, maliyet ve çevre etkisi birlikte değerlendirilmelidir.
KİTABIN TÜM CEVAPLARI
Bütün tema, etkinlik ve sayfa cevaplarını 11. Sınıf Kimya Ders Kitabı Cevapları MEB Yayınları ana sayfasında inceleyebilirsiniz.