11. Sınıf MEB Fizik Ders Kitabı Sayfa 118 Cevapları, 1. Performans Görevi için kullanılabilecek örnek hazırlık ve sunum taslaklarını içermektedir. “Düzgün Çembersel Hareketin Değişkenleri” çalışmasında öğrencilerden kısa film veya animasyon yoluyla değişkenler arasındaki ilişkileri göstermeleri beklenmektedir.
11. Sınıf MEB Fizik Ders Kitabı Sayfa 118 Cevapları
1. Performans Görevi: Düzgün Çembersel Hareketin Değişkenleri
Görev: Seçtiğiniz düzgün çembersel hareket değişkenlerini tanımlayan ve birbirleriyle ilişkilendiren bir kısa film veya animasyon oluşturunuz. Kısa Cevap: Tanım, sembol, birim ve matematiksel bağıntıları içeren, karşılaştırmalı sahnelerden oluşan bir görsel çalışma hazırlanabilir. Örnek Cevap-1: “Aynı Tur, Farklı Yollar” adlı animasyonda aynı sürede bir tur atan iki noktayı farklı yarıçaplı çemberlerde gösteririz. Açısal hızları aynı kalırken dıştaki noktanın daha büyük çizgisel sürate sahip olduğunu açıklarız. Örnek Cevap-2: “Dönüşü Ölçüyoruz” adlı kısa filmde çizilmiş bir çember üzerinde hareket ettirilen işaretçinin tur süresini gösteririz. Periyot kısaldığında bir saniyedeki tur sayısının arttığını anlatırız.
Temel Bilgiler ve Bağıntılar
- Yarıçap (r): Çemberin merkezinden hareketliye olan uzaklıktır. Birimi metredir.
- Periyot (T): Bir turun tamamlanma süresidir. Birimi saniyedir.
- Frekans (f): Birim zamandaki tur sayısıdır. Birimi hertzdir ve f = 1/T bağıntısıyla bulunur.
- Açısal hızın büyüklüğü (ω): ω = 2π/T = 2πf bağıntılarıyla hesaplanır. Birimi rad/s’dir.
- Çizgisel sürat (v): v = ωr = 2πr/T olur. Birimi m/s’dir.
- Merkezcil ivme (aₘ): aₘ = v²/r = ω²r olur. Yönü merkeze doğrudur ve birimi m/s²’dir.
Örnek Grup Çalışması Planı
- Araştırma yapın: Ders kitabından değişkenleri inceleyin ve kısa film ya da animasyon hazırlama yöntemlerini araştırın.
- Çalışma türünü seçin: Grubunuzla kısa film mi, animasyon mu hazırlayacağınıza karar verin.
- Görevleri paylaşın: Bilimsel kontrol, senaryo, görseller, seslendirme ve sunum görevlerini belirleyin.
- Senaryo yazın: Özgün, sade ve bilimsel açıdan doğru bir metin hazırlayın; yazım kurallarını kontrol edin.
- Araçları belirleyin: Çizim malzemeleri, sunum programı veya çekim araçlarını seçin.
- İş birliği yapın: Grup üyelerini dinleyin ve farklı önerileri saygıyla değerlendirin.
Örnek Senaryo: Aynı Tur, Farklı Yollar
Birinci sahne: Ortak merkezli, yarıçapları 1 m ve 2 m olan iki çember çizilir. Her çemberdeki bir nokta, bir turunu 4 saniyede tamamlayacak biçimde hareket ettirilir.
İkinci sahne: İki noktanın eşit sürede eşit açı taradığı gösterilir. Ekrana “Periyotlar eşit, frekanslar eşit, açısal hızlar eşit.” açıklaması eklenir.
Üçüncü sahne: Dış çemberin çevresinin iki kat büyük olduğu belirtilir. Aynı sürede daha uzun yol alan dış noktanın çizgisel süratinin iki kat olduğu gösterilir.
Dördüncü sahne: Her noktaya teğetsel hız oku ve merkeze dönük ivme oku eklenir. Sürat sabit olsa da hızın yönünün değiştiği açıklanır.
Örnek Hesaplama: Periyotları 4 s, yarıçapları 1 m ve 2 m olan iki hareketlinin çizgisel süratleri ve merkezcil ivmeleri nasıl karşılaştırılır? Kısa Cevap: Dıştaki hareketlinin çizgisel sürati ve merkezcil ivmesi iki kat olur. İkisinin açısal hız büyüklüğü π/2 rad/s’dir. Çözüm: ω = 2π/4 = π/2 rad/s bulunur. İçteki nokta için v₁ = π/2 m/s, a₁ = π²/4 m/s²; dıştaki nokta için v₂ = π m/s, a₂ = π²/2 m/s² elde edilir. Bu karşılaştırmada periyot sabittir.
Sunum İçin Örnek Açıklamalar
Sunum: Çalışmanızın sürecini ve ulaştığınız bilgileri sınıf arkadaşlarınıza açıklayınız. Kısa Cevap: Çalışmanın amacı, görev paylaşımı, hazırlık aşamaları ve bilimsel sonuçlar sunulmalıdır. Örnek Cevap-1: Animasyonumuzda aynı periyotla dönen iki noktanın hareketini karşılaştıracağız. Yarıçap büyüdüğünde açısal hızın değişmediğini, çizgisel süratin arttığını hesaplamalarla göstereceğiz. Örnek Cevap-2: Kısa filmimizde bir turun ne anlama geldiğini ve tur süresinin frekansla ilişkisini anlatacağız. Sunum sırasında her grup üyesinin görevini ve görselleri hazırlarken yaptığımız kontrolleri açıklayacağız.
Sunum Sonrası Düzenleme ve Değerlendirme
Çalışmayı sunduktan sonra sınıf tartışması yapın ve gelen önerileri değerlendirin. Hatalı veya anlaşılmayan bölümleri düzenleyin. Kitaptaki yönerge doğrultusunda ulusal ve uluslararası yarışmaları araştırarak çalışmanıza uygun katılım seçeneklerini inceleyin.
Değerlendirme bilgisi: Öğretmeniniz performans görevini Dereceli Puanlama Anahtarı ile değerlendirecektir. İlgili anahtara kitaptaki karekoddan ulaşabilirsiniz. Buradaki senaryoları grubunuzun seçimine göre geliştirerek özgün bir çalışma oluşturun.
KİTABIN TÜM CEVAPLARI
Kitabın diğer çalışmalarına 11. Sınıf MEB Fizik Ders Kitabı Cevapları sayfasından ulaşabilirsiniz.