11. sınıf Fizik ders kitabının 196 ve 197. sayfalarında manyetik alanın yön bulmaya etkisi incelenmektedir. Deniz kaplumbağasının farklı kıyılara ulaşma koşulları ve bir çubuk mıknatısın çevresindeki pusulaların yönelimleri aşağıda açıklanmıştır.
İçindekiler
- 196. Sayfa Cevapları – Haritada yönler ve 16. Alıştırma
- 197. Sayfa Cevapları – 16. Alıştırmanın devamı ve pusula soruları
11. Sınıf Fizik Ders Kitabı Sayfa 196 Cevapları MEB Yayınları
Örnek: Trabzon Haritasında Yön Belirleme
Örnek a: Trabzon Ayasofya Camii’nin yönünü yazınız. Kısa Cevap: Batı. Açıklama: Kırmızı pusula ucunun belirlediği kuzeye göre yönler yerleştirildiğinde cami batıda kalır.
Örnek b: Atatürk Köşkü’nün yönünü yazınız. Kısa Cevap: Güney. Açıklama: Köşkün bulunduğu doğrultu, pusulanın gösterdiği kuzeyin karşısındadır.
Örnek c: Trabzon Meydan Parkı’nın yönünü yazınız. Kısa Cevap: Kuzeydoğu. Açıklama: Park, pusulanın bulunduğu konuma göre kuzey ve doğu yönleri arasındadır.
16. Alıştırma
Modelde iki teknenin birbirine dönük ön kısımları N kutbudur. Bu nedenle aradaki bölgede soldaki tekne sağa, sağdaki tekne sola yönlü manyetik etki oluşturur. Kaplumbağa, soruda belirtildiği gibi bulunduğu noktadaki bileşke alanı izlemektedir.
Soru a: İztuzu Plajı’na ulaşılması durumunda x ile y arasındaki ilişki nedir? Kısa Cevap: x = y. Açıklama: Tekneler yola göre simetrik olduğunda yatay alan bileşenleri dengelenir. Kaplumbağa başlangıç doğrultusundan sağa veya sola sapmadan İztuzu Plajı’na ilerler.
Soru b: Marmaris’e ulaşılması durumunda x ile y arasındaki ilişki nedir? Kısa Cevap: x > y. Açıklama: Marmaris yönüne sapma, sola yönlü alanın baskın olmasını gerektirir. Bu etkiyi sağdaki tekne oluşturur. Dolayısıyla sağdaki teknenin y uzaklığı, soldaki teknenin x uzaklığından küçük olmalıdır.
11. Sınıf Fizik Ders Kitabı Sayfa 197 Cevapları MEB Yayınları
16. Alıştırma – c Şıkkı
Soru c: Fethiye’ye ulaşılması durumunda x ile y arasındaki ilişki nedir? Kısa Cevap: x < y. Açıklama: Kaplumbağanın sağdaki Fethiye yönüne sapması için sağa yönlü tekne etkisi daha büyük olmalıdır. Bu nedenle soldaki tekne kaplumbağanın başlangıç yoluna daha yakın yerleştirilmelidir.
17. Alıştırma: Ömür ve Dilek’in Tahminleri
Başlangıç alanları: Mıknatısın sol ucu N, sağ ucu S’dir. K ve L’de mıknatısın alanı sola; M’de sağa yönelir. Pusulanın kırmızı N ucu, toplam alan doğrultusunda dengelenir.
Soru a: Dünya’nın alanı ihmal edildiğinde hangi tahminler doğrudur? Kısa Cevap: Ömür’ün üç tahmini de doğrudur. Açıklama: K’de N kutbundan dışarıya doğru alan sola yönelmiştir. L’de S kutbuna giren alan yine sola bakar. M, mıknatısın orta dikmesi üzerindedir; burada alan soldaki N’den sağdaki S’ye yönelir. Sonuç olarak N uçları K: sol, L: sol, M: sağ olur.
Soru b: Dünya’nın alanı +y yönündeyse hangi tahminler doğrudur? Kısa Cevap: Dilek’in üç tahmini de doğrudur. Açıklama: Dünya’nın yukarı yönlü alanı nedeniyle pusulalar yukarıya doğru eğilir. N uçları K ve L’de sol-yukarıya, M’de sağ-yukarıya yönelir. Mıknatısın alanı daha güçlü olduğundan pusulaların yatay doğrultuya yakın olması beklenir.
Soru c: Dünya’nın alanı −x yönündeyse hangi tahminler doğrudur? Kısa Cevap: Ömür’ün üç tahmini de doğrudur. Açıklama: Sola yönlü Dünya alanı K ve L’de mıknatısın alanını destekler. M’de alanlar zıt olsa da mıknatısın alanı daha büyük olduğundan toplam sağa yönelir. İğnelerin yönleri ilk durumdaki gibi kalır.
Soru ç: Dünya’nın alanı −y yönündeyse K, L ve M’de pusula iğneleri nasıl çizilmelidir? Kısa Cevap: K ve L’de N ucu sol-aşağıya (↙), M’de N ucu sağ-aşağıya (↘) bakmalıdır. Açıklama: Dünya’nın alanı her noktadaki toplam alana aşağı yönlü bir bileşen ekler. K ve L’de sola, M’de sağa olan güçlü yatay bileşen korunur. S uçları da N uçlarının tam karşısına yerleştirilir.
K kutusu: N sol-aşağı, S sağ-yukarı.
L kutusu: N sol-aşağı, S sağ-yukarı.
M kutusu: N sağ-aşağı, S sol-yukarı.
Çizim ayrıntısı: Yatay mıknatıs alanı Dünya’nın alanından büyük olduğundan iğneler yatayla 45°’den küçük açı yapmalıdır. Alan büyüklükleri sayısal verilmediği için kesin eğim hesaplanamaz.
KİTABIN TÜM CEVAPLARI
Diğer çalışmaların cevapları için 11. Sınıf MEB Fizik Ders Kitabı Cevapları sayfasını inceleyebilirsiniz.