11. Sınıf Fizik Ders Kitabı Sayfa 226-229 Cevapları MEB Yayınları - Manyetik Kuvvet Alıştırmaları

06 Kasım 2026 Cuma 21:30

2026-2027 MEB 11. sınıf fizik kitabı sayfa 226-229 alıştırma çözümleri: Manyetik kuvvet yönleri, paralel akımlar, iletken çubuğun ivmesi, hareket süresi ve çıkış sürati.

MEB 11. sınıf fizik ders kitabının 226-229. sayfalarındaki 26-29. alıştırmalar, akım taşıyan iletkenlere etki eden manyetik kuvveti farklı düzeneklerde inceletir. Cevaplarda yön belirleme, kuvvet hesaplama ve sabit ivmeli hareket bağıntıları birlikte kullanılmıştır. 9. etkinlik bu yazının kapsamı dışındadır.

İçindekiler

Sayfa 226 Cevapları – Mıknatıs içindeki tel
Sayfa 227 Cevapları – Altı farklı kuvvet durumu
Sayfa 228 Cevapları – Paralel akımlar ve hareketli çubuk
Sayfa 229 Cevapları – Kuvvet, ivme, süre ve sürat

11. Sınıf Fizik Ders Kitabı Sayfa 226 Cevapları MEB Yayınları

26. Alıştırma

Soru a: Tel üzerindeki akımın yönünü belirleyiniz. Kısa Cevap: Akım L → K yönündedir. Açıklama: Kutuplar arasındaki alan aşağıya yönelmiştir. Teli mıknatısın dışına iten kuvvetin oluşması için sağ el kuralına göre akım L’den K’ye geçmelidir.

Soru b: Telin mıknatısın içine yönelmesi nasıl sağlanabilir? Kısa Cevap: Akım ters çevrilebilir veya mıknatısın kutupları yer değiştirebilir. Açıklama: Alan değiştirilmeden akım K → L yapılırsa kuvvet içeri yönelir. Akım korunarak alanın ters çevrilmesi de kuvveti tersine döndürür. Her iki yönün birlikte değiştirilmesi ise istenen ters kuvveti oluşturmaz.

Soru c: Telin düşey doğrultudan daha fazla uzaklaşması için neler yapılabilir? Kısa Cevap: Akım veya alan büyüklüğü artırılarak manyetik kuvvet büyütülebilir. Açıklama: Düzeneğin diğer özellikleri sabitken kuvvetin artması daha büyük sapma oluşturur. Kuvvet B, i ve alan içindeki etkin tel uzunluğuyla doğru orantılıdır. Diğer koşullar korunabiliyorsa etkin uzunluk artırılarak da aynı amaç sağlanabilir.

11. Sınıf Fizik Ders Kitabı Sayfa 227 Cevapları MEB Yayınları

27. Alıştırma

Soru a: Her durumda kuvvetin büyüklüğünü ve yönünü bulunuz. Kısa Cevap: Kuvvetler, şekil sırasıyla B · i · L; (√3/2) · B · i · L; B · i · L; 0; B · i · L; B · i · L olur. Çözüm: F = B · i · L · sinθ bağıntısındaki θ, teldeki akımla manyetik alan arasındaki açıdır. Yönler sağ el kuralıyla belirlenir.

1: Alan dışarı, akım yukarı yönlüdür. Aralarındaki açı 90° olduğu için F = B · i · L ve yön sağadır.
2: Akımla aşağı yönlü alan arasındaki açı 120°’dir. F = (√3/2) · B · i · L ve yön sayfanın içidir (⊗).
3: Sağa yönlü akım ile içeri yönlü alan diktir. F = B · i · L ve yön yukarıdır.
4: Akım ve alan paraleldir. F = 0 olur; kuvvet yönü yoktur.
5: Alan sayfaya dik olduğundan sayfa düzlemindeki tel ile 90° yapar. F = B · i · L ve yön tele dik, sağa-aşağıdır. Yatayla verilen 30° kuvvet hesabına doğrudan alınmaz.
6: Akım içeri, alan sola yönelmiştir. F = B · i · L ve yön yukarıdır.

Soru b: Magnetarda tele etki eden kuvvetin Dünya’daki kuvvetle eşit olması nasıl sağlanabilir? Kısa Cevap: Artan alanı karşılayacak biçimde akım, etkin uzunluk veya sinθ değeri azaltılmalıdır. Çözüm: F = B · i · L · sinθ olduğundan alan 1,3 · 1015 katına çıktığında i · L · sinθ çarpımı aynı katsayıya bölünmelidir. Aynı uzunluk ve açı korunursa iM = iD / (1,3 · 1015) seçilir. Değişkenlerin birlikte uygun oranlarda değiştirilmesiyle de kuvvet eşitliği sağlanabilir. Bu karşılaştırma sorudaki ideal koşullar içindir.

11. Sınıf Fizik Ders Kitabı Sayfa 228 Cevapları MEB Yayınları

28. Alıştırma: Paralel Akım Taşıyan İletkenler

Soru a: X ve Y arasındaki kuvvetlerin yönünü ve matematiksel modelini yazınız. Kısa Cevap: X sağa, Y sola çekilir. Kuvvet büyüklüğü F = (2 · K · iX · iY · L) / d olur. Çözüm: Aynı yöndeki paralel akımlar birbirini çeker. Bir telin oluşturduğu B = 2 · K · i / d alanı, diğer tel için F = B · i · L bağıntısında kullanılır. Böylece verilen kuvvet ifadesine ulaşılır. K ortamın manyetik alan katsayısıdır.

Soru b: Z ve T arasındaki kuvvetlerin yönünü ve matematiksel modelini yazınız. Kısa Cevap: Z sola, T sağa itilir. Kuvvet büyüklüğü F = (2 · K · iZ · iT · L) / d olur. Çözüm: Akımların ters yönlü olması etkileşimi itmeye dönüştürür. İki iletken birbirinden uzaklaşacak yönde eşit büyüklükte kuvvetlere uğrar.

Soru c: Aynı yönlü akımların çekmesi, zıt yönlü akımların itmesi ifadesini değerlendiriniz. Kısa Cevap: İfade doğrudur. Açıklama: Tellerin oluşturduğu manyetik alanlar diğer teldeki akıma kuvvet uygular. Sağ el kuralıyla bulunan kuvvetler aynı yönlü akımlarda içe, zıt yönlü akımlarda dışa doğrudur.

29. Alıştırma: İletken Çubuğun Raylardaki Hareketi

Soru a: Manyetik kuvvetin yönünü ve çubuğun harekete başlayacağı yönü açıklayınız. Kısa Cevap: Çubuk +x yönlü kuvvet etkisiyle +x yönünde hareket etmeye başlar. Açıklama: Akım +z doğrultusunda, alan −y doğrultusundadır. Bu iki yön sağ el kuralında kullanıldığında kuvvet sağa, yani +x yönüne çıkar.

11. Sınıf Fizik Ders Kitabı Sayfa 229 Cevapları MEB Yayınları

29. Alıştırma: Kuvvet, İvme, Süre ve Sürat

Soru b: Manyetik kuvvetin ve çubuğun ivmesinin büyüklüklerini bulunuz. Kısa Cevap: F = B · i · d; a = (B · i · d) / m. Çözüm: Çubuk ile alan birbirine dik olduğundan sin90° = 1 alınır. Kuvvet bağıntısındaki uzunluk çubuğun uzunluğu olan d’dir. F = m · a eşitliğinde yerine yazılırsa ivme bulunur. Düşeyde ağırlık ve destek kuvveti dengelenirken yatayda çubuğu manyetik kuvvet hızlandırır.

Soru c: Rayları terk etme süresini ve o andaki sürati hesaplayınız. Kısa Cevap: t = √[(2 · m · L) / (B · i · d)]; v = √[(2 · B · i · d · L) / m]. Çözüm: Başlangıç sürati sıfır, alınan yol L ve ivme (B · i · d) / m’dir. L = a · t2 / 2 eşitliğinden t = √(2L/a) yazılır. İvme yerine konularak süre elde edilir. Çıkış sürati için v2 = 2aL kullanılır. Burada rayların tüm uzunluğu olan 2L değil, başlangıç noktası ile çıkış arasındaki L uzaklığı alınır.

KİTABIN TÜM CEVAPLARI

Kitabın diğer sayfalarındaki sorular için 11. Sınıf MEB Fizik Ders Kitabı Cevapları sayfasını inceleyebilirsiniz.

👍 BU İÇERİĞE EMOJİYLE TEPKİ VER!

İlk yorum yazan siz olun