12. Sınıf MEB Coğrafya Ders Kitabı Sayfa 13-25 Cevapları - Ekstrem Doğa Olayları, Doğal Sistemler ünitesinin ilk bölümünde yer alan açık uçlu etkinliklerin ve ara değerlendirme çalışmalarının örnek cevaplarını sunmaktadır.
Ekstrem Doğa Olayları 12. Sınıf Coğrafya Sayfa 13-25 Cevapları
Bu bölümde öğrenciler deprem, volkanik faaliyet, tsunami, kütle hareketi, sel ve taşkın, kuraklık, şiddetli rüzgâr ve sıcak-soğuk hava dalgası gibi olayların hangi koşullarda ekstrem hâle geldiğini incelemektedir. Çalışmalar doğal süreçler arasındaki bağlantıları ve afetlerin insanlar ile çevre üzerindeki farklı etkilerini değerlendirmeye yöneliktir.
12. Sınıf MEB Coğrafya Ders Kitabı Sayfa 13 Cevapları
Konuya Giriş
Soru: 1. Görsellerdeki doğa olaylarının gerçekleşmesinde etkili olan doğal süreçler sizce neler olabilir? Örnek cevap: Depremlerin oluşumunda levha hareketleri ve fay kırılmaları, volkanlarda yer altındaki magmanın hareketi, kasırgalarda atmosferdeki sıcaklık ve basınç farklılıkları, sel ve taşkınlarda ise aşırı yağış ile yüzey sularındaki artış etkili olabilir.
Soru: 2. Görsellerdeki doğa olaylarının yeryüzünde etkili olduğu alanlar ve görülme sıklığı ile ilgili neler söyleyebilirsiniz? Örnek cevap: Doğa olayları yeryüzüne eşit dağılmaz. Tektonik olaylar levha sınırlarında yoğunlaşırken kasırgalar sıcak tropikal denizlerde, sel ve taşkınlar ise yağışların fazla olduğu havzalarda daha sık görülür. Bölgenin iklimi, jeolojik yapısı ve yer şekilleri olayların sıklığını belirler.
Soru: 3. Doğa olaylarında görülen sıra dışı durumlar neler olabilir? Örnek cevap: Normalde görülen bir doğa olayının çok daha güçlü veya uzun süreli olması sıra dışı bir durumdur. Büyük depremler, çok kuvvetli kasırgalar, rekor sıcaklıklar, uzun süreli kuraklıklar ve olağanüstü taşkınlar buna örnek gösterilebilir.
12. Sınıf MEB Coğrafya Ders Kitabı Sayfa 14 Cevapları
Uygulama
Soru: 1. Doğal süreçlerin birbiriyle olan ilişkisinde eksik bırakıldığını düşündüğünüz okları şekil üzerine çiziniz. Örnek cevap: Depremden tsunamiye, volkanik patlamadan iklime ve tsunamiye, fırtına-kasırgadan sel ve taşkına, sel-taşkından kütle hareketlerine doğru bağlantılar eklenebilir. Levha tektoniğinin deprem ve volkanizma üzerindeki etkisi de gösterilebilir.
Soru: 2. Doğal süreçlerin birbirini etkilemesini açıklayan kısa bir metin yazınız. Örnek cevap: Doğadaki olaylar birbirleriyle ilişkilidir. Bir deprem tsunami oluşturabilir; kuvvetli yağışlar sel ve heyelanı tetikleyebilir. Büyük volkanik patlamalar atmosfere çok miktarda kül ve gaz yayarak iklim koşullarını bile etkileyebilir. Bir doğal olayın sonuçları başka bir doğal sürecin başlamasına neden olabilir.
Soru: 3. Bir doğal süreçteki değişimin diğer süreçler üzerinde zincirleme etkilere yol açmasını örnekle açıklayınız. Örnek cevap: Şiddetli bir fırtına çok fazla yağış bırakabilir. Aşırı yağış sonucu akarsular taşabilir ve yamaçlardaki toprak suya doyarak heyelan meydana gelebilir. Böylece atmosferde başlayan bir olay hidrolojik ve jeomorfolojik süreçleri de etkileyebilir.
12. Sınıf MEB Coğrafya Ders Kitabı Sayfa 15 Cevapları
Coğrafi Bakış - Şili Depremi
Soru: 1. Depremin büyüklüğü ve şiddeti arasındaki ilişkiyi belirleyen kriterler nelerdir? Cevap: Büyüklük, depremde açığa çıkan enerjinin ölçüsüdür. Şiddet ise meydana gelen hasar ve depremin insanlar ile çevre üzerindeki etkilerine göre belirlenir. Bu nedenle tek bir depremin büyüklüğü aynı kalırken farklı bölgelerde hissedilen şiddeti değişebilir.
Soru: 2. Depremlerin neden olduğu etkilerin zamana ve mekâna göre değişebilirliğine örnekler veriniz. Örnek cevap: Kalabalık ve dayanıksız yapıların bulunduğu bir şehirde deprem çok ağır sonuçlar oluşturabilir. Aynı büyüklükte bir deprem seyrek nüfuslu, yapıların dayanıklı olduğu bir yerde daha az zarar verebilir. Günümüzde gelişen mühendislik ve afet yönetimi uygulamaları da geçmişe göre bazı kayıpların azalmasını sağlayabilir.
Soru: 3. Depremler ve sonrasında yaşanabilecek salgın hastalıklar arasında nasıl bir ilişki olabilir? Örnek cevap: Deprem; su, kanalizasyon ve sağlık altyapısını bozabilir. Temiz su sıkıntısı, hijyen sorunları ve insanların kalabalık geçici barınma alanlarında yaşaması bazı bulaşıcı hastalıkların yayılma riskini artırabilir.
12. Sınıf MEB Coğrafya Ders Kitabı Sayfa 16 Cevapları
16. sayfada ayrıca cevaplandırılacak bir etkinlik bulunmamaktadır. Depremlerin büyüklükleri ve yıllık görülme sayıları ile dünyadaki başlıca deprem kuşakları grafik ve harita üzerinden açıklanmaktadır.
12. Sınıf MEB Coğrafya Ders Kitabı Sayfa 17 Cevapları
Tambora Volkanı'nın Patlaması
Soru: 1. Tambora Volkanı'nın patlamasından sonra volkanik kış yaşanmasının nedeni nedir? Cevap: Patlama sırasında atmosfere yayılan kül, toz ve gazlar Güneş ışınlarının bir kısmının yeryüzüne ulaşmasını engellemiştir. Bunun sonucunda geniş alanlarda sıcaklıklar düşmüş ve volkanik kış yaşanmıştır.
Soru: 2. Patlama sonrası yaşanan volkanik kış neden küresel bir soruna dönüşmüştür? Cevap: Atmosfere ulaşan volkanik maddeler hava hareketleriyle çok geniş alanlara dağılmıştır. Sıcaklık düşüşleri farklı kıtalarda tarımsal üretimi azaltmış ve gıda sorunlarına yol açmıştır. Böylece volkan çevresindeki bir olay küresel sonuçlar oluşturmuştur.
Soru: Volkanların neden olduğu tehlikeler ve bunların kısa ve uzun dönemli etkileri nelerdir? Örnek cevap: Lav, kül, piroklastik akıntı, lahar, zehirli gazlar ve heyelanlar başlıca tehlikelerdir. Kısa sürede yerleşmeler zarar görebilir ve can kayıpları yaşanabilir. Uzun dönemde ise tarım, ekonomi, ulaşım ve bazı durumlarda iklim olumsuz etkilenebilir.
12. Sınıf MEB Coğrafya Ders Kitabı Sayfa 18 Cevapları
Soru: Banda Aceh'nin tsunami öncesi ve sonrasına ait uydu görüntülerini karşılaştırarak doğal ve beşerî çevrede meydana gelen değişiklikleri açıklayınız. Örnek cevap: Tsunami kıyıya yakın yerleşmeleri ve altyapıyı büyük ölçüde tahrip etmiştir. Bitki örtüsü ve kıyı alanları zarar görmüş, deniz suyu karanın içine ilerlemiş ve kıyı görünümü değişmiştir. Uydu görüntüleri afetin hem doğal çevre hem de insan yapımı unsurlar üzerindeki yıkıcı etkisini göstermektedir.
12. Sınıf MEB Coğrafya Ders Kitabı Sayfa 19 Cevapları
Soru: Oso heyelanı doğal ve beşerî çevreyi nasıl etkilemiştir? Cevap: Heyelan bir mahalleyi tahrip etmiş, ulaşım yolunu kesmiş ve can kayıplarına neden olmuştur. Doğal çevrede ormanlar zarar görmüş, yamaç yapısı değişmiş ve akarsuyun yatağı başka bir güzergâha yönelmiştir.
Soru: Heyelan kaynaklı zararları azaltmak için hangi önlemler alınmalıdır? Örnek cevap: Riskli yamaçlarda yapılaşma sınırlandırılmalı, zemin araştırmaları yapılmalı, yamaçlardaki su drenajı sağlanmalı ve doğal bitki örtüsü korunmalıdır. Riskli alanların izlenmesi ve gerekli yerlerde destekleyici mühendislik yapılarının kurulması da önemlidir.
12. Sınıf MEB Coğrafya Ders Kitabı Sayfa 20 Cevapları
Soru: Pakistan'daki taşkının etkilerini azaltmak için neler yapılabilirdi? Örnek cevap: Taşkın tehlikesi önceden izlenerek halk riskli bölgelerden tahliye edilebilir, akarsu çevresindeki taşkın alanlarında yapılaşma azaltılabilir ve koruyucu setlerle drenaj sistemleri güçlendirilebilirdi. Erken uyarı, afet eğitimi ve acil yardım planları da kayıpları azaltabilirdi.
12. Sınıf MEB Coğrafya Ders Kitabı Sayfa 21 Cevapları
Soru: Tuz Gölü ekosisteminin sürdürülebilir bir yapıya kavuşabilmesi için alınması gereken önlemler nelerdir? Örnek cevap: Tarımsal sulamada su tüketimi azaltılmalı, modern sulama yöntemleri yaygınlaştırılmalı ve yer altı suyunun aşırı kullanımı önlenmelidir. Gölü besleyen su kaynakları korunmalı, kirlilik sınırlandırılmalı ve canlıların yaşam alanları gözetilmelidir. Böylece gölün su dengesi ile biyoçeşitliliğinin korunmasına katkı sağlanabilir.
12. Sınıf MEB Coğrafya Ders Kitabı Sayfa 22 Cevapları
Bu sayfada ayrıca cevaplandırılacak bir soru yoktur. Kuraklığın su kaynakları, tarım, enerji, sanayi, doğal yaşam ve toplum üzerindeki ekonomik, sosyal ve çevresel sonuçları açıklanmaktadır.
12. Sınıf MEB Coğrafya Ders Kitabı Sayfa 23 Cevapları
Ders Dışı Uygulama - Uzaydan Kuraklık
Soru: Kuraklık nedeniyle küçülen bir göl üzerinde araştırma yapınız. Örnek çalışma:
Uydu görüntüleri: Farklı yıllara ait görüntüler karşılaştırılarak göl alanındaki küçülme belirlenir.
Doğal nedenler: Yağışların azalması, sıcaklık ve buharlaşmanın artması.
Beşerî nedenler: Tarımsal sulama ve su kaynaklarının aşırı kullanımı.
Etkiler: Biyoçeşitlilik kaybı, sulak alanların küçülmesi, tarım ve geçim faaliyetlerinin zarar görmesi.
Çalışma, harita ve uydu görüntüleriyle desteklenerek sınıfta paylaşılabilir.
Uydu görüntüleri: Farklı yıllara ait görüntüler karşılaştırılarak göl alanındaki küçülme belirlenir.
Doğal nedenler: Yağışların azalması, sıcaklık ve buharlaşmanın artması.
Beşerî nedenler: Tarımsal sulama ve su kaynaklarının aşırı kullanımı.
Etkiler: Biyoçeşitlilik kaybı, sulak alanların küçülmesi, tarım ve geçim faaliyetlerinin zarar görmesi.
Çalışma, harita ve uydu görüntüleriyle desteklenerek sınıfta paylaşılabilir.
12. Sınıf MEB Coğrafya Ders Kitabı Sayfa 24 Cevapları
Soru: 1. Haiyan kasırgası bölgede sosyal ve kültürel anlamda ne tür sorunlara yol açmış olabilir? Örnek cevap: İnsanların evlerinden ayrılması, aile ve komşuluk bağlarının kesintiye uğraması, eğitim ve sağlık hizmetlerinin aksaması ve toplumun günlük yaşam düzeninin bozulması başlıca sosyal sorunlar olabilir. Kültürel ve tarihî yapıların zarar görmesi de kültürel kayıplara yol açabilir.
Soru: 2. Filipinli yetkililer kasırga öncesinde hangi önlemleri alabilirdi? Örnek cevap: Riskli alanlardaki insanlar erken tahliye edilebilir, güvenli sığınaklar hazırlanabilir ve halka zamanında uyarı yapılabilirdi. Kasırgaya dayanıklı yapılar, acil yardım stokları ve etkili bir afet planı da kayıpların azalmasını sağlayabilirdi.
12. Sınıf MEB Coğrafya Ders Kitabı Sayfa 25 Cevapları
1.1. Ara Değerlendirme
Soru: 1. Doğa olaylarının ekstrem özellik taşıyıp taşımadığını nedenleriyle belirleyiniz. Cevap:
| Doğa Olayı | Sonuç |
|---|---|
| Nil Nehri'nin yıllık taşkınları | Ekstrem değil. Düzenli gerçekleşen doğal bir süreçtir. |
| 7,6 büyüklüğündeki Gölcük depremi | Ekstrem. Şiddeti ve meydana getirdiği kayıplar çok büyüktür. |
| 5. kategorideki Katrina kasırgası | Ekstrem. Çok yüksek şiddette bir kasırgadır. |
| İsveç'te -20 °C sıcaklık | Ekstrem değil. Bölgenin kış ikliminde görülebilecek bir sıcaklıktır. |
| Vezüv patlaması sonucu Pompei'nin yok olması | Ekstrem. Olağanüstü yıkıcı sonuçlara neden olmuştur. |
Soru: 2. Aynı ekstrem doğa olayının dünyada görüldüğü yerlerde farklı etkilere yol açması nasıl açıklanabilir? Örnek cevap: Bölgelerin nüfusları, yapı kaliteleri, gelişmişlik düzeyleri, afet hazırlıkları ve coğrafi özellikleri aynı değildir. Bu nedenle aynı tür ve şiddetteki bir doğa olayı bir yerde sınırlı zarara, başka bir yerde büyük can ve mal kaybına yol açabilir.
KİTABIN TÜM CEVAPLARI
Bütün ünite, etkinlik ve sayfa cevaplarını 12. Sınıf MEB Coğrafya Ders Kitabı Cevapları ana sayfasında inceleyebilirsiniz.