5. Sınıf MEB Fen Bilimleri 1. Ders Kitabı Sayfa 69-72 Cevapları, kütle ile ağırlığın farklarını öğrenmenize yardımcı olur. Bu bölümde günlük yaşam örnekleri, ölçüm etkinliği ve yer çekimi kuvveti ele alınmaktadır. Deney tablosundaki sayılar örnektir; kendi ölçümlerinizi esas almalısınız.
İçindekiler
5. Sınıf Fen Bilimleri 1. Ders Kitabı Sayfa 69 Cevapları
Hazırlık İstasyonu – Kütle ve Ağırlık İlişkisi
Soru: “İki kilogram erik aldım.” cümlesinde kütleden mi yoksa ağırlıktan mı bahsedilmektedir? Fikirlerinizi yazınız. Kısa Cevap: Eriklerin kütlesinden söz edilmektedir. Detaylı Cevap: Cümlede kilogram kullanılmıştır. Kilogram kütleyi, newton ise ağırlığı belirtmek için kullanılan birimdir. Bu yüzden iki kilogram erik ifadesi, eriklerin madde miktarını anlatır.
Merak İstasyonu
Soru: Kütle ile ilgili merak ettiklerinizi yazınız. Örnek Cevap: Kütleyi ölçerken hangi araçları kullanırız? Bir cismin kütlesi başka bir gezegende değişir mi? Bir kilogram pamuk ile bir kilogram demirin kütleleri eşit midir?
5. Sınıf Fen Bilimleri 1. Ders Kitabı Sayfa 70 Cevapları
Etkinlik İstasyonu – Kütle Kavramının Özellikleri
1. Soru: “Kütle” kavramı neleri çağrıştırıyor? Aklınıza ilk gelenleri aşağıdaki alana yazarak ve/veya çizerek arkadaşlarınızla paylaşınız. Örnek Cevap: Terazi, gram, kilogram, madde miktarı ve pazarda alınan meyveler aklıma geliyor. Örneğin bir paket pirincin üzerinde yazan “1 kg”, pirincin kütlesini gösterir.
2. Soru: Bir cismin kütlesi hakkında bilgi sahibi olmak günlük yaşamda hangi durumlarda işe yarar? Örnek Cevap: Pazarda meyve alırken, kurabiye için malzemeleri ölçerken ve yolculuk öncesinde valiz hazırlarken işe yarar. Ne kadar ürün aldığımızı veya kullandığımızı kütlesini ölçerek anlayabiliriz.
3. Soru: Arkadaşlarınızın fikirlerini de dinleyiniz. Bu fikirlerden yola çıkarak kütle ve ağırlığın özelliklerini tanımlayınız. Kısa Cevap: Kütle madde miktarı, ağırlık ise cisme etki eden yer çekimi kuvvetidir. Detaylı Cevap: Bir kitabın kütlesini eşit kollu teraziyle, ağırlığını dinamometreyle ölçeriz. Kütleyi gram veya kilogramla, ağırlığı newtonla belirtiriz. Kitabı Ay’a götürürsek madde miktarı aynı kalır; ancak çekim kuvveti azaldığı için ağırlığı azalır.
Kütle ve Ağırlığın Ölçülmesi
Soru: Kütle ve ağırlık nasıl ölçülür? Fikirlerinizi arkadaşlarınızla paylaşınız. Kısa Cevap: Kütle eşit kollu teraziyle, ağırlık dinamometreyle ölçülür.
Köprü İstasyonu – Astronotun Yürüyüşü
Soru: Astronotun yürüyüşünün Dünya’dakine göre farklı olmasının nedenini kütle veya ağırlıkla ilişkilendirerek tartışınız. Kısa Cevap: Ay’da çekim daha azdır. Astronotun kütlesi aynı kalırken ağırlığı azalır. Bu nedenle hareketleri Dünya’dakinden farklı olur. Detaylı Cevap: Astronot Ay’da daha kolay yükseğe sıçrayabilir ve yere daha yavaş iner. Bunun nedeni Ay’daki ağırlığının Dünya’daki ağırlığının yaklaşık altıda biri olmasıdır.
5. Sınıf Fen Bilimleri 1. Ders Kitabı Sayfa 71 Cevapları
Etkinlik İstasyonu – Kütle ve Ağırlık Ölçümü
Örnek Cevap: Bir kitabın poşetle birlikte 300 g, iki kitabın poşetle birlikte 600 g ölçüldüğünü düşünelim. Dünya’da 1 kg için yaklaşık 10 N kabul edildiğinde tablo aşağıdaki gibi doldurulabilir. Kitapların ve poşetin kütlesine göre kendi sonuçlarınız farklı çıkabilir.
| Ölçüm | 1. durum | 2. durum | 3. durum |
|---|---|---|---|
| Kütle (g) | 300 | 600 | 1000 |
| Ağırlık (N) | 3 | 6 | 10 |
Değerlendirme Soruları
a) Soru: Kütle ve ağırlık ile ilgili yaptığınız ölçüm sonuçlarını karşılaştırınız. Oluşan farklılığın nedenini arkadaşlarınızla tartışınız. Örnek Cevap: Bir kitaptan iki kitaba geçtiğimizde ölçülen kütle ve ağırlık arttı. Aynı yerde kütle arttıkça ağırlık da artar. Detaylı Cevap: Daha fazla maddeye sahip cisme etki eden yer çekimi kuvveti de daha fazladır. Kütle ve ağırlık farklı büyüklükler olduğu için ölçümlerde kullanılan araçlar ve birimler de farklıdır.
b) Soru: Kütle ve ağırlığın özelliklerini tanımlayınız. Kısa Cevap: Kütle madde miktarını, ağırlık ise yer çekimi kuvvetini ifade eder. Detaylı Cevap: Kütle, eşit kollu teraziyle ölçülür ve g ya da kg ile gösterilir. Ağırlık, dinamometreyle ölçülür ve N ile gösterilir. Cismin madde miktarı değişmediğinde kütlesi aynı kalır. Ağırlığı ise bulunduğu yerdeki çekime bağlıdır.
c) Soru: Kütle ve ağırlığın benzerlik ve farklılıklarını listeleyiniz. Kısa Cevap: Kütle ve ağırlık ölçülerek birimle gösterilir. Ancak aynı anlama gelmez; ölçüm araçları ve birimleri farklıdır.
| Karşılaştırma | Kütle | Ağırlık |
|---|---|---|
| Neyi belirtir? | Cismin madde miktarını | Cisme etki eden yer çekimi kuvvetini |
| Neyle ölçülür? | Eşit kollu terazi | Dinamometre |
| Birimi nedir? | Gram ve kilogram | Newton |
| Başka bir yerde değişir mi? | Madde miktarı aynı kaldığında değişmez. | Çekim kuvveti değiştiğinde değişir. |
Benzerlik: İkisi de cisimlerle ilgili ölçülebilir büyüklüklerdir. Aynı ortamda daha fazla kütleye sahip cismin ağırlığı da daha fazladır.
5. Sınıf Fen Bilimleri 1. Ders Kitabı Sayfa 72 Açıklamaları
Yer Çekimi ve Ağırlık
72. sayfada soru veya doldurulacak etkinlik bulunmamaktadır. Sayfadaki bilgiler şu şekilde özetlenebilir:
- Dünya, cisimleri kendi merkezine doğru çeker.
- Yukarı atılan bir cismin yeniden yere düşmesinin nedeni yer çekimidir.
- Yeryüzünden uzaklaşıldığında yer çekimi kuvveti azalır.
- Görsellerde A noktasındaki çekim B noktasındakinden, K noktasındaki çekim L noktasındakinden büyüktür.
- Dünya’nın kutuplardan basık, Ekvator’dan şişkin olması nedeniyle kutuplar Dünya’nın merkezine daha yakındır. Kitapta bu durum, kutuplardaki yer çekiminin daha fazla olmasıyla ilişkilendirilmiştir.
5. SINIF FEN BİLİMLERİ DERS KİTABI CEVAPLARI
Kitabın diğer sayfalarındaki etkinlik ve değerlendirme cevaplarını 5. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları MEB Yayınları sayfasından inceleyebilirsiniz.