5. Sınıf MEB Fen Bilimleri 1. Ders Kitabı Sayfa 77-83 Cevapları bölümünde sürtünme kuvvetinin hareketi nasıl etkilediği açıklanmaktadır. Bisikletin fren yapması, kartonların düşmesi ve kitabın kalemler üzerinde ilerletilmesi gibi örneklerle konuyu öğrenebilirsiniz. Deneylerde elde ettiğiniz sonuçları örnek açıklamalarla karşılaştırarak kendi cevaplarınızı oluşturunuz.
İçindekiler
- Sayfa 77 Cevapları (Hazırlık ve Merak İstasyonu)
- Sayfa 78 Cevapları (Sürtünme Kuvvetinin Harekete Etkisi)
- Sayfa 79 Cevapları (Sürtünme Kuvvetinin Etkisi)
- Sayfa 80 Cevapları (Sürtünmenin Araç Hareketine Etkisi)
- Sayfa 81 Cevapları (Hava ve Suyun Cisimlerin Hareketine Etkisi)
- Sayfa 82 Cevapları (Pekiştirme İstasyonu-1)
- Sayfa 83 Cevapları (Kitabın Hareketini Gözlemleme)
5. Sınıf Fen Bilimleri 1. Ders Kitabı Sayfa 77 Cevapları
Hazırlık İstasyonu
Soru: Görseldeki Millî Muharip Uçağı Kaan’ın ön kısmı neden sivri olacak şekilde tasarlanmıştır? Fikirlerinizi yazınız. Kısa Cevap: KAAN’ın havada ilerlerken karşılaştığı hava direncini azaltmak için ön kısmı sivri yapılmıştır. Detaylı Cevap: Sivri ve akıcı tasarım sayesinde hava, uçağın çevresinden daha kolay geçer. Böylece havanın hareketi zorlaştıran etkisi azaltılır ve uçak daha kolay ilerler.
Merak İstasyonu
Soru: Sürtünme kuvvetinin etkileri ile ilgili merak ettiklerinizi yazınız. Örnek Cevap: Ayakkabıların tabanı neden zamanla aşınır? Makine parçaları neden yağlanır? Bir oyuncak araba her zeminde aynı uzaklığa gider mi? Suyun içinde yürümek neden daha zordur?
5. Sınıf Fen Bilimleri 1. Ders Kitabı Sayfa 78 Cevapları
Etkinlik İstasyonu – Sürtünme Kuvvetinin Harekete Etkisi
Soru: Hareketi zorlaştıran veya kolaylaştıran etkiler var mıdır? Düşüncelerinizi arkadaşlarınızla paylaşınız. Örnek Cevap: Vardır. Oyuncak arabam düz zeminde kolay ilerlerken halıda daha çabuk yavaşlar. Bisikletin frenine bastığımda da sürtünmenin etkisiyle hareket yavaşlar.
Soru: Katı, sıvı ve gaz ortamlarda temas eden yüzeylere ilişkin hareketi zorlaştıran veya kolaylaştıran günlük hayattan örnekler yazınız. Örnek Cevap: Yağlama, az pürüzlü yüzeyler ve akıcı tasarımlar hareketi kolaylaştırabilir. Pürüzlü zeminler, su direnci ve hava direnci ise hareketi zorlaştırabilir.
| Ortam | Hareketi kolaylaştıran örnek | Hareketi zorlaştıran örnek |
|---|---|---|
| Katı | Bisiklet zincirinin yağlanması, bir sandığın altına tekerlek takılması | Sandığın pürüzlü zeminde sürüklenmesi |
| Sıvı | Teknelerin ön bölümünün sivri yapılması | Havuzda yürürken suyun harekete direnç göstermesi |
| Gaz | Uçak ve hızlı trenlerin akıcı biçimde tasarlanması | Paraşütün açılarak düşüşü yavaşlatması |
Soru: Arkadaşlarınızın örneklerini de değerlendirerek örnekler arasında örüntü oluşturunuz. Örnek Cevap: Örneklerde, harekete karşı gösterilen direnç arttığında ilerlemek zorlaşmaktadır. Sürtünme veya ortam direnci azaltıldığında ise hareket daha kolay gerçekleşmektedir.
5. Sınıf Fen Bilimleri 1. Ders Kitabı Sayfa 79 Cevapları
Etkinlik İstasyonu – Sürtünme Kuvvetinin Etkisi
1. Soru: Kerem’in ilerlediği yolların niteliklerini pürüzlülük durumlarına (pürüzlü ve az pürüzlü) göre karşılaştırarak yazınız. Kısa Cevap: Kerem’in rahat ilerlediği asfalt yol daha az pürüzlü, zorlandığı toprak ve taşlı patika ise daha pürüzlüdür.
2. Soru: Günlük yaşamınızda karşılaşabileceğiniz farklı pürüzlülük durumu örnekleri bulup yazınız. Örnek Cevap: Pencere camı ve seramik yüzey az pürüzlüdür. Ağaç kabuğu, zımpara kâğıdı ve çakıllı zemin daha pürüzlüdür.
3. Soru: Verdiğiniz örnekleri kullanarak bir örüntü oluşturunuz. Örnek Cevap: Aynı cismi seramik üzerinde kaydırmak zımpara üzerinde kaydırmaktan daha kolaydır. Bu yüzeylerde pürüzlülük arttığında kaymaya karşı gösterilen direnç de artar.
4. Soru: Metinde sürtünme kuvvetinin olumlu ve olumsuz etkisine değinilen bölümleri tabloya yazınız. Kısa Cevap: Sürtünmenin frenle durmayı sağlaması olumlu, ilerlemeyi zorlaştırması ve fren lastiklerini aşındırması olumsuzdur.
| Olumlu etkisi | Olumsuz etkisi |
|---|---|
| Fren yaparak bisikleti yavaşlatmayı ve durdurmayı sağlaması | Patikada bisiklet sürmeyi zorlaştırması ve fren pabucundaki lastiklerin aşınması |
5. Soru: Sürtünme kuvvetinin çeşitli ortamlardaki olumlu-olumsuz etkilerini dikkate alarak genelleme yapınız. Örnek Cevap: Sürtünmenin yararlı ve zararlı etkileri vardır. Bir aracı durdurmak istediğimizde sürtünmeden yararlanırız. Parçaların aşınmasını önlemek veya hareketi kolaylaştırmak istediğimizde ise sürtünmeyi azaltmaya çalışırız.
5. Sınıf Fen Bilimleri 1. Ders Kitabı Sayfa 80 Cevapları
Etkinlik İstasyonu – Sürtünmenin Araç Hareketine Etkisi
Ölçüm sonuçları: Oyuncak arabanın mukavva, pamuk kaplama ve kum kaplama yüzeylerde aldığı yollar cetvelle ölçülmelidir. Tabloya kendi deneyinizde bulduğunuz santimetre değerlerini yazınız. Bütün öğrenciler için geçerli tek bir mesafe bulunmamaktadır.
| Mukavva | Pamuk kaplama | Kum kaplama |
|---|---|---|
| Ölçtüğünüz yol (cm) | Ölçtüğünüz yol (cm) | Ölçtüğünüz yol (cm) |
Değerlendirme
a) Soru: Etkinliğe göre sürtünme kuvvetinin etkisi ile ilgili ulaştığınız çıkarımı yazınız. Örnek Cevap: Sürtünme kuvveti arabanın ilerlemesini zorlaştırır. Aynı koşullarda hareketi daha fazla engelleyen yüzeyde araba daha çabuk yavaşlar ve daha kısa yol alır.
b) Soru: Arabanın ilerlediği yüzeylerin pürüzlülük özellikleriyle ilgili ulaştığınız çıkarımı yazınız. Örnek Cevap: Kum kaplı bölüm girintili çıkıntılı, mukavva ise daha düz yapıdadır. Pamuk kaplı bölüm de yumuşak ve liflidir. Bu farklılıklar arabanın hareketini ve aldığı yolu değiştirir.
5. Sınıf Fen Bilimleri 1. Ders Kitabı Sayfa 81 Cevapları
Etkinlik İstasyonu – Hava ve Suyun Cisimlerin Hareketine Etkisi
a) Soru: Hangi fon kartonu zemine daha çabuk ulaştı? Gerekçesiyle yazınız. Kısa Cevap: Buruşturulmuş kartonun daha çabuk ulaşması beklenir. Çünkü hava direnci açık kartonu daha fazla yavaşlatır. Detaylı Cevap: Karton buruşturulduğunda havaya karşı gelen yüzeyi küçülür. Böylece hava direncinden daha az etkilenerek zemine daha kısa sürede ulaşır.
b) Soru: Silgi, hangi durumda şişenin zeminine daha çabuk ulaştı? Gerekçesiyle yazınız. Kısa Cevap: Silgi, içindeki su boşaltılmış şişenin tabanına daha çabuk ulaşır. Bu düzende suyun silgiye gösterdiği direnç, havanın gösterdiğinden fazladır.
c) Soru: Hava, zemine doğru ilerleyen fon kartonuna; su, şişe tabanına doğru ilerleyen silgiye direnç göstermiş midir? Arkadaşlarınızla tartışınız. Kısa Cevap: Evet. Hava ve su, içlerinde hareket eden cisimlere direnç uygulayarak düşüşlerini yavaşlatmıştır.
ç) Soru: Elde ettiğiniz verilere göre aşağıdaki tabloyu örnekteki gibi tamamlayınız. Kısa Cevap: İlk satırdan başlayarak Hava/Su – Hava – Hava – Hava/Su – Hava yazılır.
| Olay | Ortam |
|---|---|
| Silginin hareketini engelledi. | Hava/Su |
| Fon kartonun hareketini engelledi. | Hava |
| Silgi, şişe zeminine daha çabuk ulaştı. | Hava |
| Silgiye sürtünme kuvveti uyguladı. | Hava/Su |
| Fon kartonuna sürtünme kuvveti uyguladı. | Hava |
5. Sınıf Fen Bilimleri 1. Ders Kitabı Sayfa 82 Cevapları
Pekiştirme İstasyonu-1
Soru: Aşağıdaki tabloda bazı yüzeyler, özellikleri bakımından karşılaştırılacaktır. Buna göre yarım bırakılan ifadeleri örnekteki gibi tamamlayınız. Kısa Cevap: Halı ve toprak için pürüzlü, az kaygan, daha çok sürtünme; ıslak tahta ve fayans için az pürüzlü, çok kaygan, daha az sürtünme seçenekleri kullanılır.
| İfade | İşaretlenecek özellikler |
|---|---|
| Halı zemin, cam zemine göre | Pürüzlüdür. Az kaygandır. Daha çok sürtünme uygular. |
| Toprak zemin, mermer zemine göre | Pürüzlüdür. Az kaygandır. Daha çok sürtünme uygular. |
| Islak tahta zemin, kuru tahta zemine göre | Az pürüzlüdür. Çok kaygandır. Daha az sürtünme uygular. |
| Fayans zemin, çamur zemine göre | Az pürüzlüdür. Çok kaygandır. Daha az sürtünme uygular. |
Açıklama: İşaretlemeler MEB cevap anahtarına uygundur. Karşılaştırılan örneklerde yüzeylerin kayganlığı, cisimlerin kaydırılmasını kolaylaştırır veya zorlaştırır.
5. Sınıf Fen Bilimleri 1. Ders Kitabı Sayfa 83 Cevapları
Etkinlik İstasyonu – Kitabın Hareketini Gözlemleme
a) Soru: Hangi durumda kitabı daha zor hareket ettirdiğinizi yazınız. Örnek Cevap: Kitabı doğrudan sıra üzerinde kaydırdığım birinci durumda daha zor hareket ettirdim.
b) Soru: Kitabın hareketini zorlaştıran etki hakkındaki düşüncelerinizi yazınız. Kısa Cevap: Kitap ile sıranın temas eden yüzeyleri arasındaki sürtünme hareketi zorlaştırır. Altına koyduğumuz kalemler yuvarlanınca kitap daha kolay ilerler.
c) Soru: İlk durumda sürekli hareket ettirilseydi kitabın yüzeyinde meydana gelebilecek değişiklikler neler olurdu? Arkadaşlarınızla tartışınız. Örnek Cevap: Kitabın kapağı sürtünmenin etkisiyle çizilebilir, aşınabilir ve yıpranabilirdi. Temas yüzeylerinde hafif ısınma da görülebilirdi.
ç) Soru: Etkinlikte yaptığınız uygulama ile Fatih Sultan Mehmet’in gemiler üzerinde yaptırdığı uygulamalar arasındaki benzerlikleri arkadaşlarınızla paylaşınız ve tartışınız. Örnek Cevap: Kalemler kitabın altında, kütükler ise gemilerin altında yuvarlanmıştır. Böylece hem kitap hem de gemiler daha kolay hareket ettirilmiştir. Gemiler için kullanılan kütüklerin yağlanması da hareketi kolaylaştırmıştır.
Köprü İstasyonu
Soru: Masanın hareketini engelleyen etken nedir? Düşüncelerinizi yazınız. Kısa Cevap: Masanın hareketini zeminle masa ayakları arasındaki sürtünme kuvveti zorlaştırır. Detaylı Cevap: Halının pürüzlü ve lifli yapısı, masanın kaydırılmasını mermer yüzeye göre daha fazla zorlaştırır. Bu yüzden aynı masa mermer üzerinde daha kolay hareket ettirilir.
5. SINIF FEN BİLİMLERİ DERS KİTABI CEVAPLARI
Kitabın diğer etkinliklerine ve sayfa cevaplarına 5. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları MEB Yayınları sayfasından ulaşabilirsiniz.