MEB Yayınları 5. sınıf Fen Bilimleri 2. ders kitabı sayfa 34-43 bölümünde tam gölgenin oluşumu ve gölge büyüklüğündeki değişimler incelenmektedir. Aşağıda etkinliklerin kısa cevapları, çizim yönergeleri ve konu anlatımı sayfalarının açıklamaları yer almaktadır.
İçindekiler
- Sayfa 34 – Hazırlık ve Merak İstasyonu
- Sayfa 35 – Figürlerin Gölgesi
- Sayfa 36 – Gölge Çizme ve Köprü İstasyonu
- Sayfa 37 – Gölge Büyüklüğündeki Değişim
- Sayfa 38 – Günlük Hayatta Gölgeler
- Sayfa 39 – Tam Gölgenin Oluşması
- Sayfa 40 – Cisim ve Gölge Büyüklüğü
- Sayfa 41 – Cismin Yerinin Değişmesi
- Sayfa 42 – Işık Kaynağının Yerinin Değişmesi
- Sayfa 43 – Pekiştirme İstasyonu-1 Cevapları
5. Sınıf MEB Fen Bilimleri 2. Ders Kitabı Sayfa 34 Cevapları
Hazırlık İstasyonu
Soru: Bölüm kapağındaki görselde duvarda oluşan görüntüyü ne olarak tanımlarsınız? Kısa Cevap: Bu görüntüyü gölge olarak tanımlarım. Detaylı Cevap: Işığın önündeki opak cisim, ışığın duvara ulaşmasını engeller. Duvarda oluşan karanlık bölge cismin tam gölgesidir.
Merak İstasyonu
Soru: Gölge oluşumu hakkında merak ettiklerinizi yazınız. Örnek Cevap: Aynı cismin gölgesi nasıl büyüyüp küçülür? Gölgenin şekli neye bağlıdır? Sabah oluşan gölgemiz neden öğle saatlerindekinden uzundur?
5. Sınıf MEB Fen Bilimleri 2. Ders Kitabı Sayfa 35 Cevapları
Figürlerin Gölgesi Etkinliği
Soru: Hazırladığınız figürü ve bu figürün gölgesini çiziniz. Örnek Cevap – Çizim Rehberi: Tangramla bir ev figürü oluşturduğunuzu düşününüz. Önce figürü, ardından duvardaki gölgesini çiziniz. Gölgeyi evin dış biçimine uygun, içi koyu bir şekil olarak gösteriniz. Renkli tangram parçalarının birleşme çizgileri gölgede görünmez. Çiziminizin büyüklüğünü deneyde gördüğünüz gölgeye göre belirleyiniz.
Soru: Duvardaki gölgenin özelliklerini tanımlayınız. Kısa Cevap: Gölge karanlıktır ve figürün dış biçimini yansıtır. Detaylı Cevap: Figürün ışığı geçirmemesi duvarda gölge oluşturur. Gölge, figürün rengini ve iç ayrıntılarını göstermez. Kaynağın ve figürün yerleri değiştiğinde gölge büyüklüğü de değişebilir.
5. Sınıf MEB Fen Bilimleri 2. Ders Kitabı Sayfa 36 Cevapları
Gölge Çizme Etkinliği
Soru: Verilen cisimlerin ekran üzerindeki gölgelerini çiziniz. Örnek Cevap – Çizim Rehberi: Birinci düzenekte ekrana daire şeklinde, ikinci düzenekte dikdörtgen şeklinde bir gölge çizilir. Kaynaktan çıkan ve cismin kenarlarından geçen sınır ışınları, gölgenin ekrandaki yerini belirler. Bu ışınları cetvelle uzatıp gölge alanını koyulaştırınız. Her iki çizimde de gölge, cisimden daha büyük gösterilir.
Köprü İstasyonu
Soru: Gölgenizin farklı zamanlarda ve yerlerde oluşmasının sebepleri nelerdir? Kısa Cevap: Vücudumuzun ışığı engellemesi gölgemizi oluşturur. Detaylı Cevap: Güneş ışığı veya bir lambanın ışığı vücudumuza ulaştığında arkamızdaki bazı bölgelere geçemez. Işık doğrusal yayıldığı ve vücudumuz opak olduğu için bu bölgelerde gölge görülür.
5. Sınıf MEB Fen Bilimleri 2. Ders Kitabı Sayfa 37 Cevapları
Gölge Büyüklüğündeki Değişim Etkinliği
Soru: Hangi durumlarda en büyük ve en küçük gölge gözlemlenir? Kısa Cevap: En büyük gölge III. durumda, en küçük gölge II. durumda görülür. Detaylı Cevap: Kaynak figüre yaklaştıkça gölge büyür. Bu nedenle büyükten küçüğe sıralama III > I > II şeklindedir.
Soru: Etkinlikten gölge büyüklüğünü etkileyen faktörlerle ilgili hangi çıkarıma ulaşırsınız? Kısa Cevap: Kaynak ile figür arasındaki mesafe gölgenin büyüklüğünü değiştirir. Detaylı Cevap: Figür ve duvarın konumu değişmediğinde el fenerini figüre yaklaştırmak gölgeyi büyütür, uzaklaştırmak küçültür.
5. Sınıf MEB Fen Bilimleri 2. Ders Kitabı Sayfa 38 Cevapları
Günlük Hayatta Gölgeler Etkinliği
Soru: Gölge boyunun günlük hayattaki değişimlerine örnekler vererek sebeplerini yazınız ve çiziniz. Örnek Cevap: Bahçedeki bir ağacın gölgesi sabah uzun, öğle saatlerinde daha kısa olur. Güneş’in gökyüzündeki konumu değiştiği için ışığın geliş açısı değişir. Ayrıca bir el fenerini duvarın önündeki kaleme yaklaştırınca kalemin gölgesi büyür.
| Gözlem | Açıklama |
|---|---|
| Ağacın sabah uzun gölge oluşturması | Güneş ışınları daha eğik gelir. |
| Ağacın öğle saatlerinde daha kısa gölge oluşturması | Güneş gökyüzünde daha yüksek konumdadır. |
| Fener kaleme yaklaşınca gölgenin büyümesi | Kaynak ile cisim arasındaki mesafe azalır. |
Çizim örneği: Yan yana aynı boyda iki ağaç çiziniz. Sabahı gösteren çizimde Güneş’i alçakta, ağacın gölgesini uzun gösteriniz. Öğleyi gösteren çizimde Güneş’i daha yükseğe yerleştirip gölgeyi kısa çiziniz. Her gölge, Güneş’in karşı yönünde olmalıdır.
5. Sınıf MEB Fen Bilimleri 2. Ders Kitabı Sayfa 39 Açıklamaları
Sayfa 39, tam gölgenin nasıl oluştuğunu anlatan konu açıklamalarını içerir; ayrı bir soru bulunmaz. Opak cisimler ışığın geçişini engeller. Cismin arkasında ışık alamayan bölgede tam gölge meydana gelir. Bu olay ışığın doğrusal yayılmasıyla açıklanır.
5. Sınıf MEB Fen Bilimleri 2. Ders Kitabı Sayfa 40 Açıklamaları
Bu sayfada cisimlerin büyüklükleri ile gölgeleri arasındaki ilişki ele alınır. Aynı uzaklık koşullarında büyük cismin gölgesi daha büyüktür. Örneğin ışık kaynağına ve ekrana uzaklıkları eşit olduğunda futbol topu, tenis topundan daha büyük gölge oluşturur. Cevaplanacak ayrı bir etkinlik sorusu yoktur.
5. Sınıf MEB Fen Bilimleri 2. Ders Kitabı Sayfa 41 Açıklamaları
Işık kaynağı ve ekranın yerleri değişmeden cisim hareket ettirildiğinde gölge büyüklüğü değişir. Sayfadaki açıklamanın özeti şöyledir:
| Cismin konumu nasıl değişiyor? | Sonuç |
|---|---|
| Cisim ışık kaynağına yaklaşıyor. | Ekrandaki gölge büyüyor. |
| Cisim ışık kaynağından uzaklaşıp ekrana yaklaşıyor. | Ekrandaki gölge küçülüyor. |
Sayfa 41’de ayrıca yanıtlanması gereken bir soru bulunmamaktadır.
5. Sınıf MEB Fen Bilimleri 2. Ders Kitabı Sayfa 42 Açıklamaları
Bu sayfada cisim ile ekran sabitken ışık kaynağının hareket ettirilmesi incelenir.
| Kaynağın konumu nasıl değişiyor? | Sonuç |
|---|---|
| Işık kaynağı cisme yaklaşıyor. | Gölge büyüyor. |
| Işık kaynağı cisimden uzaklaşıyor. | Gölge küçülüyor. |
Sayfa konu anlatımı içerdiği için ayrı bir soru cevabı yoktur.
5. Sınıf MEB Fen Bilimleri 2. Ders Kitabı Sayfa 43 Cevapları
Pekiştirme İstasyonu-1
Soru: Işık kaynağı ile ekran arasına yerleştirilen opak K ve L cisimlerinin gölgelerini çiziniz. Kısa Cevap: Birinci düzenekte L’nin gölgesi, ikinci düzenekte K’nin gölgesi daha büyüktür. Üçüncü düzenekte gölgelerin büyüklükleri eşittir. Detaylı Cevap: K ve L eşit büyüklüktedir. Kaynağa yakın olan cisim daha büyük gölge oluşturur. Kaynağa uzaklıkları aynı olduğunda gölgeleri eşit büyüklükte olur. Çizimlerde K’nin gölgesi üstte, L’nin gölgesi altta yer alır.
| Şekil | Ekrana çizilecek gölgeler | Büyüklük ilişkisi |
|---|---|---|
| 1. şekil – üstte | Üste küçük K gölgesi, alta büyük L gölgesi çizilir. | L’nin gölgesi > K’nin gölgesi |
| 2. şekil – ortada | Üste büyük K gölgesi, alta küçük L gölgesi çizilir. | K’nin gölgesi > L’nin gölgesi |
| 3. şekil – altta | Üste ve alta eşit büyüklükte iki gölge çizilir. | K’nin gölgesi = L’nin gölgesi |
Çizimi tamamlama: Kaynaktan cisimlerin dış kenarlarına doğrular çizip bu doğruları ekrana uzatınız. Ekrandaki dairesel gölge bölgelerini koyulaştırınız. Verilen konumlarda gölgeler cisimlerden büyük oluşur; K ve L harflerini isterseniz gölgelerin yanına açıklama olarak yazabilirsiniz.
5. SINIF FEN BİLİMLERİ DERS KİTABI CEVAPLARI
Kitabın diğer etkinlik ve sayfa çözümleri için 5. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları MEB Yayınları sayfasını inceleyebilirsiniz.