9. Sınıf Coğrafya 1. Dönem 1. Yazılı Soruları ve Cevapları
9. sınıf coğrafya 1. dönem 1. yazılı hazırlığı için düzenlenen iki örnek sınavda coğrafyanın konusu ve gelişimi, haritalar, Türkiye’nin konumu, mekânsal bilgi teknolojileri ve hava olayları konuları ele alınmaktadır. Soruların ardından kısa ve açıklayıcı cevaplara ulaşabilirsiniz.
2026-2027 yılı Karabük ÖDM tablolarındaki Senaryo 1 ve Senaryo 2 soru dağılımları kullanılmıştır. Bu sayfadaki sorular resmî sınav sorusu değil, söz konusu dağılımlara göre hazırlanan özgün çalışma örnekleridir.
9. Sınıf Coğrafya 1. Dönem 1. Yazılı – Senaryo 1
Soru sayısı: 7 | Örnek puanlama: 100 puan. Aşağıdaki puanlar hazırlanan örnek sınava aittir. Açıklama istenen sorularda neden-sonuç ilişkisi kurulmalıdır.
1. Soru (15 Puan)
Soru: Yağış miktarı, akarsu debisi, nüfus artışı ve turizm hareketleri aynı kıyı yerleşmesinde araştırılıyor. Konuları fiziki ve beşerî coğrafya olarak ayırınız. Her bölüm için bir konuyu uygun alt dalla eşleştiriniz.
Kısa Cevap: Yağış ve akarsu debisi fiziki; nüfus ve turizm beşerî coğrafyanın konusudur. Yağışı klimatoloji, akarsuları hidrografya, nüfusu nüfus coğrafyası, turizmi turizm coğrafyası inceler.
2. Soru (15 Puan)
Soru: Akarsu taşkın ovasında konut yapılması gündemdedir. Coğrafi değerlendirmede kullanılabilecek iki veri seçiniz. Bu verilerin güvenli yer seçimine nasıl yardımcı olacağını açıklayınız.
Kısa Cevap: Eğim-yükselti ve geçmiş taşkın sınırları birlikte incelenmelidir. Taşkın riski yüksek alanlara konut yapılmamalı, daha güvenli alanlar seçilmelidir.
3. Soru (14 Puan)
Soru: Eratosthenes’in Dünya’nın çevresine ilişkin hesaplaması ve Pîrî Reis’in deniz haritaları coğrafyanın gelişiminde hangi katkıları sağlamıştır? Çalışmaları İlk Çağ ve Yeni Çağ ile eşleştiriniz.
Kısa Cevap: Eratosthenes, İlk Çağ’da Dünya’nın çevresinin hesaplanmasına; Pîrî Reis, Yeni Çağ’da deniz haritacılığına katkı sağlamıştır.
4. Soru (14 Puan)
Soru: 1/200.000 ölçekli haritada iki nokta arası 4 cm’dir. Kuş uçuşu gerçek mesafeyi kilometre olarak işlem yaparak bulunuz.
Kısa Cevap: Gerçek uzaklık 8 km’dir.
Çözüm: 4 × 200.000 = 800.000 cm; 800.000 ÷ 100.000 = 8 km.
5. Soru (14 Puan)
Soru: 36°–42° kuzey paralelleri ile 26°–45° doğu meridyenleri arasındaki Türkiye hangi yarım kürelerdedir? Bu konumun iki sonucunu yazınız.
Kısa Cevap: Türkiye Kuzey ve Doğu yarım kürelerindedir. Orta kuşakta bulunur ve Güneş ışınlarını hiçbir zaman dik açıyla almaz.
6. Soru (14 Puan)
Soru: Deprem toplanma alanlarını araştıran ekip uydu görüntüsü, telefon konumu ve katmanlı harita yazılımı kullanıyor. Bu araçları ilgili mekânsal bilgi teknolojileriyle eşleştirip işlevlerini açıklayınız.
Kısa Cevap: Uydu görüntüleri uzaktan algılama, konum belirleme GNSS, katmanlı mekânsal analiz CBS ile ilişkilidir.
7. Soru (14 Puan)
Soru: Sabah sıcaklık 1 °C, bağıl nem %98 ve görüş mesafesi 150 metredir. Rüzgârın hafif olduğu bu koşullarda beklenen hava olayını ve ulaşım üzerindeki iki etkisini yazınız.
Kısa Cevap: Beklenen olay sistir. Görüşü azaltarak kara ulaşımını güçleştirebilir ve uçuşlarda gecikmelere yol açabilir.
9. Sınıf Coğrafya 1. Dönem 1. Yazılı – Senaryo 2
Soru sayısı: 7 | Örnek puanlama: 100 puan. Aşağıdaki puanlar hazırlanan örnek sınava aittir. Açıklama istenen sorularda neden-sonuç ilişkisi kurulmalıdır.
1. Soru (15 Puan)
Soru: Dağların uzanışı ile yerleşmelerin dağılışını inceleyen coğrafya alt dalları hangileridir? Dağların yerleşme üzerindeki etkisini bir ilişkiyle açıklayınız.
Kısa Cevap: Dağları jeomorfoloji, yerleşmeleri yerleşme coğrafyası inceler. Dağların uzanışı, ulaşım ve yerleşmeye elverişli alanların dağılışını etkiler.
2. Soru (15 Puan)
Soru: Kurak bir havzada üretim azalırken göç artmaktadır. Olayın doğal ve beşerî boyutlarını ayırınız; bunlar arasındaki neden-sonuç ilişkisini kurunuz.
Kısa Cevap: Kuraklık fiziki; tarımsal üretim ve göç beşerî coğrafyayla ilgilidir. Su yetersizliği üretim ve geliri düşürerek göçü artırabilir.
3. Soru (14 Puan)
Soru: Hastane yeri seçilirken arsa maliyeti dışında hangi iki mekânsal ölçüte bakılmalıdır? Seçtiğiniz ölçütlerin gerekçelerini yazınız.
Kısa Cevap: Nüfus dağılışı ve ulaşım ağı incelenmelidir. Hastane, insanların kolay ulaşabildiği ve hizmet ihtiyacının yüksek olduğu yerde kurulmalıdır.
4. Soru (14 Puan)
Soru: Strabon’un yerleri betimlemesi ile Humboldt’un doğayı ölçüp karşılaştırması coğrafyaya nasıl katkı sağlamıştır? Her kişi için ayrı açıklama yapınız.
Kısa Cevap: Strabon bölgelerin tanınmasına ve coğrafi bilgilerin derlenmesine; Humboldt ölçüm, gözlem ve karşılaştırmalarla modern fiziki coğrafyanın gelişmesine katkı sağlamıştır.
5. Soru (14 Puan)
Soru: Aynı boyuttaki kâğıtlara çizilen 1/50.000 ve 1/500.000 ölçekli haritaları karşılaştırınız. Büyük ölçekli olanı belirleyip ayrıntı ve kapsanan gerçek alan farkını yazınız.
Kısa Cevap: 1/50.000 daha büyük ölçeklidir. Aynı kâğıt boyutunda daha fazla ayrıntı, daha küçük gerçek alan gösterir.
6. Soru (14 Puan)
Soru: A yamacında izohipsler sık, B yamacında seyrektir. Daha dik yamacı belirleyiniz. İzohipsleri yaklaşık dik kesen yürüyüşler için hangi yamacı seçerdiniz? Açıklayınız.
Kısa Cevap: A yamacı daha diktir. Daha az eğimli yürüyüş için izohipslerin seyrek olduğu B yamacı seçilir.
7. Soru (14 Puan)
Soru: Asya-Avrupa arasındaki konumu ve iki boğazı Türkiye’ye ulaşım ile uluslararası ilişkilerde hangi iki avantajı sağlar? Bu özelliklerin konum türünü belirtiniz.
Kısa Cevap: Türkiye kıtalar arası geçişte ve Karadeniz-Akdeniz deniz ulaşımında önem taşır. Bunlar göreceli konum özellikleridir.
Değerlendirme notu: Bilimsel olarak doğru ve anlamca eşdeğer cevaplar kabul edilir. Verilen puanlar örnektir. Öğretmenin duyurduğu senaryo ve kapsam sınav hazırlığında esas alınmalıdır.