9. Sınıf MEB Fizik Ders Kitabı Sayfa 97-101 Cevapları, Hareketin Temel Kavramları konusundaki 6. Etkinliğin VII-XI. aşamalarını ve B Bölümünü kapsamaktadır. Bu sayfalarda anlık sürat, hız, ortalama hız, anlık hız ve ivme kavramları hesaplamalarla açıklanmakta; hareketin temel kavramları skaler ve vektörel özellikleri bakımından sınıflandırılmaktadır.
9. Sınıf MEB Fizik Ders Kitabı Sayfa 97 Cevapları
VII. Aşama - Anlık Sürat
1) Aracın şehir içi, şehirler arası ve otoyoldaki süratlerini yazınız. Cevap:
Şehir içi: 50 km/h
Şehirler arası: 90 km/h
Otoyol: 120 km/h
Şehir içi: 50 km/h
Şehirler arası: 90 km/h
Otoyol: 120 km/h
2) Zaman ve sürat arasındaki ilişkiden yararlanarak anlık sürati tanımlayınız. Cevap: Anlık sürat, hareketlinin belirli bir anda ölçülen süratidir. Örneğin otomobilin sürat göstergesinin herhangi bir anda gösterdiği değer, aracın o andaki anlık süratidir.
VIII. Aşama - Hız
1-a) A noktasından B noktasına giden sporcu için yer değiştirme kaç m’dir? Cevap: A’dan B’ye doğru 250 m.
1-b) K noktasından L noktasına giden sporcu için yer değiştirme kaç m’dir? Cevap: K’dan L’ye doğru 180 m.
9. Sınıf MEB Fizik Ders Kitabı Sayfa 98 Cevapları
VIII. Aşama - Hız
2) Yer değiştirme, yön ve zaman arasındaki ilişkiden yararlanarak hız kavramını tanımlayınız. Cevap: Birinci sporcu 250 / 50 = 5 m/s, ikinci sporcu ise 180 / 30 = 6 m/s hız büyüklüğüne sahiptir. Buna göre hız, hareketlinin birim zamanda yaptığı yer değiştirmedir. Hız yön bilgisi içerdiği için vektörel bir niceliktir.
Hız = Yer Değiştirme / Geçen Zaman
IX. Aşama - Ortalama Hız
1-a) A’dan B’ye yer değiştirme kaç m’dir? Cevap: 100√2 m.
1-b) A’dan C’ye yer değiştirme kaç m’dir? Cevap: 200 m.
2-a) K’dan M’ye yer değiştirme kaç m’dir? Cevap: 50 m.
2-b) K’dan N’ye yer değiştirme kaç m’dir? Cevap: 30 m.
3) Ortalama hız kavramını tanımlayınız. Cevap: Öykü için 200 / 25 = 8 m/s, Yusufhan için 30 / 10 = 3 m/s bulunur. Buna göre ortalama hız, toplam yer değiştirmenin toplam geçen zamana oranıdır.
9. Sınıf MEB Fizik Ders Kitabı Sayfa 99 Cevapları
X. Aşama - Anlık Hız
1) K ve L araçlarının belirtilen zamanlardaki hız büyüklüklerini yazınız.
| Zaman | K Aracı | L Aracı |
|---|---|---|
| 0 s | 0 m/s | 0 m/s |
| 1 s | 2 m/s | 4 m/s |
| 2 s | 4 m/s | 8 m/s |
| 3 s | 6 m/s | 12 m/s |
| 4 s | 8 m/s | 16 m/s |
2) Anlık hız nedir? Cevap: Anlık hız, hareketlinin belirli bir andaki hızıdır. Anlık hız yön bilgisi de içerdiğinden vektörel bir niceliktir.
XI. Aşama - İvme
1) K ve L araçlarının hız büyüklüklerindeki değişimi bulunuz. Cevap:
K aracı: 8 m/s artma
L aracı: 4 m/s azalma
K aracı: 8 m/s artma
L aracı: 4 m/s azalma
9. Sınıf MEB Fizik Ders Kitabı Sayfa 100 Cevapları
XI. Aşama - İvme
2) Hız değişimi, zaman ve yön arasındaki ilişkiden yararlanarak ivme kavramını tanımlayınız. Cevap:
K aracı: +8 / 4 = +2 m/s²
L aracı: -4 / 4 = -1 m/s²
Buna göre ivme, hareketlinin birim zamandaki hız değişimidir.
K aracı: +8 / 4 = +2 m/s²
L aracı: -4 / 4 = -1 m/s²
Buna göre ivme, hareketlinin birim zamandaki hız değişimidir.
B Bölümü
1) Hareketin temel kavramları arasından üç kavram seçiniz. Örnek: Sürat, anlık sürat ve ortalama sürat. Bu basamakta seçilecek kavramlar öğrenci grubuna göre değişebilir.
2) Seçtiğiniz kavramları sürat cezaları ve yeşil dalga sistemiyle ilişkilendiren bir senaryo oluşturunuz. Açıklama: Tek bir doğru cevap yoktur. Senaryoda seçilen kavramların trafikteki gerçek bir durumla doğru biçimde ilişkilendirilmesi yeterlidir.
3) Oluşturduğunuz senaryoyu yazınız. Örnek Cevap: Bir sürücü 50 km/h sürat sınırı bulunan şehir içi yolda ilerlemektedir. Gösterge bir anda 65 km/h değerini gösterdiğinde bunun aracın anlık sürati olduğunu fark edip yavaşlar. Yeşil dalga sisteminin önerdiği sürati koruduğunda daha az dur-kalk yapar. Yolculuk sonunda toplam yol ve toplam süre kullanılarak ortalama sürat hesaplanır.
4) Senaryonuzu diğer grupların senaryolarıyla karşılaştırınız ve eksik kavram varsa düzenleyiniz. Açıklama: Bu bölüm grup değerlendirmesine bağlıdır. Resmî cevap anahtarında belirli bir yazılı cevap beklenmemektedir.
5) Diğer grupların performanslarını gözlemleyerek hareketin temel kavramlarına yönelik verileri yazınız. Örnek Cevap: Senaryolarda konum, alınan yol, sürat, anlık sürat, ortalama sürat ve zaman gibi kavramlar belirlenebilir. Senaryonun içeriğine göre yer değiştirme, hız veya ivme de kullanılabilir.
9. Sınıf MEB Fizik Ders Kitabı Sayfa 101 Cevapları
B Bölümü
6) Hareketin temel kavramlarını skaler ve vektörel olarak sınıflandırınız.
| Kavram | Skaler | Vektörel |
|---|---|---|
| Yer değiştirme | X | |
| Hız | X | |
| Sürat | X | |
| Referans noktası | - | - |
| Anlık sürat | X | |
| Ortalama hız | X | |
| İvme | X | |
| Anlık hız | X | |
| Alınan yol | X | |
| Konum | X | |
| Ortalama sürat | X |
7) Hareketin temel kavramlarının tanımlarını yazınız. Cevap:
Referans noktası: Hareketin tanımlandığı noktadır.
Konum: Referans noktasına göre hareketlinin bulunduğu yerdir.
Alınan yol: Hareket sırasında alınan yörüngenin uzunluğudur.
Yer değiştirme: İki konum arasındaki yönlü uzaklıktır.
Sürat: Birim zamanda alınan yoldur.
Anlık sürat: Hareketlinin anlık ölçülen süratidir.
Ortalama sürat: Toplam alınan yolun toplam geçen zamana oranıdır.
Hız: Birim zamanda yapılan yer değiştirmedir.
Anlık hız: Yer değiştirme sırasında anlık ölçülen hızdır.
Ortalama hız: Toplam yer değiştirmenin toplam geçen süreye oranıdır.
İvme: Birim zamandaki hız değişimidir.
Referans noktası: Hareketin tanımlandığı noktadır.
Konum: Referans noktasına göre hareketlinin bulunduğu yerdir.
Alınan yol: Hareket sırasında alınan yörüngenin uzunluğudur.
Yer değiştirme: İki konum arasındaki yönlü uzaklıktır.
Sürat: Birim zamanda alınan yoldur.
Anlık sürat: Hareketlinin anlık ölçülen süratidir.
Ortalama sürat: Toplam alınan yolun toplam geçen zamana oranıdır.
Hız: Birim zamanda yapılan yer değiştirmedir.
Anlık hız: Yer değiştirme sırasında anlık ölçülen hızdır.
Ortalama hız: Toplam yer değiştirmenin toplam geçen süreye oranıdır.
İvme: Birim zamandaki hız değişimidir.
8) Sürat sınırlamalarına uymanın ve yeşil dalga sisteminin önemini tartışınız. Örnek Cevap: Sürat sınırlarına uymak sürücülerin, yolcuların ve yayaların can güvenliğinin korunmasına yardımcı olur. Trafik kurallarına uymak aynı zamanda topluma karşı bir sorumluluktur. Yeşil dalga sistemi uygun süratle hareket eden araçların gereksiz dur-kalklarını azaltarak yakıt tasarrufu sağlayabilir, israfı azaltabilir ve kaynakların daha verimli kullanılmasına katkıda bulunabilir.
Konu Özeti: Sürat, anlık sürat, alınan yol ve ortalama sürat skaler; hız, anlık hız, ortalama hız, yer değiştirme, konum ve ivme ise vektörel özellik gösterir. Hareketin doğru tanımlanabilmesi için zaman, yön, konum ve referans noktası birlikte değerlendirilmelidir.