9. Sınıf MEB Kimya Ders Kitabı Sayfa 39 Cevapları
Etkinlik-1.6 Kimyasal Maddelerin Kullanımına Dikkat!
Soru: 1. Aşağıda bazı örnek olaylar verilmiştir. Bu olayların sonucunda meydana gelebilecek durumları tablodaki kimyasal maddelerin özelliklerine göre tamamlayınız. Örnek cevap:
1. Örnek Olay: Bir aile, evlerinde temizlik için düzenli olarak çeşitli kimyasal maddeler kullanmaktadır ancak bir gün ailedeki yetişkin bireylerinden biri banyo temizliğinde tuz ruhu kullanır ve ardından yüzeyi su ile temizlemeden daha iyi temizlik sağlamak için yüzeye çamaşır suyu döker. Cevap: Tuz ruhu ile çamaşır suyu bir araya geldiğinde klor gazı açığa çıkabilir. Klor gazı solunum yollarına zarar verebilir ve öksürük, nefes darlığı, bulantı gibi sorunlara neden olabilir.
9. Sınıf MEB Kimya Ders Kitabı Sayfa 40 Cevapları
2. Örnek Olay: Bir yetişkin, banyonun yer seramiğindeki kireç lekelerini temizlemek için güçlü bir kireç çözücüyü sulandırmadan zeminin tamamına döker. Cevap: Kireç çözücünün fazla ve sulandırılmadan kullanılması derzlerin aşınmasına ve zeminin zarar görmesine neden olabilir.
3. Örnek Olay: Kimyasal madde üretimi yapan bir fabrika üretim sonucu oluşan atık cıvaları denize bırakır. Cevap: Cıva denizdeki canlılara zarar verebilir ve besin zincirinde birikebilir. Bu durum hem çevre kirliliğine hem de insan sağlığı sorunlarına yol açabilir.
4. Örnek Olay: Kimya deneyi sırasında öğretmen yağı içerisinde saklanan sodyum (Na) metalinden deneyde belirtilen miktardan fazla alır ve su dolu beherglasın içine koyar. Cevap: Sodyum suyla çok şiddetli tepkimeye girer. Hidrojen gazı ve ısı oluştuğu için yangın veya patlama riski ortaya çıkabilir.
5. Örnek Olay: Yiyecek ve içecek hizmetleri bölümünde okuyan bir öğrenci, restoranın mutfağında çalışırken temizlemek istediği tavaları içerisinde güçlü bir yağ çözücü ve su bulunan kaba batırır. Öğrenci, eldiven giyerek kaptaki üç büyük tavayı aynı anda alırken tavalar elinden kayar ve tekrar kabın içine düşer. Bu esnada yüzüne kaptaki sıvıdan sıçramalar olur. Cevap: Yağ çözücünün yüze sıçraması gözlerde yanma ve sulanmaya, ciltte tahrişe neden olabilir. Bu nedenle kimyasal sıçramalarına karşı gözlerin de korunması gerekir.
Soru: 2. Örnek olaylarda ortaya çıkabilecek sağlık ve çevre sorunları nelerdir? Örnek cevap: Solunum güçlüğü, zehirlenme, göz ve cilt tahrişi, kimyasal yanık, yangın ve patlama gibi sağlık ve güvenlik sorunları oluşabilir. Cıva gibi maddelerin çevreye bırakılması ise su kirliliğine ve canlıların zarar görmesine neden olabilir.
Soru: 3. Örnek olaylardaki ortak problemi özetleyerek yazınız. Örnek cevap: Olayların ortak yönü, kimyasal maddelerin güvenlik kurallarına uyulmadan ve özellikleri dikkate alınmadan kullanılmasıdır.
Soru: 4. 1 ve 4. örnek olaylarda gerçekleşen tepkimeleri araştırarak yazınız. Bu olaylarda kazaya neden olan maddeleri belirtiniz. Cevap:
1. olay:
NaClO + 2HCl → NaCl + H₂O + Cl₂↑
Kazaya neden olan maddeler: Çamaşır suyu ve tuz ruhu.
4. olay:
2Na + 2H₂O → 2NaOH + H₂↑
Kazaya neden olan maddeler: Sodyum ve su.
1. olay:
NaClO + 2HCl → NaCl + H₂O + Cl₂↑
Kazaya neden olan maddeler: Çamaşır suyu ve tuz ruhu.
4. olay:
2Na + 2H₂O → 2NaOH + H₂↑
Kazaya neden olan maddeler: Sodyum ve su.
Soru: 5. Örnek olaylardaki kazalar hangi laboratuvar güvenlik kurallarının ihmali sonucu oluşmuştur? Bu kazaların yaşanmaması için alınabilecek önlemler nelerdir? Bu önlemleri çok yönlü bakış açısıyla değerlendiriniz. Örnek cevap: Kimyasalları karıştırmadan önce özellikleri kontrol edilmeli, deneylerde belirtilen miktarlara uyulmalı ve gözlük, eldiven gibi koruyucu ekipmanlar kullanılmalıdır. Kimyasal atıklar doğaya bırakılmamalı, uygun atık kaplarına konulmalıdır. Böylece insanlar, çevre ve çalışma ortamı korunabilir.
Soru: 6. Örnek olaylarda kullanılan kimyasal maddelerin sebep olabileceği kazaları düşünerek kimyasal maddeler için genel bir etiket tasarlayınız. Etiketinizi tasarlarken piktogramlar ve kimyasal depolama matrisinden yararlanmanız önemlidir. Örnek cevap:
TEHLİKELİ KİMYASAL MADDE
Madde adı: Kimyasal maddenin adı.
Piktogram: Maddenin tehlikesine uygun güvenlik işareti.
Tehlike: Aşındırıcı, zehirli, çevreye zararlı veya diğer tehlike özellikleri.
Korunma: Eldiven ve koruyucu gözlük kullanınız.
Uyarı: Başka kimyasallarla gelişigüzel karıştırmayınız.
Depolama: Etiketinde belirtilen koşullarda ve uygun maddelerden ayrı saklayınız.
Atık: Çevreye veya lavaboya dökmeyiniz; uygun atık kabına bırakınız.
TEHLİKELİ KİMYASAL MADDE
Madde adı: Kimyasal maddenin adı.
Piktogram: Maddenin tehlikesine uygun güvenlik işareti.
Tehlike: Aşındırıcı, zehirli, çevreye zararlı veya diğer tehlike özellikleri.
Korunma: Eldiven ve koruyucu gözlük kullanınız.
Uyarı: Başka kimyasallarla gelişigüzel karıştırmayınız.
Depolama: Etiketinde belirtilen koşullarda ve uygun maddelerden ayrı saklayınız.
Atık: Çevreye veya lavaboya dökmeyiniz; uygun atık kabına bırakınız.
9. Sınıf MEB Kimya Ders Kitabı Sayfa 41 Cevapları
Soru: 7. Sınıf arkadaşlarınız ile etiketlerinizi paylaşarak en uygun etiketi belirleyiniz. Kendi tasarladığınız etiket ile belirlenen etiketi karşılaştırarak etiketinizi problemin çözümüne uygunluk açısından değerlendiriniz. Örnek cevap: Seçilen etikette piktogramların kolay fark edildiğini ve güvenlik uyarılarının açık olduğunu gördüm. Benim tasarımımda bazı bilgiler daha küçük kalmıştı. Etiketimi daha anlaşılır hâle getirerek geliştirebilirim.
Soru: 8. Günlük hayatınızda kimyasal malzemeleri hatalı kullandığınız bir durum yaşadınız mı? Bu durumun neden kaynaklandığını düşünüyorsunuz ve oluşan problemi nasıl çözdünüz? Örnek cevap: Bir kez temizlik ürününü önerilenden fazla kullandım. Bunun etiketi dikkatlice okumamamdan kaynaklandığını fark ettim. Daha sonra ürünü kullanım talimatına uygun miktarda kullanmaya başladım.
Kimya Laboratuvarında Kullanılan Temel Malzemeler
Sayfanın devamında beherglas, erlenmayer, cam balon, balon joje, ayırma hunisi, mezür, soğutucu, huni, U boru, büret, pipet ve termometrenin kullanım amaçları tanıtılmaktadır. Bu bilgi bölümünde ayrıca cevaplanması gereken bir soru bulunmamaktadır.
KİTABIN TÜM CEVAPLARI
Bütün tema, etkinlik ve sayfa cevaplarını 9. Sınıf Kimya Ders Kitabı Cevapları MEB Yayınları ana sayfasında inceleyebilirsiniz.