9. Sınıf MEB Kimya Ders Kitabı 55-57. sayfa cevaplarında orbitallerin bağıl enerji sıralaması, 3s-3p-3d karşılaştırması, orbital sayıları ve enerji seviyelerinin alabileceği en fazla elektron sayıları açıklanıyor.
9. Sınıf MEB Kimya Ders Kitabı Sayfa 55-57 Cevapları, Atom Orbitallerinin Bağıl Enerjileri etkinliği ve Kontrol Noktası 1.4 çalışmalarına yönelik çözümleri kapsamaktadır. Öğrenciler orbital şekillerinden ve enerji diyagramından yararlanarak enerji sıralamaları hakkında sonuçlara ulaşmaktadır.
9. Sınıf MEB Kimya Ders Kitabı Sayfa 55-57 Cevapları
Orbitallerin enerji değerleri yalnızca bulundukları enerji seviyesiyle değil orbital türüyle de ilişkilidir. Bu nedenle farklı orbitallerin enerji sıralaması diyagram üzerinden değerlendirilmelidir. Bölüm sonunda enerji seviyelerindeki orbital ve elektron sayıları arasındaki örüntü de belirlenmektedir.
9. Sınıf MEB Kimya Ders Kitabı Sayfa 55 Cevapları
Etkinlik 1.8 - Atom Orbitallerinin Bağıl Enerjileri
Bu sayfada aynı orbital türünün farklı enerji seviyelerindeki görünümleri ile farklı orbital türlerinin şekilleri verilmiştir. Görseller, enerji seviyesi yükseldikçe orbital büyüklüğündeki değişimi ve s, p, d orbitallerinin farklı yapılarını karşılaştırmaya yardımcı olmaktadır.
9. Sınıf MEB Kimya Ders Kitabı Sayfa 56 Cevapları
1. Soru: Enerji seviyesi artışına bağlı olarak atom orbitallerinin bağıl enerjileri nasıl değişmektedir? Bu soruya verdiğiniz yanıtı gerekçelendirerek önerme şeklinde yazınız. Örnek cevap: Aynı orbital türünde enerji seviyesi yükseldikçe bağıl enerji yükselir. Örneğin s orbitalleri için 1s < 2s < 3s < 4s sıralaması yapılabilir. Görsellerde enerji seviyesi arttıkça orbitalin daha geniş bir bölgeyi kapladığı da görülmektedir.
2. Soru: Aynı enerji seviyesindeki farklı tür orbitallerin enerjileri aynı mıdır? Bu orbitallerin birbirlerine göre bağıl enerji seviyeleri hakkında önermelerinizi yazınız. Örnek cevap: Hayır, aynı enerji seviyesindeki farklı orbital türlerinin bağıl enerjileri farklıdır. Genel sıralama s < p < d < f şeklindedir. Örneğin 2s orbitalinin bağıl enerjisi 2p orbitalinden daha düşüktür.
3. Soru: Önermelerinizden yola çıkarak 3. enerji seviyesinde bulunacak orbitallerin bağıl enerjilerini düşükten yükseğe sıralayınız. Cevap: 3s < 3p < 3d
4. Soru: Atom orbitallerinin bağıl enerjilerine dair belirlediğiniz önermelerinizi arkadaşlarınızın önermeleriyle karşılaştırınız. Önerinizdeki zayıf ve güçlü tarafları belirleyiniz. Örnek cevap: Önerimde aynı tür orbitallerde enerji seviyesi arttıkça enerjinin de arttığını, aynı enerji seviyesinde ise s, p, d ve f orbitallerinin farklı enerjilere sahip olduğunu belirttim. Güçlü tarafı verilen örneklerle uyumlu olmasıdır. Zayıf tarafı farklı enerji seviyelerindeki bütün orbitallerin sırasını göstermemesidir. Enerji diyagramından yararlanarak bu eksikliği giderebilirim.
5. Soru: Atom orbitallerinin bağıl enerji diyagramını inceleyerek geçerli olan ve olmayan önermelerinizi listeleyiniz. Örnek cevap:
Geçerli önermeler:
• Enerji seviyesi yükseldikçe aynı tür orbitalin bağıl enerjisi artar.
• Aynı enerji seviyesindeki farklı orbital türlerinin enerjileri aynı değildir.
• Aynı enerji seviyesinde s orbitalleri p orbitallerinden, p orbitalleri d orbitallerinden daha düşük bağıl enerjiye sahiptir.
• Farklı enerji seviyelerinin orbitalleri enerji bakımından birbiri içine geçebilir.
Geçersiz önermeler:
• Bir enerji seviyesindeki bütün orbitallerin enerjisi aynıdır.
• Orbital enerjisi yalnızca enerji seviyesi numarasına bağlıdır.
9. Sınıf MEB Kimya Ders Kitabı Sayfa 57 Cevapları
6. Soru: Geçersiz önermelerinizi ayıklayarak atom orbitallerinin bağıl enerjilerine dair geçerli tahminleriniz doğrultusunda atom orbitallerinin bağıl enerjilerine ilişkin çıkarımlarınızı yazınız. Örnek cevap: Orbitallerin bağıl enerjileri hem bulundukları enerji seviyesine hem de orbital türüne göre değişir. Aynı tür orbital için enerji seviyesi yükseldikçe enerji artar. Aynı enerji seviyesinde ise genel olarak s < p < d < f sıralaması görülür.
7. Soru: Atom orbitallerinin bağıl enerji diyagramını kullanarak bir atomun orbital enerjilerini düşükten yükseğe sıralayınız. Cevap: 1s < 2s < 2p < 3s < 3p < 4s < 3d < 4p < 5s < 4d < 5p < 6s
Kontrol Noktası 1.4
1. Soru: İlk 4 enerji seviyesindeki orbitalleri yazarak her enerji seviyesindeki toplam orbital sayısını belirleyiniz. Cevap:
1. enerji seviyesi: 1s → 1 orbital
2. enerji seviyesi: 2s, 2p → 4 orbital
3. enerji seviyesi: 3s, 3p, 3d → 9 orbital
4. enerji seviyesi: 4s, 4p, 4d, 4f → 16 orbital
2. Soru: Bir orbital en fazla iki elektron alabilir. Buna göre ilk 4 enerji seviyesi için her bir enerji seviyesinde bulunabilecek en fazla elektron sayısını belirleyiniz. Cevap: 1. seviye: 2 elektron, 2. seviye: 8 elektron, 3. seviye: 18 elektron, 4. seviye: 32 elektron.
3. Soru: Enerji seviyelerindeki orbital sayısıyla enerji seviyesinde bulunabilecek en fazla elektron sayısı arasındaki örüntüyü yazınız. Belirlediğiniz örüntüyü arkadaşlarınızın örüntüleriyle karşılaştırarak örüntülerdeki benzerlik ve farklılıkları belirtiniz. Örnek cevap: Her orbital en fazla iki elektron alabildiği için bir enerji seviyesindeki en fazla elektron sayısı orbital sayısının iki katıdır. n. enerji seviyesinde n² orbital olduğundan en fazla 2n² elektron bulunabilir. Arkadaşlarımla bulduğumuz sayılar aynı olsa da bu ilişkiyi ifade etme biçimlerimiz farklı olabilir.
4. Soru: Atom orbitallerinin enerjileri ile ilgili içeriğe ulaşmak için yandaki karekodu akıllı cihazınıza okutunuz. Cevap: Karekoddaki içerikte atom orbitallerinin enerji özellikleri ele alınmaktadır. Orbitallerin enerjileri enerji seviyesi ve orbital türüne göre farklılık gösterebilir. Elektronların orbitaller arasında geçiş yapması sırasında enerji alışverişi gerçekleşebilir.