Bauman “Teknoloji kördür” sözüyle neyi ifade etmektedir?
Soru: Bauman “Teknoloji kördür, bir yere varmak için değil hareket ettiği için hareket eder.” sözüyle teknoloji hakkında neyi ifade etmektedir? Görüş ve argümanlarınızı gerekçelendirerek açıklayınız.
Kısa Cevap: Bauman, teknolojik ilerlemenin her zaman bilinçli biçimde belirlenmiş insani amaçlara hizmet etmediğini vurgular. Daha fazla yenilik üretmek kadar, bu yeniliklerin ne için kullanılacağını ve insanları nasıl etkileyeceğini düşünmek de gerekir.
Detaylı Cevap: Teknolojik gelişme yalnızca kapasite artışı olarak ele alındığında amaç sorgusu geri planda kalabilir. Bir aracın daha fazla işlem yapması, onun her koşulda daha yararlı olduğu anlamına gelmez. Söz, teknolojinin sonuçlarını insan ihtiyaçları ve değerler bakımından değerlendirmeye çağrı olarak yorumlanabilir.
Hız ile doğru yön aynı şey midir?
Bir aracın daha hızlı çalışması, belirli bir işi kolaylaştırabilir. Ancak işin neden yapıldığı ve kimleri nasıl etkilediği ayrı sorulardır. Yanlış belirlenmiş bir hedefe daha hızlı ulaşmak, hedefin doğru olduğu anlamına gelmez.
Bir örnek üzerinden açıklama
Bir kurumun müşterilerine daha sık bildirim gönderebilen bir sistem geliştirdiğini düşünelim. Bildirim sayısının artması teknik bir imkândır. Fakat müşterilerin bu bildirimlere ihtiyaç duyup duymadığı ve bildirimleri yönetip yönetemediği de değerlendirilmelidir.
Bu örnekte daha fazlasını yapabilmek ile ihtiyaçlara uygun davranmak arasındaki fark görülür. Teknolojik kapasitenin hangi amaçla kullanılacağına insanlar karar verir.
Gerekçeli bir argüman örneği
- Öncül 1: İnsan yararına bir yenilik, karşılayacağı ihtiyaç ve doğuracağı sonuçlarla değerlendirilmelidir.
- Öncül 2: Teknik özelliklerin gelişmesi, ihtiyaçların ve sonuçların yeterince değerlendirildiğini tek başına göstermez.
- Sonuç: Teknolojik yenilikleri benimserken teknik başarıyla birlikte amaç ve sorumluluk üzerinde de düşünmeliyiz.
Kitaba yazılabilecek örnek cevaplar
Örnek Cevap-1: Bauman bu sözle teknolojinin gelişmesinin kendiliğinden insan yararına sonuçlar oluşturmadığını ifade etmektedir. Bu görüşü haklı buluyorum. Çünkü yeni bir aracın sağlayacağı kolaylık kadar, oluşturabileceği sorunlar da düşünülmelidir.
Örnek Cevap-2: Bana göre söz, teknolojik yeniliğin amacını sorgulamamız gerektiğini anlatır. Bir özellik yalnızca yapılabildiği için kullanılmamalıdır. Hangi ihtiyacı karşıladığı ve insanlara nasıl etki ettiği gerekçeleriyle değerlendirilmelidir.
Teknolojinin günlük ilişkilerdeki sonuçlarına örnek olarak yüz yüze iletişime olumlu ve olumsuz etkilerini inceleyebilirsiniz.
Diğer etkinlik ve sorular için 11. Sınıf MEB Felsefe Ders Kitabı Cevapları sayfasını ziyaret edebilirsiniz.