Buruşturulmuş Kâğıt Neden Düz Kâğıttan Önce Yere Düşer?
Soru: Aynı yükseklikten, aynı anda bırakılan özdeş kâğıtlardan buruşturulmuş olan neden düz bırakılan kâğıttan önce yere ulaşır? Kısa Cevap: Buruşturulmuş kâğıdın düşme yönünde havaya karşı duran alanı daha küçüktür. Bu nedenle hava direncinden daha az etkilenir ve genellikle düz kâğıttan önce yere ulaşır.
Kâğıdın Düşmesini Yavaşlatan Etki Nedir?
Kâğıt, yer çekiminin etkisiyle aşağı doğru düşer. Hava ise düşen kâğıdın hareketine karşı direnç gösterir. Hava direnci adı verilen bu etki, kâğıdın düşüşünü yavaşlatır.
Geniş yüzeyi yere paralel olacak şekilde bırakılan düz kâğıt, havaya daha geniş bir alanla karşı durur. Bu yüzden yavaşça süzülebilir veya sağa sola sallanabilir. Aynı kâğıt buruşturulduğunda daha toplu bir biçim alır ve hava direncinin düşüş üzerindeki etkisi azalır.
Kâğıt Buruşturulunca Kütlesi Artar mı?
Hayır. Kâğıttan parça koparılmaz ve kâğıda başka bir madde eklenmezse kütlesi değişmez. Değişen özellik, kâğıdın şekli ve havaya karşı duran alanıdır.
Bu nedenle “Buruşturulmuş kâğıt daha ağır olduğu için önce düşer.” açıklaması doğru değildir. Özdeş kâğıtlarla yapılan bu deneyde farkın temel nedeni hava direncinin etkisinin değişmesidir.
Düz ve Buruşturulmuş Kâğıt Deneyi Nasıl Yapılır?
- Aynı boyutta ve aynı türde iki kâğıt hazırlayın.
- Kâğıtlardan birini top biçiminde buruşturun, diğerini düz bırakın.
- Düz kâğıdı geniş yüzeyi yere paralel olacak şekilde tutun.
- İki kâğıdı aynı yükseklikten, aynı anda ve itmeden serbest bırakın.
- Hangisinin önce yere ulaştığını gözlemleyin. Denemeyi birkaç kez tekrarlayın.
Deneyi belirgin hava akımı olmayan bir ortamda yapabilirsiniz. Kâğıtları farklı yüksekliklerden bırakmak veya birini aşağı doğru itmek karşılaştırmayı etkiler.
Deneyde Neler Değişir, Neler Aynı Kalır?
| Özellik | Deneydeki Durumu |
|---|---|
| Kâğıtların türü ve başlangıç boyutu | Aynı tutulur. |
| Kâğıtların kütlesi | Özdeş kâğıtlar kullanılarak aynı tutulur. |
| Bırakılma yüksekliği ve zamanı | Aynı tutulur. |
| Kâğıdın şekli | Değiştirilir. |
| Yere ulaşma süresi | Gözlemlenir ve karşılaştırılır. |
Deney Sonucuna Ne Yazılabilir?
Örnek Cevap: Deneyde buruşturulmuş kâğıdın daha önce yere ulaşması beklenir. Çünkü düz kâğıt havaya daha geniş bir alanla karşı durur ve hava direnci düşüşünü daha fazla yavaşlatır. Kâğıdı buruşturmak kütlesini değiştirmez; şeklini değiştirir.
Çalışma formuna, deneyi yaptıktan sonra kendi gözleminizi yazmalısınız.
5. SINIF FEN BİLİMLERİ DERS KİTABI CEVAPLARI
Diğer deney ve istasyon çalışmalarına 5. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları MEB Yayınları (1 ve 2. Kitap) sayfasından ulaşabilirsiniz.
Açıklamalar ve Örnek Cevaplar
Kâğıt buruşturulduğunda ağırlığı değişir mi?
Aynı yerde, kâğıda madde eklenmeden veya kâğıttan parça çıkarılmadan yapılan buruşturma işleminde ağırlığı değişmez.
Düz kâğıt neden süzülerek düşer?Geniş yüzeyiyle havaya karşı durduğunda hava direnci düşüşünü belirgin biçimde yavaşlatır. Kâğıt düşerken sallanabilir ve yön değiştirebilir.
Deneyde neden özdeş kâğıtlar kullanılmalıdır?Şeklin etkisini karşılaştırabilmek için kâğıtların türü, boyutu ve kütlesi aynı tutulmalıdır. Böylece başka farklılıkların sonucu etkilemesi azaltılır.