Hazırlık Sınıfı MEB Edebiyat Ders Kitabı Sayfa 89-94 Cevapları bölümünde tiyatrodaki olayların kuruluşu ve kişilerin çatışmaları incelenmektedir. Reis Bey ve Kösem Sultan metinlerinden hareketle monolog ve diyalog örnekleri hazırlanmıştır.
İçindekiler
Hazırlık Sınıfı MEB Edebiyat Ders Kitabı Sayfa 89 Cevapları
Sıra Sizde – Etkileyici Sözleri Seçme
Görev: Gruplar olarak Reis Bey metninde seyircinin en çok beğeneceğini düşündüğünüz söz ve ifadeleri belirleyiniz. Grup sözcüleriniz aracılığıyla düşüncelerinizi gerekçelendirerek açıklayınız. Örnek Cevap: “Merhamet, merhamet; gerisine paydos!..” sözünü seçtik. Bu söz, Reis Bey’in değişen düşüncelerini ve merhamete verdiği önemi kısa ama güçlü biçimde gösterir. Diğer Örnek: “Ağladıkça anlıyorum, ağladıkça anlıyorum.” ifadesi, acıyı hissetmenin insanları anlamaya katkısını vurgular.
Dört grup oluşturup sözcülerinizi belirleyiniz. Sınıfın ortasındaki çember içinde bulunan sandalyeye oturan sözcüler aracılığıyla seçimlerinizi ve gerekçelerinizi paylaşınız.
Yorumluyorum – Dramatik Örgünün Oluşumu
1. Soru: Göstermeye bağlı edebî türlerde olay örgüsünün dramatik örgü olarak adlandırılmasının nedenini açıklayınız. Kısa Cevap: Olaylar, kişilerin konuşma ve hareketleriyle sahnede gösterildiği için bu ad kullanılır. Detaylı Cevap: Tiyatroda olayların kuruluşu, canlandırma ve çatışmaya dayanır. Bu nedenle anlatmaya dayalı türlerdeki olay örgüsü kavramının karşılığı dramatik örgüdür.
2. Soru: Dramatik örgünün ortaya çıkmasında kişi, mekân ve zaman unsurlarının etkisi nedir? Kısa Cevap: Kişilerin davranışları, bulundukları yer ve yaşadıkları zaman olayların nasıl gelişeceğini etkiler. Detaylı Cevap: Kişilerin istekleri ve karşılaşmaları çatışma doğurur. Mekân ve zaman da bu karşılaşmaların koşullarını belirleyerek olayları birbirine bağlar.
3. Soru: Bu sorulara verdiğiniz cevaplardan yola çıkarak dramatik örgü hakkında tahminlerde bulununuz. Örnek Cevap: Dramatik örgünün, birbiriyle ilişkili olaylar ve çatışmaların kişi, mekân ve zamanla birlikte düzenlenmesi olduğunu düşünüyorum.
4. Soru: Tahminlerinizden hareketle birer dramatik örgü tanımı yapınız. Örnek Cevap: Dramatik örgü, tiyatroda sahnelenen olayların neden-sonuç ve çatışma ilişkileriyle oluşturduğu bütündür.
Hazırlık Sınıfı MEB Edebiyat Ders Kitabı Sayfa 90 Cevapları
Çalışma Yaprağı – Tiyatronun Yapı Unsurları
Çalışma: Reis Bey metninin yapı unsurlarını çalışma yaprağına yazınız. Örnek Cevap:
| Unsur | Cevap |
|---|---|
| Kişiler | Reis Bey, otel çalışanı ve müşterileri, Mahkûm, savcı, avukatlar, tanıklar ve mahkeme görevlileri. |
| Mekân | Otel ve mahkeme salonu. |
| Zaman | Kesin tarih belirtilmez. Geceye ve farklı sahnelere ilişkin zaman ifadeleri vardır. |
| Çatışma | Merhametsizlik ile merhamet; kişinin geçmiş davranışları ile vicdanı arasındaki çatışma. |
| Dramatik Örgü | Reis Bey’in sert ve suçlayıcı davranışlarının ardından iç hesaplaşma yaşaması ve merhameti savunmaya yönelmesi. |
Yorumluyorum Metni
Sayfanın altındaki parça, Reis Bey’in geçmişiyle hesaplaşmasını ve kendisini sorumlu hissetmesini anlatır. Sorular 91. sayfada devam etmektedir.
Hazırlık Sınıfı MEB Edebiyat Ders Kitabı Sayfa 91 Cevapları
Yorumluyorum – Vicdan ve Dürüstlük
1. Soru: Bu bölümde Reis Bey’in yaşadığı çatışmanın sebebi nedir? Açıklayınız. Kısa Cevap: Geçmişteki merhametsiz yaklaşımından pişman olması ve kendisini bağışlayamaması çatışmanın sebebidir. Detaylı Cevap: Artık başkalarını anlamaya ve affetmeye çalışır; ancak kendisini ağır biçimde suçlar. Eski anlayışı ile yeni değerleri arasında iç hesaplaşma yaşar.
2. Soru: Reis Bey’i “Bana acımayarak acıyın!” şeklindeki bir ifadeye yönlendiren temel motivasyon ne olabilir? Örnek Cevap: Acısını yaşayarak hatalarıyla yüzleşmek istemesi bu ifadeye yöneltmiş olabilir. Detaylı Cevap: Kendisine gösterilecek acımanın, sorumluluk duygusunu hafifletmesini istemez. Vicdanıyla hesaplaşmasına izin verilmesini gerçek bir anlayış olarak görür.
3. Soru: Kişilerin yaşadığı çatışmalardaki tercihlerinde ahlaki değerlerin etkisini “dürüstlük” bağlamında açıklayınız. Örnek Cevap: Dürüst bir insan, zor durumda kalsa da gerçeği söylemeye ve hatasını kabul etmeye çalışır. Detaylı Cevap: Çatışma anında kişi kendisini korumakla doğruyu yapmak arasında kalabilir. Dürüstlük değeri, çıkar yerine gerçeğe ve sorumluluğa uygun davranmasını sağlar.
Sıra Sizde – Monolog ve Diyalog Tespiti
Görev: Öğretmeninizin rehberliğinde iki gruba ayrılınız ve metinlerden monolog ve diyalog örnekleri tespit ediniz. Kısa Cevap: Reis Bey’de Otel Kâtibi ile Köylü Müşteri’nin karşılıklı konuşmaları diyalogdur. Kösem Sultan’da kişilerin iç sesleriyle yaptıkları konuşmalar monologdur.
Örnek: Otel Kâtibi’nin “Traktörde kız ne arar?” sorusu ve Köylü Müşteri’nin “Oldu işte!” cevabı bir diyalog oluşturur.
Hazırlık Sınıfı MEB Edebiyat Ders Kitabı Sayfa 92 Cevapları
Kösem Sultan Metninde Anlatım Teknikleri
Bu sayfada Kösem Sultan metni yer alır. 91. sayfadaki yönergeye göre monolog ve diyalog örnekleri bu metinden de seçilir.
| Örnek Bölüm | Teknik ve Gerekçe |
|---|---|
| Kösem’in “Gözlerindeki kurnaz parıltı derinliklerime işliyor...” diye başlayan iç sesi. | Monolog: Kendi düşüncelerini dile getirir. |
| Turhan’ın “Onun yok etme tutkusunu direnme tutkusuyla karşılayacağım ben.” sözleri. | Monolog: Gerçek niyetini iç sesiyle açıklar. |
| Kösem’in soru sorması ve Turhan’ın “Tanrı esirgesin!” cevabını vermesi. | Diyalog: Kişiler birbirlerine karşılık vererek konuşur. |
Metin Notu: İç sesler, görünürdeki sevgi sözlerinin arkasında bulunan kuşku ve mücadeleyi seyirciye gösterir.
Hazırlık Sınıfı MEB Edebiyat Ders Kitabı Sayfa 93 Cevapları
Monolog ve Diyalog Oluşturma
1. Soru: Reis Bey ve Kösem Sultan adlı metinlerde tespit ettiğiniz monolog ve diyalogları metnin bağlamından ayrılmadan kendi cümlelerinizle yeniden oluşturarak aşağıdaki tabloya yazınız. Örnek Cevap: Aşağıdaki konuşmalar, metinlerin bağlamına göre yeniden yazılmıştır.
| Teknik | Örnek Metin |
|---|---|
| Monolog – Kösem Sultan | Turhan (içinden): Sözleri sevgi dolu görünse de ona bütünüyle güvenemem. Kendimi korumak için düşüncelerimi belli etmemeli, her davranışımı dikkatle seçmeliyim. |
| Monolog – Kösem Sultan | Kösem (içinden): Bana yaklaşmaya çalışıyor ama gözleri başka şeyler söylüyor. Bu bakışı tanıyorum. Onun ne düşündüğünü anlamadan kendimi güvende sayamam. |
| Diyalog – Reis Bey | Köylü Müşteri: Kızım için geldik. Yarın doktora gideceğiz. Kalabileceğimiz bir oda var mı? Otel Kâtibi: Bir oda kaldı. Yalnız yan odadaki kişi çok titizdir; sessiz olmalısınız. Köylü Müşteri: Elimizden geldiğince dikkat ederiz. Kızım bazen acıdan ağlıyor. Otel Kâtibi: Birinci kata çıkın. Size bir yatak daha hazırlayacağım. |
2. Yönerge: Oluşturduğunuz monolog ve diyalogları sınıfta canlandırınız. Örnek Uygulama: Rolleri paylaşıp metni prova ederiz. İç seslerde düşünce ve kaygıları, karşılıklı konuşmalarda ise kişilerin birbirine verdiği tepkileri ses ve beden diliyle gösteririz.
Hazırlık Sınıfı MEB Edebiyat Ders Kitabı Sayfa 94 Cevapları
Öz Değerlendirme Formu
Çalışmanızı Evet, Kısmen veya Hayır seçenekleriyle kendiniz değerlendiriniz:
- Amacıma uygun monolog veya diyalog seçtim.
- Metnin bağlamına uygun yeni bir metin oluşturdum.
- Yay ayraç içinde sahne yönergeleri kullandım.
- Yazdığım metni canlandırdım.
- Beden dilimi etkili kullandım.
- Vurgu ve tonlamaya dikkat ettim.
- Kelimeleri doğru telaffuz ettim.
Not: “Kısmen” veya “Hayır” işaretlediğiniz alanlarda yeniden çalışarak eksiklerinizi tamamlayabilirsiniz.
Akran Değerlendirme Formu
Arkadaşınızın çalışmasına ilişkin kimlik ve tarih bilgilerini doldurunuz. Örnekleri kendi gözlemlerinize göre değiştiriniz.
A: Bu çalışmanın en iyi yanı Örnek Cevap: Monolog ve diyalog arasındaki farkı canlandırmada açıkça göstermesi.
B: Bu çalışmada beğendiğim diğer üç yön Örnek Cevap:
- Kendi cümlelerini kullanması.
- Karakterin duygularını yansıtması.
- Konuşma sırasına ve sahne yönergelerine uyması.
C: Bu çalışmada geliştirilmesi gerektiğini düşündüğüm üç yön Örnek Cevap:
- Sesini daha iyi duyurabilir.
- Bazı kelimelerin telaffuzuna çalışabilir.
- Beden hareketlerini daha doğal kullanabilir.
KİTABIN TÜM CEVAPLARI
Diğer metin ve etkinliklere Hazırlık Sınıfı MEB Edebiyat Ders Kitabı Cevapları ana sayfasından ulaşabilirsiniz.