Meddiarız, meddilazım ve meddilin arasındaki farklar, kullanılan harfe ve sükûnun çeşidine bakılarak anlaşılır. Bu üç kuralı örnek kelimelerle karşılaştırmak, okuma sırasında doğru uygulamayı seçmeyi kolaylaştırır.
Meddiarız, Meddilazım ve Meddilin Nasıl Ayırt Edilir?
Soru: Meddiarız, meddilazım ve meddilin kurallarının benzer ve farklı yönleri nelerdir?Kısa Cevap: Meddiarız, med harfinden sonra geçici sükûnla; meddilazım, med harfinden sonra kalıcı sükûnla oluşur. Meddilinde ise med harfi yerine harfilin bulunur; ardından geçici veya kalıcı sükûn gelir.Detaylı Cevap: Üç kuralda da sükûn etkilidir. Meddiarızın oluşmasını sağlayan sükûn durulduğunda ortaya çıkar. Meddilazımdaki sükûn durulsa da geçilse de bulunur. Meddilinde ise öncesi üstün olan cezimli و veya ي harfi, ardından sükûn geldiğinde yumuşak uzatılır.
Karşılaştırma Tablosu
| Özellik | Meddiarız | Meddilazım | Meddilin |
|---|---|---|---|
| Harf özelliği | Med harfi vardır. | Med harfi vardır. | Harfilin vardır. |
| Sükûn | Geçicidir. | Kalıcıdır. | Geçici veya kalıcı olabilir. |
| Vakıfla ilişkisi | Kelime sonunda durunca oluşur. | Dururken de geçerken de uygulanır. | Hurufımukattaa dışındaki örneklerde durunca oluşur. |
| Uzatılan harf | Med harfinden önceki harf | Med harfinden önceki harf | Harfilinin kendisi |
| Yavaş okuyuşta ölçü | Dört elif | Dört elif | Üç elif |
| Hüküm | Caiz | Vacip | Caiz |
Açıklama: Uzatma miktarları, 6. sınıf MEB ders kitabındaki yavaş okuyuş ölçüleridir. Meddiarız ve meddilinde okuyuş biçimine göre değişebilen ölçüler öğretmen rehberliğinde uygulanmalıdır.
Üç Kelime Üzerinden Öğrenelim
- كَرِيمٌ – Meddiarız: Durulduğunda son م harfi sakinleşir. Öncesinde med harfi bulunduğu için ر uzatılır.
- كَافَّةً – Meddilazım: Med harfinden sonra şeddeli ف vardır. Kalıcı sükûn nedeniyle ك uzatılır.
- خَوْفٌ – Meddilin: و cezimlidir ve önceki خ harfi üstündür. Durulunca ف sakinleşir; و yumuşak uzatılır.
Doğru Kuralı Bulmak İçin Kontrol Sırası
- Med harfi veya harfilini bulurum.
- Ardından gelen harfteki sükûnu kontrol ederim.
- Med harfiyle geçici sükûn varsa meddiarız olduğunu belirlerim.
- Med harfiyle kalıcı sükûn varsa meddilazım olduğunu belirlerim.
- Harfilinden sonra sükûn varsa meddilin olduğunu belirlerim.
Meddilinde Kalıcı Sükûn Bulunabilir mi?
Evet. Hurufımukattaadan ع harfi “ayn” şeklinde okunur. Bu okunuşta harfilinden sonra sükûnulazım bulunur. Kelime sonlarındaki meddilin örneklerinde ise durma nedeniyle sükûnuarız oluşur.
Deftere Yazılabilecek Örnek Cevap
Örnek Cevap: Meddiarız ve meddilazımda med harfi vardır. Aralarındaki fark, sükûnun geçici veya kalıcı olmasıdır. Meddilinde harfilin bulunur ve harfilinin kendisi uzatılır. Üçünün oluşmasında da sükûn etkilidir.
6. SINIF KUR’AN-I KERİM DERS KİTABI CEVAPLARI
Med çeşitleriyle ilgili etkinliklere 6. Sınıf MEB Kur’an-ı Kerim Ders Kitabı Cevapları sayfasından ulaşabilirsiniz.