Oyun Hamurundan Hücre Modeli Nasıl Yapılır?
Soru: Bitki ve hayvan hücrelerini gösteren bir model nasıl hazırlanır?
Kısa Cevap: İki karton taban hazırlanır. Birine bitki hücresi, diğerine hayvan hücresi oyun hamuruyla modellenir. Ortak yapılar aynı renklerle gösterilir; farklı yapılar uygun modele eklenir. Hücre bölümlerinin adları yazılarak çalışma tamamlanır.
Hücre maketi hazırlarken önce hangi parçanın neyi temsil edeceğine karar vermek gerekir. Böylece modelin hem yapımı hem de sınıfta anlatılması kolaylaşır. Aşağıdaki örnekte yeşil yaprak hücresi ile genel bir hayvan hücresi karşılaştırılmıştır.
Hücre Maketi İçin Malzeme Listesi
- İki adet mukavva taban
- Mor, mavi, yeşil, turuncu ve açık renkli oyun hamurları
- Renkli ip veya ince hamur şeritleri
- Etiket hazırlamak için kâğıt ve kalem
- Yapıştırıcı ve makas
Ekonomik seçenek: Bazı parçalar renkli kâğıttan hazırlanabilir. Ribozomları göstermek için çok küçük hamur topları kullanılabilir. Bütün parçaların aynı malzemeden yapılması gerekmez.
Önce Ortak Yapıları Hazırlayınız
İki model için de çekirdek, hücre zarı, sitoplazma, mitokondri, ribozom, koful, endoplazmik retikulum ve Golgi aygıtını hazırlayınız. Aynı yapıların renklerini değiştirmeyiniz.
| Model parçası | Hazırlama önerisi |
|---|---|
| Çekirdek | Belirgin büyüklükte mor bir hamur parçası kullanınız. |
| Mitokondri | Turuncu oval parçalar yapıp içlerine kıvrımlı çizgiler ekleyiniz. |
| Ribozom | Çok küçük hamur noktaları hazırlayınız. |
| Endoplazmik retikulum | Kıvrılan uzun hamur şeritleri kullanınız. |
| Golgi aygıtı | Birkaç kısa ve kıvrımlı şeridi üst üste yerleştiriniz. |
| Koful | Bitki modeli için büyük, hayvan modeli için daha küçük mavi parçalar hazırlayınız. |
Bitki Hücresini Oluşturunuz
- Mukavvaya köşeli bir dış sınır çiziniz. Bu şekil, okulda kullanılan genel bitki hücresi gösterimini temsil eder.
- Sınır boyunca kalın bir çerçeve yaparak hücre duvarını gösteriniz.
- Çerçevenin iç yanına ince bir şerit ekleyerek hücre zarını belirtiniz.
- İç bölümü açık renkli hamurla kaplayınız. Bu bölüm sitoplazmayı temsil eder.
- Büyük kofulu yerleştirip çekirdeği ve diğer organelleri çevresine ekleyiniz.
- Yeşil yaprak hücresini temsil etmesi için kloroplastları yeşil oval parçalarla gösteriniz.
Hayvan Hücresini Oluşturunuz
- Diğer mukavvaya oval veya yuvarlağa yakın bir sınır çiziniz.
- Dışına yalnızca hücre zarını temsil eden ince bir şerit yerleştiriniz.
- Sitoplazma tabakasının üzerine çekirdeği ve hazırladığınız ortak organelleri koyunuz.
- Kofulları bitki modelindekinden daha küçük gösteriniz.
- Ders kitabındaki genel hayvan hücresi gösterimine uygun biçimde lizozom ve sentrozom ekleyiniz.
- Hücre duvarı ve kloroplast kullanmayınız.
Modelin Etiketleri Nasıl Hazırlanır?
Küçük kâğıtlara yapıların adlarını yazınız. Etiketleri modelin çevresine yerleştirip çizgilerle ilgili parçalara bağlayınız. İsterseniz her etiketin altına birkaç kelimelik görev açıklaması ekleyebilirsiniz:
- Çekirdek: Hücreyi yönetir.
- Hücre zarı: Madde alışverişini düzenler.
- Mitokondri: Kullanılabilir enerji elde edilmesinde görevlidir.
- Ribozom: Protein üretir.
- Koful: Depolama yapar.
- Kloroplast: Işık yardımıyla besin üretir.
Hücre Modelinde Sık Yapılan Hatalar
Bitki modelinde mitokondriyi unutmak, hücre zarını duvarla karıştırmak ve hayvan modeline kloroplast eklemek çalışmanın doğruluğunu etkiler. Etiketleri yapıştırmadan önce ders kitabındaki hücre çizimiyle karşılaştırma yapınız.
Renkler ve organellerin sayısı örnek olarak seçilmiştir. Hazırladığınız maket, gerçek bir hücrenin bütün ayrıntılarını ve boyut oranlarını göstermez.
Ödev Sunumunda Neler Söylenebilir?
Örnek cevap: “Bu çalışmada iki hücre modelini karşılaştırdım. Aynı görevi yapan yapıları aynı renklerle gösterdim. Bitki modelinin dışına hücre duvarı ekledim ve büyük bir koful hazırladım. Yeşil parçalar kloroplastları temsil ediyor. Hayvan modelinde hücre duvarı ve kloroplast bulunmuyor. Her parçanın yanına adını yazarak modellerimi tamamladım.”
KİTABIN TÜM CEVAPLARI
Ünitedeki diğer çalışmaları 5. Sınıf MEB Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları sayfasından inceleyebilirsiniz.