Soğan Zarı Hücresi Deneyi Nasıl Yapılır?
Soru: Soğan zarı hücresi mikroskopta nasıl incelenir?
Kısa Cevap: İnce soğan zarı, lam üzerindeki su damlasına yayılır ve lamelle kapatılır. Preparat mikroskoba yerleştirilir; küçük büyütmeden başlanarak hücrelerin biçimleri ve görülebilen yapıları incelenir.
Deneyin Amacı Nedir?
Soğan zarının hücrelerden oluştuğunu görmek, hücrelerin biçimini incelemek ve seçilebilen yapılarını tanımaktır. Etkinlik, bitki hücresini gerçek bir örnek üzerinden gözlemlemeyi sağlar.
Kullanılacak Araç ve Gereçler
Mikroskop, soğan, lam, lamel, cımbız, damlalık, su ve kâğıt havlu. Hazırlık ve inceleme öğretmen gözetiminde yapılmalıdır.
Deneyin Yapılışı
- Soğanın etli yaprağının iç tarafındaki ince zardan küçük bir parça alınız.
- Lam üzerine su damlatıp zarı suyun içine yerleştiriniz.
- Zarı katlanmayacak şekilde düzleştiriniz.
- Lameli eğik tutup bir kenarından başlayarak yavaşça kapatınız.
- Preparatı mikroskobun tablasına yerleştiriniz.
- En küçük büyütmeyle hücreleri bulup görüntüyü netleştiriniz.
- Gerekirse büyütmeyi artırarak ince ayarla görüntüyü düzenleyiniz.
- Gözleminizi çizerek ve kısa notlar alarak kaydediniz.
Mikroskopta Nasıl Bir Görüntü Oluşur?
Soğan zarı hücreleri genellikle yan yana dizilmiş uzun ve köşeli bölmeler gibi görünür. Hücre duvarlarının oluşturduğu sınırlar, tuğla duvar görünümünü andırabilir.
Çekirdek ve sitoplazmanın ne kadar belirgin görüleceği örneğin hazırlanışına bağlıdır. Hücre zarı da duvarın hemen içinde bulunduğundan ayrı olarak kolay seçilemeyebilir.
Gözlem Sırasında Karşılaşılan Sorunlar
| Sorun | Olası neden | Yapılabilecek düzenleme |
|---|---|---|
| Hücreler üst üste görünüyor. | Zar katlanmış olabilir. | Tek katlı, düzgün bir örnek hazırlayınız. |
| Yuvarlak, kalın kenarlı halkalar görülüyor. | Hava kabarcıkları olabilir. | Lameli yavaşça kapatarak preparatı yeniden hazırlayınız. |
| Görüntü karanlık veya belirsiz. | Aydınlatma ve netlik uygun olmayabilir. | Öğretmeninizle birlikte ayarları kontrol ediniz. |
| Hücreler bulunamıyor. | Büyütme fazla veya örnek görüş alanı dışında olabilir. | Küçük büyütmeye dönüp preparatın konumunu düzenleyiniz. |
Soğan Zarı Bitki Hücresi midir?
Evet. Hücre duvarı içeren soğan zarı hücreleri bitki hücresidir. Ancak soğan başından alınan bu hücrelerde kloroplast görülmesi beklenmez. Bitkilerin bütün hücreleri yeşil ve kloroplastlı değildir.
Örnek Deney Raporu
Deneyin adı: Soğan zarı hücrelerini inceleme.
Uygulama: İnce soğan zarını su damlası bulunan lama yerleştirip lamelle kapattım. Mikroskopta küçük büyütmeyle başlayarak inceledim.
Örnek gözlem: Hücrelerin uzunca, köşeli ve birbirine bitişik olduğunu gördüm. Dış sınırları belirgindi.
Sonuç: Soğan zarının çok sayıda hücreden oluştuğunu gözlemledim.
Hatırlatma: Raporun gözlem bölümünü kendi gördüklerinize göre yazınız. Kitaptaki şemada bulunan her ayrıntının mikroskopta da seçilmesi beklenmez.
Çizimde Nelere Dikkat Edilmelidir?
Birkaç hücreyi yan yana çizip genel biçimlerini gösteriniz. Görülen sınırları ve ayrıntıları belirtiniz. Gerçek gözlem çizimiyle kitaptan yararlanılarak hazırlanan şematik çizimi birbirinden ayırınız.
KİTABIN TÜM CEVAPLARI
Hücre konusundaki diğer çalışmaları 5. Sınıf MEB Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları sayfasında inceleyebilirsiniz.