10. Sınıf MEB Biyoloji Ders Kitabı Sayfa 33-34 Cevapları - Kontrollü Fotosentez Deneyi

10. Sınıf MEB Biyoloji Ders Kitabı Sayfa 33-34 Cevapları içerisinde fotosentezde kullanılan ve üretilen maddelerle ilgili kontrollü deney etkinliği bulunmaktadır.

10. Sınıf MEB Biyoloji Ders Kitabı Sayfa 33-34 Cevapları

Öğrenciler bu etkinlikte fotosentezle ilgili önemli bilimsel çalışmaları incelemektedir. Ardından karbondioksit miktarının fotosentez hızına etkisini gösterecek kontrollü bir deney tasarlamaktadır. Deney sonuçları gözlemlenerek fotosentez sırasında kullanılan ve üretilen maddeler açıklanmaktadır.

10. Sınıf MEB Biyoloji Ders Kitabı Sayfa 33 Cevapları

3. Etkinlik: Fotosentezde Kullanılan ve Üretilen Maddeler ile İlgili Kontrollü Deney Tasarlama

1. Bir bitki fotosentez esnasında hangi maddeleri kullanır ve üretir?

Cevap: Bir bitki fotosentez sırasında su ve karbondioksit kullanır. Işık enerjisinden yararlanarak organik besin üretir ve ortama oksijen verir.

2. Bilim tarihinde fotosentezle ilgili yapılan önemli bilimsel çalışmalara ilişkin aşağıdaki tabloyu inceleyiniz veya karekod ile verilen videoyu izleyiniz.

Cevap:

• Jan Baptista van Helmont, bitkilerdeki kütle artışında suyun etkisini araştırmıştır. Bitkinin kütlesindeki artışın yalnızca sudan kaynaklandığını düşünmesi, karbondioksitin etkisini hesaba katmadığı için eksik bir açıklamadır.
• Joseph Priestley, yeşil bitkilerin kapalı bir ortamın havasını yenilediğini göstermiştir. Bitkinin bulunduğu ortamda mumun yeniden yanması ve farenin yaşamını sürdürmesi bu düşünceyi desteklemiştir.
• Jan Ingenhousz, bitkilerin ışık altında ve yalnızca yeşil kısımlarında oksijen oluşturduğunu belirlemiştir. Böylece fotosentez için ışığın gerekli olduğu anlaşılmıştır.
• Robert Hill, fotosentez sırasında açığa çıkan oksijenin karbondioksitten değil, sudan geldiğini göstermiştir.
• Melvin Calvin, karbondioksitin organik moleküllerin yapısına nasıl katıldığını açıklamıştır. Işık kullanılmayan tepkimelerden oluşan bu süreç Calvin döngüsü olarak adlandırılmıştır.

10. Sınıf MEB Biyoloji Ders Kitabı Sayfa 34 Cevapları

3. Öğretmeniniz rehberliğinde 4-6 kişilik gruplar oluşturunuz.

Örnek cevap: Dört kişilik bir grup oluşturduk. Grup üyeleri arasında deney düzeneğini hazırlama, süreyi takip etme, gözlem yapma ve sonuçları kaydetme görevlerini paylaştırdık.

4. Tablodaki bilgileri fotosentezde kullanılan ve üretilen maddelere göre yapılandırarak fotosentezle ilgili kontrollü bir deney tasarlayınız.

Örnek cevap: Karbondioksit miktarının fotosentez hızına etkisini araştırmak amacıyla su bitkileri kullanılarak kontrollü bir deney tasarlanabilir. Bitkilerin oluşturduğu oksijen kabarcıkları sayılarak fotosentez hızları karşılaştırılabilir.

Deneyin adı: Karbondioksit Miktarının Fotosentez Hızına Etkisi

Deneyin amacı: Ortamdaki karbondioksit miktarının su bitkisinin fotosentez hızına etkisini araştırmak.

Problem: Ortamdaki karbondioksit miktarı arttığında fotosentez hızı nasıl değişir?

Hipotez: Karbondioksit miktarı artırılan ortamda bulunan su bitkisi daha fazla fotosentez yapar ve daha çok oksijen kabarcığı oluşturur.

Bağımsız değişken: Sudaki karbondioksit miktarı.

Bağımlı değişken: Su bitkisinin belirli bir sürede oluşturduğu oksijen kabarcığı sayısı.

Kontrol edilen değişkenler: Su bitkisinin türü ve uzunluğu, kapların büyüklüğü, su miktarı ve sıcaklığı, ışık şiddeti, ışık kaynağına uzaklık ve deney süresi.

Kullanılan malzemeler: İki özdeş cam kap, eşit uzunlukta iki su bitkisi, su, sodyum bikarbonat, ışık kaynağı ve kronometre.

Deneyin yapılışı:

1. Özdeş kaplara eşit miktarda su konulur ve kaplara eşit uzunluktaki su bitkileri yerleştirilir.
2. Kaplardan birine belirli miktarda sodyum bikarbonat eklenir. Diğer kaba sodyum bikarbonat eklenmez.
3. Kaplar ışık kaynağına eşit uzaklıkta tutulur. Beş dakika beklendikten sonra bitkilerin bir dakikada oluşturduğu oksijen kabarcıkları üç kez sayılır ve ortalama değerler karşılaştırılır.

5. Sentezlediğiniz bilgileri kullanarak tasarladığınız deneyin amaçlarını belirtiniz, bağımlı ve bağımsız değişkenlerini bularak deney tasarım formuna yazınız.

Örnek cevap:

• Amaç: Karbondioksit miktarının fotosentez hızına etkisini belirlemek.
• Bağımsız değişken: Sudaki karbondioksit miktarı.
• Bağımlı değişken: Bir dakikada oluşan oksijen kabarcığı sayısı.
• Kontrol edilen değişkenler: Bitki türü ve uzunluğu, su miktarı ve sıcaklığı, ışık miktarı, deney süresi ve kullanılan kapların özellikleri.

6. Tasarladığınız deneyi gerçekleştiriniz.

Örnek cevap: Deney düzeneğini hazırlayarak iki bitkiden çıkan oksijen kabarcıklarını üç kez saydık. Elde ettiğimiz örnek gözlem sonuçlarını tabloya kaydettik.

Tablodaki sayılar örnek olarak verilmiştir. Öğrenciler kendi deneylerinde elde ettikleri değerleri yazmalıdır.

7. Deney süreci boyunca dikkatinizi olumsuz etkileyecek faktörleri kontrol ediniz. Uzun sürebilecek gözlemlere karşı sabırlı olunuz, düşüncelerinizi açık ve anlaşılır şekilde ifade ediniz, arkadaşlarınızı dikkatle dinleyiniz. Farklı görüşlere saygı göstererek yapıcı bir iletişim kurunuz ve ekip arkadaşlarınıza karşı nazik davranınız.

Örnek cevap: Deneyde bitkilerin türünü ve uzunluğunu, su miktarını, sıcaklığı, ışık şiddetini ve gözlem süresini aynı tuttuk. Sonuçlarımızı değiştirmeden gözlem formuna kaydettik. Grup arkadaşlarımızın görüşlerini dinleyerek görevlerimizi yardımlaşma içinde tamamladık.

8. Deney sonuçlarını analiz edip yorumlayarak ulaştığınız sonuçları fotosentez olayıyla ilişkilendiriniz ve elde ettiğiniz verileri açıklamak için bir deney raporu hazırlayınız.

Örnek cevap:

Deneyin adı: Karbondioksit Miktarının Fotosentez Hızına Etkisi

Amaç: Karbondioksit miktarı ile fotosentez hızı arasındaki ilişkiyi gözlemlemek.

Yöntem: Eşit şartlarda hazırlanan iki kaptan birine sodyum bikarbonat eklendi. Diğer kaba eklenmedi. Bitkilerin oluşturduğu oksijen kabarcıkları üç kez sayılarak ortalamaları hesaplandı.

Bulgular: Sodyum bikarbonat eklenen kaptaki bitkinin dakikada ortalama 19, diğer kaptaki bitkinin ise ortalama 7 oksijen kabarcığı oluşturduğu görüldü.

Değerlendirme: Sodyum bikarbonat eklenen suda kullanılabilir karbondioksit miktarı arttığı için bitkinin oluşturduğu oksijen kabarcığı sayısı da artmıştır. Bu durum karbondioksitin fotosentez sırasında kullanılan maddelerden biri olduğunu göstermektedir.

Sonuç: Ortamdaki karbondioksit miktarı arttığında fotosentez hızı, incelenen şartlarda artmıştır. Elde edilen sonuçlar deneyin başlangıcında kurulan hipotezi desteklemiştir.

Deneyde alınan güvenlik önlemleri: Cam kaplar dikkatli kullanılmış, elektrikli ışık kaynağı sudan uzak tutulmuş ve deneyde kullanılan maddelerin tadına bakılmamıştır.

Öz Değerlendirme: Öğrenciler öz değerlendirme formundaki maddeleri kendi çalışmalarını dikkate alarak “Evet”, “Kısmen” veya “Hayır” şeklinde işaretlemelidir.

Bu deneyden neler öğrendim?

Örnek cevap: Karbondioksitin fotosentezde kullanılan temel maddelerden biri olduğunu ve karbondioksit miktarının fotosentez hızını etkileyebildiğini öğrendim.

Bu deneyde hangi konuda zorlandım?

Örnek cevap: Bitkilerin oluşturduğu küçük oksijen kabarcıklarını doğru şekilde saymakta zorlandım.

Bu deneyi yeniden yapacak olsaydım neleri değiştirirdim?

Örnek cevap: Ölçüm sayısını artırır, deneyi daha uzun süre gözlemler ve oksijen miktarını daha hassas bir araçla ölçerdim.