10. Sınıf Felsefe Ders Kitabı Cevapları Sayfa 203
9. Ünite Ölçme ve Değerlendirme Soruları ve Cevapları
Soru (Tablo Eşleştirme): Aşağıdaki tanımları uygun kavramlarla eşleştiriniz.
Kısa Cevap: 1-Gözlem, 2-Deney, 3-Hipotez, 4-Kuram, 5-Yasa, 6-Bilimsel Yöntem
- Doğrudan veya dolaylı olarak olayları inceleme süreci → Gözlem
- Hipotezi test etmek için yapılan kontrollü süreç → Deney
- Bilimsel açıklama ve tahmin için önerme → Hipotez
- Geniş açıklama sunan doğrulanmış model → Kuram
- Evrensel geçerliliği olan bilimsel ifade → Yasa
- Bilimsel çalışmalarda izlenen aşamalar → Bilimsel Yöntem
Soru 1: Rıza, hangi kavramları doğru eşleştirmiştir?
Kısa Cevap: 3, 4 ve 6 doğru eşleştirilmiştir.
Rıza’nın yaptığı eşleştirmelerde: 3-Hipotez, 4-Kuram ve 6-Bilimsel Yöntem doğru yapılmıştır.
Diğer eşleştirmelerde hata vardır.
Soru 2: Öykü’nün yaptığı eşleştirmelerden hangileri hatalıdır?
Kısa Cevap: Tüm eşleştirmeleri hatalıdır.
Detaylı Cevap: Öykü’nün yaptığı eşleştirmelerin tamamı yanlış kavramlarla yapılmıştır.
Bu nedenle hiçbir eşleştirmesi doğru değildir.
Soru 3: Selma’nın tüm eşleştirmelerinin doğru olması için hangi kavramların yeri değişmelidir?
Kısa Cevap: 2 ve 5 yer değiştirmelidir.
Detaylı Cevap: Selma’nın eşleştirmelerinde yalnızca 2 ve 5 numaralı kavramlar yanlış yerleştirilmiştir.
Bu iki kavram yer değiştirirse tüm eşleştirmeler doğru olur.
10. Sınıf Felsefe Ders Kitabı Cevapları Sayfa 204
9. Ünite Ölçme ve Değerlendirme Soruları (4-6)
Soru 4: Nurten ve Önder’in astroloji hakkındaki konuşmasını bilim felsefesinin hangi problemleri ile ilişkilendirirsiniz?
Kısa Cevap: Bilim–sözde bilim ayrımı ve bilimsel bilginin ölçütleri ile ilgilidir.
Detaylı Cevap: Bu konuşma, bilim felsefesinin en önemli problemlerinden olan bilim ile sözde bilimi ayırma sorununu ele almaktadır.
Ayrıca bilimsel bilginin doğrulanabilirliği, test edilebilirliği ve bilimsel yöntemin sınırları da tartışmanın temelini oluşturur.
Soru 5: Nurten’in burç yorumlarının gerçekleştiğini düşünmesi bilimsel açıdan nasıl yorumlanabilir?
Kısa Cevap: Bu durum bilimsel değil, tesadüf ve algı yanılmasıdır.
Detaylı Cevap: Nurten’in bazı yorumların doğru çıktığını düşünmesi, bilimsel bir kanıt değildir.
Bu durum tesadüf, seçici algı ve genellemelerin kişiye uyarlanması (Barnum etkisi) ile açıklanır.
Bilimde ise sonuçların kontrollü deneylerle test edilmesi gerekir.
Soru 6: Nurten ve Önder’in tartışmasında bilim ve sözde bilim arasındaki hangi farklar öne çıkmaktadır?
Kısa Cevap: Bilim test edilebilir, sözde bilim test edilemez.
Bilim:
- Gözlem ve deneylere dayanır
- Hipotezler test edilebilir
- Sonuçlar nesnel ve tekrarlanabilir
Sözde bilim (astroloji):
- Genel ve belirsiz ifadeler içerir
- Test edilemez ve doğrulanamaz
- Bilimsel yöntem kullanılmaz
10. Sınıf Felsefe Ders Kitabı Cevapları Sayfa 205
9. Ünite Ölçme ve Değerlendirme Soruları (7-13)
Soru 7: Önder’e göre astroloji, hangi nitelikleri taşımadığı için bilim olarak kabul edilemez?
Kısa Cevap: Test edilebilirlik ve kanıtlanabilirlik yoktur.
Detaylı Cevap: Astroloji, hipotezlerini bilimsel yöntemle test edemez ve deneyle doğrulayamaz.
Bu nedenle nesnel, kanıta dayalı ve evrensel bilgi üretme özelliğini taşımaz.
Soru 8: Önder’in hipotezlerin test edilebilir olması gerektiğini söylemesi hangi bilim anlayışıyla ilişkilidir?
Kısa Cevap: Popper’ın yanlışlanabilirlik anlayışıyla ilişkilidir.
Detaylı Cevap: Bu görüş, bilimsel bilginin yanlışlanabilir olması gerektiğini savunan K. Popper’a aittir.
Ayrıca deney ve gözleme dayalı bilim anlayışıyla da bağlantılıdır.
Soru 9: Nurten’in bilim tanımını genişletme önerisi hangi tartışmalara yol açar?
Kısa Cevap: Bilimin sınırları tartışmasına yol açar.
Detaylı Cevap: Bu öneri, bilim ile bilim olmayanın ayrımını zorlaştırır.
Bilimsel bilginin ölçütleri ve nesnelliği tartışma konusu hâline gelir.
10-13. soruları cevaplayınız.
Soru 10: Popper’a göre burç yorumları bilimsel midir?
Kısa Cevap: Hayır, bilimsel değildir.
- Burç yorumları yanlışlanabilir değildir.
- Bu nedenle bilimsel ölçütlere uymaz.
Soru 11: Carnap’a göre burç yorumları anlamlı mıdır?
Kısa Cevap: Hayır, bilimsel olarak anlamlı değildir.
- Bu yorumlar deney ve gözlemle doğrulanamaz.
- Bu yüzden bilimsel değer taşımaz.
Soru 12: Kuhn’a göre astroloji nasıl değerlendirilir?
Kısa Cevap: Bilimsel paradigma oluşturmaz.
Detaylı Cevap: Astroloji, bilimsel topluluk tarafından kabul edilen bir paradigma değildir.
Bu nedenle bilimsel gelişim sürecine dahil edilmez.
Soru 13: Bilim dışı bilgilerin bilim sayılması ne gibi sorunlar doğurur?
Kısa Cevap: Bilimin güvenilirliği azalır.
Detaylı Cevap: Bilimsel ölçütlerin zayıflaması, yanlış bilgilerin yayılmasına neden olur.
Bu durum bilimin nesnelliğini ve güvenilirliğini zedeler.