11. Sınıf MEB Felsefe Ders Kitabı 2026-2027 Sayfa 28-31 cevaplarında çevre etiğinin temel kavramları, farklı çevre etiği yaklaşımları, derin ekoloji, gelecek kuşaklara karşı sorumluluk ve Routley düşünce deneyi değerlendiriliyor.
11. Sınıf MEB Felsefe Ders Kitabı Sayfa 28-31 Cevapları, 2026-2027 eğitim öğretim yılı kitabının çevre etiğine yönelik 1.1 Çalışma Kâğıdı sorularını içermektedir. Öğrenciler farklı yaklaşımların doğaya nasıl değer verdiğini inceleyerek görüşler arasındaki benzerlik ve farklılıkları değerlendirmektedir.
11. Sınıf MEB Felsefe Ders Kitabı Sayfa 28-31 Cevapları
Çevreye karşı nasıl davranılması gerektiği konusunda farklı felsefi görüşler geliştirilmiştir. Bazı görüşler insanı merkeze alırken bazıları bütün canlılara veya ekosistemin tamamına değer verir. Bu görüşleri karşılaştırmak çevre sorunları hakkında daha bilinçli düşünmeyi sağlar.
11. Sınıf MEB Felsefe Ders Kitabı Sayfa 28 Cevapları
Çevre Etiği ve Temel Kavramlar
Soru: 1. İnsan merkezci anlayış neden eleştirilir? Cevap: İnsan merkezci anlayışta doğa çoğunlukla insanların ihtiyaçları açısından değerlendirilir. Bu durum diğer canlıların ve doğal varlıkların değerinin yeterince önemsenmemesine neden olabileceği için eleştirilir.
Soru: 2. Doğanın içsel bir değerinin olması ile insan için araçsal bir değer taşıması arasında nasıl bir farklılık vardır? Cevap: Doğanın içsel değeri, insanlara yararlı olmasa bile değerli kabul edilmesidir. Araçsal değer ise doğanın yiyecek, enerji, barınma veya başka ihtiyaçlarımızı karşılaması nedeniyle değerli görülmesidir.
Soru: Sürdürülebilirlik, potansiyel değer ve nesiller arası eşitlik kavramlarına yönelik en az iki soru oluşturunuz. Örnek cevap:
Sürdürülebilirlik:
• Bugünkü ihtiyaçlarımızı karşılarken doğayı nasıl koruyabiliriz?
• Üretim ve tüketim sürdürülebilir hâle nasıl getirilebilir?
Potansiyel Değer:
• Bir doğal varlığın gelecekte sağlayabileceği yararı önceden bilebilir miyiz?
• Henüz yararını bilmediğimiz doğal varlıkları korumalı mıyız?
Nesiller Arası Eşitlik:
• Doğal kaynakların tamamını bugünkü insanların kullanması adil midir?
• Gelecek nesillere nasıl bir çevre bırakmakla sorumluyuz?
11. Sınıf MEB Felsefe Ders Kitabı Sayfa 29 Cevapları
Soru: İnsan merkezci yaklaşım çevre sorunlarının çözümünde yeterli midir? Açıklayınız. Örnek cevap: İnsan merkezci yaklaşım insan yaşamının devamı için çevrenin korunmasını destekleyebilir. Ancak doğanın değerini yalnızca insanın ihtiyaçlarına bağladığı için çevre sorunlarının çözümünde tek başına yeterli olmayabilir.
Soru: Canlı merkezci yaklaşım insan merkezci anlayışı neden eleştirir ve ondan nasıl ayrılır? Açıklayınız. Cevap: İnsan merkezci anlayış insana öncelik verirken canlı merkezci yaklaşım tüm canlıların değerli olduğunu kabul eder. Bu nedenle insanın çıkarları dışında hayvanların, bitkilerin ve diğer canlıların yaşamını da gözetir.
Soru: Çevre merkezci yaklaşım diğer anlayışları neden eleştirir ve onlardan nasıl ayrılır? Açıklayınız. Cevap: Çevre merkezci yaklaşım, sadece insanı veya canlıları dikkate almanın doğayı bütünüyle değerlendirmek için yeterli olmadığını savunur. Canlılarla birlikte su, toprak ve hava gibi cansız unsurları da doğal bütünün değerli parçaları kabul eder.
11. Sınıf MEB Felsefe Ders Kitabı Sayfa 30 Cevapları
Soru: Bu yaklaşımların ortak amacı hakkında neler söylenebilir? Örnek cevap: Bu yaklaşımların ortak amacı insanın doğayla kurduğu ilişkiyi değerlendirmek ve çevrenin korunması için insanın hangi sorumluluklara sahip olduğunu belirlemektir. Doğaya verdikleri değerin temeli ise birbirinden farklıdır.
Soru: 1. Derin ekoloji anlayışı cansız varlıklara neden değer yükler? Cevap: Derin ekoloji, doğadaki her unsurun birbiriyle ilişkili olduğunu düşünür. Cansız varlıklar da ekolojik dengenin ve doğal bütünün bir parçası olduğu için değerli kabul edilir.
Soru: 2. Fütüristik yaklaşıma göre gelecek kuşakların doğadan faydalanma haklarını düşünmek insanın sorumluluğu mudur? Açıklayınız. Örnek cevap: Evet. Gelecekte yaşayacak insanlar da temiz çevreye ve doğal kaynaklara ihtiyaç duyacaktır. Bugünkü insanların kaynakları bilinçsiz tüketmesi onların haklarını olumsuz etkileyebilir. Bu nedenle gelecek kuşakları düşünerek hareket etmek gerekir.
Soru: Routley deneyinde hangi çevre etiği yaklaşımı, nasıl eleştirilmektedir? Açıklayınız. Cevap: Düşünce deneyinde insan merkezci anlayış sorgulanmaktadır. Son insanın doğayı yok etmesinin başka bir insana zarar vermeyecek olması, bu davranışı doğru hâle getirmez. Böylece doğanın insan yararından bağımsız olarak da değer taşıyabileceği gösterilmektedir.
11. Sınıf MEB Felsefe Ders Kitabı Sayfa 31 Cevapları
Çevre Etiği Yaklaşımlarını Karşılaştıralım
Soru: Görseller çevre etiğine yönelik hangi yaklaşımları yansıtmaktadır? Örnek cevap: Ekolojik köprü görseli canlıların ve ekosistemin korunmasını ön plana çıkardığı için canlı merkezci ve çevre merkezci görüşlere yakındır. Dubai'deki yapay adalar ise doğanın insanların kullanımına göre değiştirilmesi nedeniyle insan merkezci anlayışa daha yakın görülebilir.
İnsan Merkezci: İnsanların sağlığı ve yaşamı üzerinden çevre koruma bilinci oluşturabilir. Ancak doğanın kendi değerini yeterince dikkate almayabilir.
Canlı Merkezci: İnsan dışındaki canlıların da değerli olduğunu savunması güçlü yönüdür. Ancak cansız doğanın değerini açıklamada daha sınırlı kalabilir.
Çevre Merkezci: Ekosistemin tamamını dikkate alması güçlü yönüdür. İnsan ihtiyaçları ile ekolojik bütünün korunması çatıştığında karar vermek zorlaşabilir.
Güncel Çevre Sorunu
Soru: 1. Belirlediğiniz çevre sorunu nedir? Bu sorundan hareketle hangi felsefi soruna nasıl odaklandınız? Açıklayınız. Örnek cevap: Belirlediğim sorun hava kirliliğidir. “İnsanların üretim ve ulaşım ihtiyacı çevreye zarar vermeyi haklı çıkarır mı?” sorusuna odaklandım. Çünkü insanların ihtiyaçları karşılanırken diğer canlıların ve doğanın zarar görmesi de dikkate alınmalıdır.
Soru: 2. Belirlediğiniz sorunun çözümünde çevre etiğinin nasıl bir etkisi olabilir? Açıklayınız. Örnek cevap: Çevre etiği insanların davranışlarının doğaya ve diğer canlılara olan sonuçlarını düşünmesini sağlar. Böylece temiz enerji, toplu taşıma ve daha az kirleten üretim yöntemlerinin tercih edilmesi konusunda ahlaki bir sorumluluk bilinci gelişebilir.
Soru: 3. Hangi çevre etiği yaklaşımını daha uygun buluyorsunuz? Görüşünüzü gerekçelendirerek özgün bir argüman oluşturacak biçimde açıkça ifade ediniz. Örnek cevap: Ben çevre merkezci yaklaşımı daha uygun buluyorum. Çünkü yalnızca insanları veya canlıları korumak yeterli değildir; suyun, havanın ve toprağın korunması da yaşamın devamı için gereklidir. Ekosistemin tamamını korursak insan dâhil bütün canlıların yaşam koşullarını da korumuş oluruz.