11. Sınıf MEB Felsefe Ders Kitabı Sayfa 97 Cevapları – Performans Görevi

11. Sınıf MEB Felsefe Ders Kitabı Sayfa 97 Cevapları, akıl-inanç ilişkisi üzerine felsefi metin hazırlama görevini içerir. Aşağıdaki örnek ödevde bir problem belirlenmiş, temel görüş gerekçelendirilmiş ve karşı görüş değerlendirilmiştir.

İnsan hayatında bütün kararlar aynı biçimde verilmez. Bir hesaplamayı denetlerken işlem kurallarına, bir haberi değerlendirirken kaynaklara, kişisel ilişkilerimizde ise deneyimlerimize ve güven duygumuza başvururuz. Dinî inanç da yalnızca bir önermeyi doğru kabul etmekten ibaret olmayabilir; kişinin yaşamına yön veren bir bağlılık taşıyabilir. Burada şu soru ortaya çıkar: Böyle bir bağlılık, akılsal değerlendirmeyle birlikte bulunabilir mi? Ben bunun mümkün olduğunu düşünüyorum.

Öncelikle akıl ile gönlün neyi ifade ettiğini ayırmak gerekir. Akıl, gerekçeleri inceleme ve tutarlı sonuçlara ulaşma yetisidir. Gönül ise bu tartışmada insanın içsel yönelişini, sevgisini ve manevi bağlılığını anlatır. Bunların farklı olması mutlaka çatışmaları gerektiğini göstermez. Bir konuda güçlü bir bağlılık duymak, o konudaki bütün iddiaları sorgulamadan kabul etmeyi zorunlu kılmaz. İnsan hem bağlanabilir hem de bağlılığını nasıl yorumladığını düşünebilir.

Bu görüşü savunmamın ilk nedeni, insanların inançlarını öğrenirken yorumlarla da karşılaşmasıdır. Bir dinî düşüncenin anlamı hakkında farklı açıklamalar bulunabilir. Bu açıklamalar arasında değerlendirme yaparken kavramların açıklığına, kaynakların güvenilirliğine ve yorumların tutarlılığına ihtiyaç duyarız. Bunlar aklın görev alanına girer. Dolayısıyla akıl, kişinin inançla kurduğu ilişkinin anlaşılmasında işlev görebilir. Her yorumu aynı ölçüde doğru saymak yerine gerekçelerini incelemek daha sorumlu bir tutumdur.

İkinci nedenim, inanç ile anlamanın birbirini besleyebilmesidir. Augustinus’un İtiraflar adlı eserindeki arayış, inanç sahibi bir insanın düşünsel sorular sormayı sürdürebildiğini gösterir. Pascal’ın Düşünceler adlı eserinde ise gönlün hakikati kavramadaki yerine dikkat çekilir. Bu iki örnek aynı yaklaşımı temsil etmez. Yine de ikisi, insanın dinî yönelişini tek bir işleve indirgemeden düşünmemize imkân verir. Benim çıkarımım, anlamaya çalışmanın bağlılığı zorunlu olarak ortadan kaldırmadığıdır.

Karşı görüş olarak, iman kişisel bir teslimiyet olduğundan akılsal sorgulamanın dışında tutulması gerektiği söylenebilir. Bu itiraz, inancın yalnızca kanıt listelerinden oluşmadığını hatırlatır. Ancak sorgulamayı tamamen dışlamak, yanlış aktarımlarla karşılaşıldığında düzeltme yapmayı da zorlaştırabilir. Bir kişinin içtenlikle inanması, onun her yorumunun hatasız olduğunu göstermez. Bu nedenle bağlılığı korumakla yorumları eleştiriye açmak arasında ayrım yapılmalıdır.

Sonuç olarak akıl ile gönlün birlikte düşünülmesi, ne duyguları kesin kanıt saymayı ne de bütün manevi yaşantıları değersiz görmeyi gerektirir. Akıl gerekçeleri denetleyebilir; gönül kişinin anlam ve bağlılık dünyasını ifade edebilir. Benim savunduğum yaklaşım, kişinin kendi inancını bilinçli biçimde anlaması ve başkalarının farklı sonuçlara ulaşma hakkını tanımasıdır. Böylece inanç tartışmaları, karşı tarafı susturma çabasından uzaklaşıp düşünceleri açıklama ve anlama fırsatına dönüşebilir.

Hazırlık: Kitaptaki alıştırmalar yapılmalı, kaynaklardan not alınmalı ve savunulacak görüş belirlenmelidir.

Sınıfta yazma: Hazırlık notları kullanılarak öğretmenin belirlediği zamanda özgün bir metin oluşturulmalıdır.

Düzeltme ve yayımlama: Metin dil, gerekçe ve bütünlük açısından incelenmeli; öğretmen dönütlerine göre düzenlenerek okulun yayın çalışmalarına sunulmalıdır.

Değerlendirme notu: Kitabın Ek-7 bölümündeki puanlama anahtarı öğretmene aittir. Öğrenci teslimden önce problemini, kavramlarını, argümanlarını, gerekçelerini ve anlatım bütünlüğünü kontrol etmelidir.