Soru : “Kem âlât ile kemâlât olmaz.” sözünü fıkıh ve fıkıh usulü ilişkisi açısından yorumlayınız.
Ödev cevabı kısaca : Bu söz, yanlış veya yetersiz yöntemlerle doğru ve sağlam sonuçlara ulaşılamayacağını ifade eder. Fıkıh usulü, dinî hükümleri belirlerken kullanılan yöntem ve kuralları ortaya koyar; fıkıh ise bu yöntemlerle ulaşılan hükümleri içerir. Bu nedenle sağlam bir fıkıh bilgisi için doğru bir fıkıh usulüne ihtiyaç vardır.
Detaylı Cevap: “Kem âlât ile kemâlât olmaz.” sözü, kötü veya eksik araçlarla mükemmel sonuç elde edilemeyeceği anlamına gelir. Fıkıh ile fıkıh usulü arasındaki ilişki de buna benzer. Fıkıh usulü, Kur’an ve sünnet gibi kaynaklardan hüküm çıkarırken izlenecek yöntemleri ve kuralları belirler. Fıkıh ise bu yöntemler kullanılarak ulaşılan dinî hükümlerden oluşur. Dolayısıyla yöntem yanlış veya yetersiz olursa ulaşılan hükümlerin de sağlıklı olması beklenemez. Bu bakımdan fıkıh usulü sağlam yöntemi, fıkıh ise bu yöntemle ulaşılan sonucu temsil eder.