10. Sınıf Meb Coğrafya Ders Kitabı Sayfa 162-167 Cevapları

10. Sınıf Coğrafya Ders Kitabı Cevapları – MEB Yayınları | Sayfa 162

5. Ünite Ölçme ve Değerlendirme

Soru 1: Tablodaki verilerden yararlanarak pasta grafiklerini oluşturunuz.

Cevap: Pasta grafikler, ülkelerin birincil–ikincil–üçüncül sektörlerde çalışan nüfus yüzdelerine göre çizilmelidir.

• Arnavutluk: Birincil sektör belirgin, üçüncül sektör orta düzey.
• Avustralya: Üçüncül sektör baskın, birincil sektör çok düşük.
• Kolombiya: Üçüncül sektör yüksek, birincil ve ikincil orta.
• Çek Cumhuriyeti: Üçüncül sektör ağırlıklı, ikincil sektör güçlü.

Soru 2: Ülkelerde sektörel dağılımdaki farklar nelerdir?

Cevap: Gelişmiş ülkelerde (Avustralya, Çek Cumhuriyeti) üçüncül sektör öne çıkarken; az gelişmiş ülkelerde (Arnavutluk, Kolombiya) birincil ve ikincil sektörlerin payı daha yüksektir. Bu, ekonomik yapı ve üretim türlerinin farklılığını gösterir.

Soru 3: Ekonomik kalkınma düzeyi bu farkları nasıl etkiler?

Cevap: Kalkınma düzeyi belirleyicidir. Teknoloji ve hizmetlerin geliştiği ülkelerde hizmet sektörü büyür; tarım ve sanayiye dayalı ekonomilerde ise birincil–ikincil sektörler daha fazla istihdam sağlar.

Soru 4: Ülkelerin gelişmişlik durumlarını işaretleyiniz.

• Arnavutluk: Az gelişmiş
• Avustralya: Gelişmiş
• Kolombiya: Az gelişmiş
• Çek Cumhuriyeti: Gelişmiş

10. Sınıf Coğrafya Ders Kitabı Cevapları MEB Yayınları Sayfa 163

Soru: 5-7. soruları aşağıdaki tabloya göre cevaplayınız.

Soru 5) Tablodaki verilerden yararlanarak aşağıdaki grafiği oluşturunuz.

Cevap: Grafikte 2019–2023 yılları arasında imalat sanayisinde üretilen ürünlerin düşük, düşük-orta, orta-yüksek ve yüksek teknoloji düzeylerine göre satış değerlerinin yüzdelik dağılımı gösterilir.
Yıllar yatay eksende, yüzdelik oranlar dikey eksende yer alır. Her yıl için teknoloji düzeyleri farklı renklerle sütun grafik şeklinde gösterilir.

Soru 6) Türkiye’de yıllar itibarıyla imalat sanayisinde üretilen ürünlerin teknoloji düzeyine göre satış değerinin yüzdelik dağılımında ne tür değişimler yaşanmıştır? Açıklayınız.

Cevap: 2019–2023 yılları arasında düşük teknoloji ürünlerinin payında genel olarak azalma görülmektedir.
Düşük-orta ve orta-yüksek teknoloji ürünlerinin payı artış eğilimi göstermiş, bazı yıllarda küçük dalgalanmalar yaşanmıştır.
Yüksek teknoloji ürünlerinin payı ise yıllar boyunca düşük seviyede kalmış, belirgin bir artış sağlanamamıştır. Bu durum, Türkiye’de imalat sanayisinin teknoloji düzeyinin hâlâ gelişme aşamasında olduğunu göstermektedir.

Soru 7) İmalat sanayisinde üretilen yüksek teknoloji ürünlerinin satış değerinin diğer teknoloji düzeylerine göre yüzdelik açıdan artırılmasının ülke ekonomisine etkileri neler olabilir? Açıklayınız.

Cevap: Yüksek teknoloji ürünlerinin payının artması, ürünlerin katma değerini yükseltir ve ihracat gelirlerini artırır.
Bu durum ülkenin uluslararası rekabet gücünü artırır, dış ticaret açığını azaltır ve kişi başına düşen millî gelirin yükselmesine katkı sağlar.
Ayrıca Ar-Ge faaliyetlerinin gelişmesini destekleyerek sanayinin daha sürdürülebilir ve güçlü bir yapıya kavuşmasını sağlar.

10. Sınıf Coğrafya Ders Kitabı Cevapları – Sayfa 164

Ekonomik Faaliyetler ve Sektörler

Soru 8: Ekonomik faaliyetlerin sektörlere göre sınıflandırılmasında aşağıdakilerden hangisi ölçüt olarak kullanılır? İşaretleyiniz.

Cevap: Yürütülen ekonomik faaliyetin özelliği

Açıklama: Ekonomik faaliyetler; ham madde üretimi, imalat, hizmet, bilgi üretimi ve yönetim gibi farklı özellikler taşıdığı için sektörlere ayrılır. Bu ayrım yapılırken temel ölçüt, faaliyetin ne tür bir iş yaptığıdır.

Soru 9: Aşağıdaki tabloda verilen ekonomik faaliyet kollarının hangi ekonomik sektörde yer aldığını işaretleyiniz.

• Tarım → Birincil Sektör
• Ormancılık → Birincil Sektör
• Balıkçılık → Birincil Sektör
• Sanayi → İkincil Sektör
• Enerji üretimi → İkincil Sektör
• Eğitim → Üçüncül Sektör
• Sağlık → Üçüncül Sektör
• Bankacılık → Üçüncül Sektör
• Yazılım → Dördüncül Sektör
• Grafik tasarım → Dördüncül Sektör
• Yönetim → Beşincil Sektör
• Denetim ve planlama → Beşincil Sektör

Kısa Bilgi Kutusu

Birincil sektör doğrudan doğadan üretim yapar.
İkincil sektör bu ürünleri işleyerek mamul hâle getirir.
Üçüncül sektör hizmet sunar.
Dördüncül sektör bilgi ve teknolojiye dayanır.
Beşincil sektör ise yönetim ve karar alma faaliyetlerini kapsar.

10. Sınıf Coğrafya Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları Sayfa 165

Soru: 10) Yaşadığınız yerde çalışan nüfusun istihdamının daha çok hangi ekonomik faaliyet kollarında olduğu ve bu faaliyet grubunun hangi ekonomik sektörlere ait olduğunu aşağıdaki tabloya yazınız.

Cevap: Yaşadığım yer: İstanbul

Çalışan nüfusun daha fazla olduğu ekonomik faaliyetler: Fabrika-sanayi, İnşaat, Ticaret (mağaza-market), Turizm (otel-restoran), Ulaşım (otobüs-taksi-metro), Eğitim, Sağlık, Bankacılık, Yazılım-bilişim, Az miktarda Tarım ve Balıkçılık.

Belirlediğiniz Ekonomik Faaliyetlerin Sektörlere Göre Dağılımı:

• Tarım ve Balıkçılık: Birincil
• Sanayi (fabrika, atölye): İkincil
• İnşaat: İkincil
• Ticaret (mağaza, AVM): Üçüncül
• Turizm (otel, restoran vb.): Üçüncül
• Ulaşım (otobüs, metro): Üçüncül
• Eğitim (okullar, kurslar): Üçüncül
• Sağlık (hastane, klinik): Üçüncül
• Yazılım, bilişim, AR-GE: Dördüncül
• Bankacılık ve Finans: Dördüncül
• Üst düzey yönetici: Beşincil

10. Sınıf Coğrafya Ders Kitabı Cevapları – Sayfa 166

Soru 11 - Verilen ülkelerdeki çalışan nüfusun sektörel dağılımı ile sektörlerin GSYİH’deki paylarına göre pasta grafiklerini oluşturunuz.

Kısa Cevap: Almanya ve Mozambik için sektörel istihdam ve GSYİH paylarını gösteren pasta grafikler çizilmiştir.

Ayrıntılı Cevap: Tablodaki yüzdelik değerler esas alınarak Almanya ve Mozambik için;

• Birincil, ikincil ve üçüncül sektörleri gösteren,

• Çalışan nüfus dağılımı ile GSYİH paylarını ayrı ayrı yansıtan
  pasta grafikler hazırlanmıştır. Grafiklerde her sektörün oranı doğru ve orantılı şekilde gösterilmiştir.

Soru 12 - Çalışan nüfusun sektörel dağılımı ile sektörlerin GSYİH’deki payları arasındaki farklılıkları açıklayınız.

Kısa Cevap: Gelişmiş ülkelerde istihdam ve gelir dağılımı daha dengelidir; az gelişmiş ülkelerde bu denge bozulmuştur.

Ayrıntılı Cevap: Almanya’da çalışan nüfusun büyük kısmı üçüncül sektörde yer almakta ve GSYİH’nin en yüksek payı da bu sektörden sağlanmaktadır. Bu durum, ekonomik yapının gelişmiş olduğunu gösterir.
Mozambik’te ise çalışan nüfusun çoğu birincil sektörde bulunmasına rağmen, GSYİH’de en büyük pay üçüncül sektöre aittir. Bu da tarımda çalışan nüfusun fazla olmasına karşın üretim değerinin düşük olduğunu ortaya koyar.

Soru 13 - Sektörel dağılım ile GSYİH payları arasındaki farklılıklara göre ülkeleri karşılaştırınız.

Kısa Cevap: Almanya gelişmiş, Mozambik ise az gelişmiş bir ekonomik yapıya sahiptir.

Ayrıntılı Cevap (Tabloya Göre):

• Yıllık GSMH’si düşük olan: Mozambik
• Katma değeri yüksek ürün üretimi fazla olan: Almanya
• İhracat gelirleri düşük olan: Mozambik
• İstihdam oranı yüksek olan: Almanya
• İthalatta ham madde ve ara malı alımı fazla olan: Almanya
• Dış ticaret dengesi daha düzenli olan: Almanya
• Kişi başına düşen millî gelir yüksek olan: Almanya

Genel Değerlendirme

Almanya, hizmet ve sanayi sektörlerinin güçlü olduğu, gelir düzeyi yüksek bir ülkedir.
Mozambik ise tarıma dayalı, gelir seviyesi düşük ve gelişmekte olan bir ülkedir.

10. Sınıf Coğrafya Ders Kitabı Cevapları – MEB Yayınları | Sayfa 167

Soru 14 - Verilen iki ülkenin ekonomik göstergelerine göre gelişmiş ve az gelişmiş ülkelerde yaşayan insanların sosyoekonomik yaşantıları hakkında neler söylenebilir?

Cevap: Gelişmiş ülkelerde nüfusun büyük bölümü üçüncül ve ikincil sektörlerde istihdam edildiği için gelir düzeyi yüksektir, sosyal güvenlik sistemleri güçlüdür ve eğitim ile sağlık hizmetlerine erişim kolaydır. Az gelişmiş ülkelerde ise çalışan nüfusun çoğu birincil sektörde yer alır; bu durum düşük gelir, sınırlı kamu hizmetleri ve daha düşük yaşam standartları ile sonuçlanır.

Soru 15 - Türkiye’de yıllara göre çalışan nüfusun sektörlere dağılım yüzdeliği grafiğini tablodaki bilgilerden yararlanarak oluşturunuz.

Cevap: Hazırlanan grafikte, yıllar ilerledikçe tarım sektörünün payının hızla azaldığı, sanayi sektörünün sınırlı artış gösterdiği ve hizmet sektörünün açık ara yükseldiği net biçimde görülmelidir. Bu grafik, Türkiye ekonomisindeki yapısal değişimi açıkça ortaya koyar.

Soru 16 - Türkiye’de yıllar itibarıyla çalışan nüfusun sektörel dağılım oranında ne tür değişimler yaşanmıştır? Açıklayınız.

Cevap: Türkiye’de zamanla tarımda çalışan nüfus azalırken, sanayi sektöründe çalışanların oranı artmış, en büyük sıçrama ise hizmet sektöründe yaşanmıştır. Bu durum, ekonominin geleneksel yapıdan modern üretim ve hizmet temelli bir yapıya geçtiğini göstermektedir.

Soru 17 - Türkiye’de yıllar içerisinde çalışan nüfusun sektörel dağılım yüzdesinde yaşanan değişim, ülkenin ekonomik gelişmişliğini nasıl etkilemiş olabilir? Açıklayınız.

Cevap: Hizmet ve sanayi sektörlerinin büyümesi, katma değeri yüksek üretimin artmasına, teknolojik gelişmenin hızlanmasına ve ekonomik verimliliğin yükselmesine katkı sağlamıştır. Bu değişim, Türkiye’nin ekonomik gelişmişlik düzeyini yükseltmiş ve toplumun genel refahını artırmıştır.