10. Sınıf Meb Edebiyat Ders Kitabı Sayfa 230-233 Cevapları

10. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı – Sayfa 230 Cevapları

3. Tema: Ölçme ve Değerlendirme – Atatürk Kurtuluş Savaşında

Metin, Atatürk’ü merkez alan tarihî olayları şiirsel ve yüceltici bir anlatımla sunduğu için yapma destan özelliği taşır. Ana amaç, Kurtuluş Savaşı ruhunu yaşatmaktır.

Soru 1: Bu metnin yapma bir destandan alındığını gösteren belirgin özellikler nelerdir?

Cevap: Metinde tarihî bir kişilik olan Atatürk ön plandadır ve olaylar gerçek tarihî zemine dayanmaktadır. Ancak anlatımda abartılı betimlemeler, coşkulu ifadeler ve kahramanı yüceltici bir üslup kullanılmıştır. Duygular ön plandadır, milletin umudu ve inancı sembollerle anlatılmıştır. Bu yönleriyle metin, yapma destan özellikleri göstermektedir.

Soru 2: Destanın yazılma sebepleri hakkında düşünceleriniz nelerdir?

Cevap: Bu destan; Kurtuluş Savaşı’nı unutturmamak, Atatürk’ün liderliğini ve fedakârlığını vurgulamak, millî bilinç ve bağımsızlık duygusunu güçlendirmek amacıyla yazılmıştır. Aynı zamanda genç kuşaklara tarih bilinci kazandırmayı hedeflemektedir.

Soru 3: Metinle ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?

A) Göç konusu işlenmiştir.
B) Olağanüstü unsurlara yer verilmiştir.
C) Mekân ve zaman unsurları belirgin değildir.
D) Tarihî şahsiyetlerin başından geçen olaylar anlatılmıştır.
E) Türk destanlarında yaygın olarak görülen motifler kullanılmıştır.

Cevap: D) Tarihî şahsiyetlerin başından geçen olaylar anlatılmıştır.

10. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Cevapları – MEB Yayınları Sayfa 231 Cevapları

4. sorunun doğru cevabı yine 2. diyalogdur.
5. soru için istenen puan dağılımına uygun, farklı bir diyalog aşağıda verilmiştir.

Soru 4: Buna göre aşağıdakilerden hangisinin II. grubun 15 puan alarak kazanabileceği “Sözlerin Çağrışımsal Gücü” adlı oyunun diyaloğu olabileceğini tespit ediniz. İlgili kutucuğu onaylama işareti (✓) ile işaretleyiniz.

Cevap: ✓ 2. diyalog

Gerekçe: 2. diyalogda II. grubun verdiği karşılıklar çağrışımsal olarak doğru olduğu için her turda 5 puan alır ve toplam 15 puanla oyunu kazanır.

Soru 5: Siz de “Sözlerin Çağrışımsal Gücü” adlı oyuna yönelik I. grubun 10, II. grubun 5 puan alarak etkinliği sonlandıracağı bir diyalog oluşturunuz.

I. Grup: Gazel
II. Grup: Roman
(YANLIŞ → I. Grup +5 puan)

I. Grup: Mesnevi
II. Grup: Uzun manzum hikâye
(DOĞRU → II. Grup +5 puan)

I. Grup: Destan
II. Grup: Masal
(YANLIŞ → I. Grup +5 puan)

Puan Durumu:

• I. Grup: 10 puan
• II. Grup: 5 puan

10. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Cevapları – MEB Yayınları Sayfa 232 Cevapları

6. soru: Alçak gönüllülük insanı yüceltir.
7. soru: Metin türleri farklı olduğu için dil ve anlatım farklıdır.
8. soru: Doğru cevap: E

Soru 6: İkinci metnin ana fikri nedir?

Cevap: İnsan kendini büyük görmediğinde, tevazu gösterdiğinde gerçek değere ulaşır ve yükselir.

Soru 7: Metinlerin dil ve anlatımındaki farklılığın temel sebebi nedir?

Cevap: Birinci metin öğretici ve açıklayıcıdır; ikinci metin ise mecazlı, öğüt verici ve edebî bir anlatıma sahiptir. Bu tür farkı, dili ve anlatımı değiştirmiştir.

Soru 8: Verilen birinci metinle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) İkinci metinde belirtilen olayın yol açtığı bir sonuçtan söz edilmektedir.
B) İkinci metindeki bir öngörüyü desteklemek için kanıtlar ileri sürülmektedir.
C) İkinci metinde ortaya konulan durum hakkında tespitlerde bulunulmaktadır.
D) İkinci metindeki bir ifadenin hangi koşullarda gerçekleşeceği belirtilmektedir.
E) İkinci metinde bir varlığın oluşumuna yönelik kurgusal değerlendirmeye yer verilmiştir.

Cevap: E

Gerekçe: Birinci metin, ikinci metinde sembolik olarak anlatılan inci oluşumunu bilimsel ve açıklayıcı biçimde ele alır.

Soru 9: Mesnevi nazım biçimiyle ilgili verilen bilgiler

Cevap: Bu sorunun devamı ve doğru eşleştirmeleri bir sonraki sayfadadır. (Bkz. sayfa 233)

10. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Cevapları – MEB Yayınları Sayfa 233 Cevapları

9. Soru: Bu bilgileri örnekteki gibi sebep-sonuç ilişkisi oluşturacak şekilde eşleştiriniz. Elde ettiğiniz sebep-sonuç cümlelerinizi ilgili alanlara yazınız.

C – IV: Mesnevi, hikâye ve roman türlerinin henüz ortaya çıkmadığı dönemlerde olay anlatma ihtiyacını karşılamak amacıyla kullanılmıştır.

A – III: Mesnevinin aruzun kısa kalıplarıyla yazılması, şairlerin uzun eserleri daha rahat kaleme almasını sağlamıştır.

B – I: Mesnevide beyit sayısına sınır konulmadığı için divan edebiyatındaki en uzun nazım biçimi olmuştur.

D – II: Her beyitin kendi içinde kafiyeli olması, mesneviyi okunuşu ahenkli bir nazım biçimi hâline getirmiştir.

10-11. soruları aşağıdaki metinden faydalanarak cevaplayınız.

Soru 10: Günümüzde fabl türünün özelliklerinin çizgi filmlerde kullanılmasının çocukların bilişsel gelişimine ne gibi katkıları olabilir?

Cevap: Fablların çizgi filmlerde kullanılması, çocukların dikkatini toplamasını ve olayları daha iyi kavramasını sağlar.
Ayrıca hayvan karakterler aracılığıyla verilen mesajlar, çocukların düşünme, analiz etme ve değer yargıları geliştirme becerilerini destekler.

Soru 11: Fabllar hangi özelliklerinden dolayı çocukların dünyasında yer edinmiş olabilir?

Cevap: Fabllar sade dili, kısa yapısı ve hayvan kahramanları sayesinde çocukların ilgisini çeker.
Bunun yanında öğüt verici yönüyle çocuklara doğru davranışları öğretmesi, bu türün çocuk dünyasında kalıcı olmasını sağlamıştır.