10. Sınıf MEB Edebiyat Sayfa 49-50 Cevapları

10. Sınıf MEB Edebiyat Ders Kitabı Sayfa 49-50 Cevapları, Türk kültüründeki misafirperverlik ve âşıklık geleneğinden hareketle öğrencinin değerler üzerine düşünmesini sağlayan çalışmalarla başlamaktadır. İkinci bölümde halk türküsü ile şairi belli bir şiir karşılaştırılarak gelenek, söyleyici, ileti ve ahenk farklılıkları belirlenmektedir.

10. Sınıf MEB Edebiyat Ders Kitabı Sayfa 49 Cevapları

Misafir Taşları - Sıra Sizde

Soru: 1. Misafir taşlarını yaptıran kişiler hakkındaki çıkarımlarınız nelerdir? Cevap: Bu kişilerin yardımlaşmayı toplumsal bir görev olarak gören, konuksever ve paylaşımcı insanlar olduğu anlaşılmaktadır. Her kardeşin kendi adına bir taş yaptırması, yardım işinin düzenli ve sürekli biçimde sürdürülmek istendiğini de göstermektedir.

Soru: 2. Siz bu taşlara oturup bir ailenin evinde misafir olsaydınız o aileye karşı hangi duyguları beslerdiniz? Niçin? Örnek cevap: Kendimi değerli ve güvende hisseder; aileye karşı teşekkür, yakınlık ve saygı duyardım. Hiçbir karşılık beklemeden bir yolcuyu evlerinde ağırlamaları bende o insanlara karşı güçlü bir güven duygusu oluştururdu.

Âşıkların Avazı - Sıra Sizde

Soru: 1. Sunucunun programa başlama şekli hakkındaki düşüncelerinizi paylaşınız. Örnek cevap: Programın konusuna uygun olarak şiirsel ve sıcak bir giriş yapılmasını başarılı buluyorum. Sunucunun bu yaklaşımı âşıklık geleneğini yalnızca anlatmak yerine izleyiciye hissettirmesini sağlamaktadır.

Soru: 2. Âşıkla ilgili verilen dizelerin sunucu tarafından dile getirilmesinin sebepleri neler olabilir? Örnek cevap: Âşığın tek bir özellikle açıklanamayacak kadar çok yönlü bir sanatçı olduğunu göstermek amaçlanmış olabilir. Şairlik, saz ustalığı, hazırcevaplık ve kültürel birikim bir araya geldiği için âşık “bilmece”ye benzetilmiştir.

Soru: 3. Program sunucusu, atışmayı tanımlarken neleri önceliyor? Bunun sebepleri neler olabilir? Örnek cevap: Sunucu atışmada sanat, doğaçlama, söz ustalığı ve geleneğe uygunluğu ön plana çıkarmaktadır. Böylece atışmanın sıradan bir tartışma veya birbirini küçümseme yarışması olmadığı anlaşılmaktadır.

Soru: 4. Âşık atışması sırasında âşıkların hangi özellikleri ön plana çıkmaktadır? Cevap: Âşıkların hızlı düşünüp şiir oluşturabilmeleri, karşılarındaki kişinin sözünü anlayıp ona uygun cevap vermeleri, saz ve söz becerilerini birlikte kullanmaları en dikkat çekici özelliklerdir.

Soru: 5. a) Âşık atışmasında hangi değerlerin vurgulandığını örneklerle açıklayınız. Örnek cevap: Atışmada dürüstlük, vefa, sözünde durma ve manevi değerlere saygı gibi kavramlar öne çıkarılmaktadır. Verilen sözden dönmenin eleştirilmesi, güvenilir insan olmanın önemli bir değer olarak görüldüğünü göstermektedir.

Soru: b) Âşık atışmasında seçilen konulara değerlerin yansıtılmasının sebepleri hakkındaki düşüncelerinizi paylaşınız. Örnek cevap: Âşıklar şiirlerini halkın karşısında söyledikleri için toplumun önem verdiği konulara yer verirler. Bu sayede kültürel ve ahlaki değerler eğlenceli ve etkileyici bir sanat ortamında yaşatılmış olur.

10. Sınıf MEB Edebiyat Ders Kitabı Sayfa 50 Cevapları

Karşılaştıralım - Turnalar ve Nerdesin

Soru: 1. Turnalar adlı türküyle Nerdesin şiirini verilen ölçütlere göre karşılaştırınız. Cevap:

Özellik	Turnalar	Nerdesin
Gelenek	Anonim halk şiiri / türkü geleneği	Modern Türk şiiri / yazılı edebiyat
Söylenme / yazılma amacı	Gurbetteki veya uzaktaki sevgiliye duyulan özlemi ve haber alma isteğini anlatmak	Uzun süredir aranan sese veya sevilen varlığa duyulan özlem ve kavuşma isteğini anlatmak
İleti	Hasret içindeki insan sevdiğinden haber bekler ve kavuşma umudunu korur.	Derin bir özlem, insanın bütün yaşamını bir arayışa yöneltebilir.
Söyleyici	Sevdiğinden haber isteyen anonim/lirik söyleyici	Kendisini çağıran sesi yıllardır arayan bireysel söyleyici
Ahenk unsurları	11'li hece, ezgi, uyak, redif, ikileme, kavuştak ve tekrar	11'li hece, uyak, ritim, ses tekrarları ve “Nerdesin?” tekrarı

Soru: İki metnin ortak ve farklı yönleri nelerdir? Cevap: İki şiir de özlem ve arayış duygusu üzerine kurulmuş ve 11'li hece ölçüsünden yararlanmıştır. Ancak Turnalar sözlü halk kültürünün anonim bir ürünüyken Nerdesin şairi belli olan yazılı bir şiirdir. Turnalar'da ezgi ve kavuştak, Nerdesin'de ise bireysel lirik söyleyiş daha belirgindir.

Sıra Sizde

Soru: 1. Turnalar adlı türkünün hangi disiplinlerle ilişkilendirilebileceğini türküden örnekler vererek açıklayınız. Cevap: Türkü biyoloji, coğrafya, din kültürü, halk bilimi ve edebiyat alanlarıyla ilişkilendirilebilir. Turna ve şahin kuşları biyolojiyle; pınar, yol, kış ve don olayları coğrafyayla; “Mevlâ” sözü inanç dünyasıyla; anonim ve ezgili yapı ise halk bilimi ve edebiyatla bağlantı kurmaktadır.

Soru: 2. Turnalar türküsünde işlenen konu hangi sanat dallarıyla ele alınabilir? Yazınız. Örnek cevap: Müzik, resim, sinema, tiyatro, dans ve edebiyat yoluyla işlenebilir. Hasret içindeki kişinin turnalara seslenişi bir tiyatro veya sinema sahnesine dönüştürülebilir; turnaların göçü resmedilebilir ve aynı konu yeni şiir veya hikâyelere kaynak olabilir.

KİTABIN TÜM CEVAPLARI

Bütün tema, etkinlik ve sayfa cevaplarını 10. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı Cevapları MEB Yayınları ana sayfasında inceleyebilirsiniz.

10. Sınıf MEB Edebiyat Ders Kitabı Sayfa 49-50 Cevapları - Misafir Taşları ve Nerdesin