10. Sınıf Meb Fizik Ders Kitabı Sayfa 283-285 Cevapları
10. Sınıf Fizik Ders Kitabı Cevapları | MEB Yayınları Sayfa 283 – 4.2 Dalgaların Sınıflandırılması
Konuya Başlarken Cevapları
Soru: Günlük hayatta karşılaşılan tüm dalgalar aynı özelliklere sahip olabilir mi?
Cevap: Hayır, günlük hayatta karşılaşılan tüm dalgalar aynı özelliklere sahip değildir. Çünkü bazı dalgalar yayılmak için maddesel ortama ihtiyaç duyarken, bazıları boşlukta da yayılabilir. Ayrıca titreşim yönleri, yayılma şekilleri ve hızları da dalgadan dalgaya değişebilir.
Soru: Yağmur damlasının su yüzeyinde oluşturduğu dalga ile konuşan bir kişinin oluşturduğu ses dalgası arasındaki benzerlik ve farklılıklar neler olabilir?
Cevap: Her iki dalga da bir kaynaktan çıkarak enerji taşır ve çevreye yayılır. Ancak su yüzeyindeki dalgalar genellikle enine dalga özelliği gösterirken, ses dalgaları yalnızca boyuna dalgadır. Ayrıca su dalgaları suda, ses dalgaları ise havada yayılır.
4.2. Etkinlik – Dalgaların Sınıflandırılması
Soru 1: Öğretmeninizin rehberliğinde heterojen gruplar oluşturunuz.
Cevap: Öğretmenimizin rehberliğinde farklı özelliklere sahip öğrencilerden oluşan heterojen gruplar oluşturduk.
Soru 2: Görsellerde verilen dalga türlerini inceleyiniz. Dalgaların hangi fiziksel özelliklere göre sınıflandırılabileceğini ve bu sınıflandırmayı hangi gerekçelerle yaptığınızı tablodaki ilgili alanlara yazınız.
| Fiziksel Özellikler | Gerekçeler |
|---|---|
| Dalgaların yayılma şekli | Bazı dalgalarda titreşim yönü yayılma yönüne paraleldir (boyuna dalga), bazı dalgalarda ise yayılma yönüne diktir (enine dalga). |
| Dalgaların yayıldığı ortam | Bazı dalgalar yayılmak için mutlaka maddesel ortama ihtiyaç duyar (mekanik dalgalar), bazı dalgalar ise boşlukta da yayılabilir (elektromanyetik dalgalar). |
| Dalgaların geometrik şekli | Bazı dalgalar doğrusal olarak, bazıları ise merkezden çevreye doğru dairesel şekilde yayılır. |
10. Sınıf Fizik Ders Kitabı Sayfa 284 Cevapları | Dalgaların Titreşim Doğrultusu ve Enerjiye Göre Sınıflandırılması (MEB)
Soru 3: Öğretmeninizin dalgaların titreşim doğrultusuna ve taşıdığı enerjiye göre sınıflandırılması ile ilgili açıklamasını dinleyiniz. Grup arkadaşlarınızla tartışarak 2. adımda verilen görsellerdeki dalga türlerini titreşim doğrultusuna ve taşıdığı enerjiye göre gruplandırınız. Gruplandırmanızı aşağıdaki tabloya yazınız.
| Titreşim Doğrultusuna Göre | Taşıdığı Enerjiye Göre |
|---|---|
| Enine dalgalar | Mekanik dalgalar |
| Boyuna dalgalar | Elektromanyetik dalgalar |
Soru 4: Titreşim doğrultusuna ve taşıdığı enerjiye göre sınıflandırdığınız dalgalara günlük hayattan birer örnek veriniz.
Titreşim doğrultusuna göre:
- Enine dalgalar: Su dalgaları, gerilmiş yaydaki dalgalar
- Boyuna dalgalar: Ses dalgaları, deprem dalgalarının P dalgaları
Taşıdığı enerjiye göre:
- Mekanik dalgalar: Ses dalgaları, su dalgaları, deprem dalgaları
- Elektromanyetik dalgalar: Radyo dalgaları, mikrodalgalar, görünür ışık, X ışınları
Soru 5: Öğretmeninizin açıkladığı titreşim doğrultusu ve taşıdığı enerjiye göre grupladığınız dalgaların doğruluğunu kontrol ediniz. Grup içinde iletişim kurarak zihin haritası, kavram haritası, sınıflandırma tablosu, anlam çözümleme tablosu araçlarından birini seçiniz. Seçtiğiniz aracı kullanarak dalga sınıflandırmasını aşağıda verilen alanda oluşturunuz.
Sınıflandırma tablosu (özet):
Mekanik Dalgalar:
- Ses dalgaları (boyuna)
- Su dalgaları (hem enine hem boyuna)
- Yay dalgaları (enine)
- Deprem dalgaları (hem enine hem boyuna)
Elektromanyetik Dalgalar:
- Radyo dalgaları
- Mikrodalgalar
- Kızılötesi ışınlar
- Görünür ışık
- Morötesi ışınlar
- X ışınları ve gama ışınları
(Bu dalgaların tamamı enine dalgalardır.)
Değerlendirme
Soru 1: Dalga hareketlerine ilişkin aşağıdaki ifadeler doğru ise ilgili alana “D”, yanlış ise “Y” yazınız. Yanlış olduğunu düşündüğünüz ifadenin doğrusunu “Açıklama” bölümüne yazınız.
| D / Y | İfade | Açıklama |
|---|---|---|
| Y | Dalgalar, taşıdığı enerjiye göre enine ve boyuna dalgalar olarak sınıflandırılır. | Dalgalar taşıdığı enerjiye göre mekanik ve elektromanyetik dalgalar olarak sınıflandırılır. |
| D | Boyuna yayılan dalga türü ile balık sürülerinin yeri tespit edilebilir. | — |
| Y | Anne karnındaki bebeğin görüntülenmesinde elektromanyetik dalgalardan faydalanılır. | Anne karnındaki bebeğin görüntülenmesinde ses (ultrason) dalgalarından yararlanılır. |
| D | Deprem dalgaları hem enine hem boyuna yayılır. | — |
| D | Yay, ses ve su dalgaları mekanik dalgalara örnek verilebilir. | — |
| Y | Ses dalgaları elektromanyetik dalga türüne örnek verilebilir. | Ses dalgaları mekanik dalga türüne örnektir. |
| D | Trafikteki araçların hızının tespitinde elektromanyetik dalgalardan yararlanılır. | — |
10. Sınıf Fizik Ders Kitabı Cevapları MEB Yayınları Sayfa 285
Soru 2: Aşağıda verilen dalga türlerini yayılması için bir ortama ihtiyaç duyup duymama durumuna göre sınıflandırınız. Her bir dalga türü için bir ortama ihtiyaç duyup duymama nedenini açıklayınız.
Ses Dalgaları: Maddesel ortama ihtiyaç duyar. Çünkü ses, taneciklerin titreşmesiyle yayılır. Taneciklerin olmadığı boşlukta ses dalgaları ilerleyemez.
Elektromanyetik Dalgalar: Maddesel ortama ihtiyaç duymaz. Elektrik ve manyetik alanların birbirini oluşturmasıyla yayılırlar. Bu nedenle boşlukta da ilerleyebilirler (ışık, radyo dalgaları gibi).
Deprem Dalgaları: Maddesel ortama ihtiyaç duyar. Yer kabuğunda oluşan enerjinin kaya, toprak ve su gibi maddesel ortamlar üzerinden yayılmasıyla oluşur.
Yay Dalgaları: Maddesel ortama ihtiyaç duyar. Enerji, yayın taneciklerinin titreşmesiyle iletilir. Yay olmadan dalga oluşamaz.
Su Dalgaları: Maddesel ortama ihtiyaç duyar. Dalga, su taneciklerinin titreşmesiyle yayılır. Su ortamı olmadan bu dalgalar oluşmaz.
Yorumların her türlü cezai ve hukuki sorumluluğu yazan kişiye aittir. Eğitim Sistem yapılan yorumlardan sorumlu değildir.