10. Sınıf Meb Kimya Ders Kitabı Sayfa 256-262 Cevapları

10. Sınıf Kimya Ders Kitabı Sayfa 256 Cevapları MEB Yayınları

3. Tema Ölçme ve Değerlendirme Soruları ve Cevapları

Soru 1: Mikro ve makro ölçekli tepkimeleri karşılaştırınız

Kısa Cevap: Mikro ölçek daha verimli ve çevre dostudur.

Detaylı Cevap: Tablodaki verilere göre mikro ölçekli tepkimelerde atom ekonomisi daha yüksektir. Bu, tepkimeye giren maddelerin daha büyük kısmının ürüne dönüştüğünü gösterir. Ayrıca mikro ölçekte su tüketimi çok daha azdır, bu da su ayak izinin düşük olduğunu ifade eder.

Kimyasal atık miktarı da mikro ölçekte oldukça azdır. Bu durum çevreye verilen zararın minimum seviyede olmasını sağlar.

Buna karşılık makro ölçekli tepkimelerde:

• Daha fazla su kullanılır
• Daha fazla kimyasal atık oluşur
• Atom ekonomisi daha düşüktür

Sonuç olarak mikro ölçekli deneyler hem ekonomik hem de çevresel açıdan daha avantajlıdır ve sürdürülebilir kimya uygulamalarına daha uygundur.

10. Sınıf Kimya Ders Kitabı Sayfa 257 Cevapları MEB Yayınları

Soru 2: Kimyasal sürecin sürdürülebilirliğini ölçme kriterleri nelerdir?

Kısa Cevap: Enerji, su ve atık miktarı önemlidir.

Detaylı Cevap: Bir kimyasal sürecin sürdürülebilirliği değerlendirilirken enerji tüketimi, su kullanımı, kimyasal madde miktarı, oluşan atık miktarı ve geri dönüşüm imkânı dikkate alınır. Ayrıca sürecin çevreye verdiği zarar ve verimliliği de önemli kriterlerdir.

Soru 3: Yüksek atom ekonomisinin faydaları nelerdir?

Kısa Cevap: Atık azalır, verim artar.

Detaylı Cevap: Yüksek atom ekonomisi sayesinde reaktiflerin büyük kısmı ürüne dönüşür. Bu da:

• Kimyasal atıkları azaltır
• Maliyetleri düşürür
• Enerji tasarrufu sağlar
• Çevreye verilen zararı azaltır

Soru 4: Atom ekonomisi nasıl iyileştirilir?

Kısa Cevap: Yan ürün azaltılmalıdır.

Detaylı Cevap: Atom ekonomisini artırmak için:

• Yan ürün oluşumu azaltılmalı
• Seçici tepkimeler tercih edilmeli
• Katalizör kullanılmalı
• Doğrudan sentez yolları seçilmelidir

Soru 5: Mikro ölçekli çalışmaya geçişte nelere dikkat edilmelidir?

Kısa Cevap: Hassas ölçüm ve güvenlik gerekir.

Detaylı Cevap: Mikro ölçekte çalışırken:

• Ölçüm hassasiyeti korunmalı
• Uygun laboratuvar araçları kullanılmalı
• Güvenlik kurallarına uyulmalı
• Deney doğruluğu bozulmamalıdır

Soru 6: İnsan ve çevre arasındaki çelişkiyi açıklayınız

Kısa Cevap: İnsan doğayı hem kullanır hem korur.

Detaylı Cevap: İnsanlar teknolojik gelişmelerle doğayı kullanırken kaynakları tüketir. Ancak aynı zamanda çevreyi korumak için sürdürülebilir yöntemler geliştirmeye çalışır. Bu durum, kullanım ile koruma arasında bir denge kurma gerekliliğini ortaya çıkarır.

Soru 7: İnsan faaliyetlerinin su döngüsüne etkisi nedir?

Kısa Cevap: Dengeyi bozar.

Detaylı Cevap: Sanayi, tarım ve ormanların yok edilmesi su döngüsünü etkiler. Bu durum:

• Kuraklık
• Sel ve taşkınlar
• Su kaynaklarının azalması
  gibi sonuçlara yol açar ve ekosistemi olumsuz etkiler.

Soru 8: Yanlış ifade hangisidir?

Kısa Cevap: D şıkkı yanlıştır.

Detaylı Cevap: Mikro ölçekli deneylerde daha az enerji kullanılır, bu yüzden “mikro ölçekte enerji daha fazladır” ifadesi yanlıştır.

Doğru Cevap: D

10. Sınıf Kimya Ders Kitabı Sayfa 258 Cevapları MEB Yayınları

Soru 9: Görsellerde verilen problemleri özetleyiniz

Kısa Cevap: Kuraklık, kirlilik ve küresel ısınma görülmektedir.

Detaylı Cevap: Görseller incelendiğinde kuraklık (çatlamış topraklar), hava kirliliği (yoğun duman ve sis), orman tahribatı (kesilmiş ağaçlar) ve buzulların erimesi gibi ciddi çevre sorunları dikkat çekmektedir. Bu durumlar iklim değişikliği ve insan kaynaklı faaliyetlerin ekosistem üzerindeki olumsuz etkilerini göstermektedir.

Soru 10: Bu problemlerin çözümüne yönelik öneriler yazınız

Kısa Cevap: Doğa korunmalı ve enerji tasarrufu yapılmalıdır.

Detaylı Cevap: Bu sorunların çözümü için:

• Yenilenebilir enerji kaynakları (güneş, rüzgâr) kullanılmalıdır
• Fosil yakıt tüketimi azaltılmalıdır
• Ağaçlandırma çalışmaları artırılmalıdır
• Sanayi ve araç emisyonları kontrol altına alınmalıdır
• Su ve enerji tasarrufu yapılmalıdır

Bu önlemler sayesinde ekosistemin dengesi korunabilir ve çevresel sorunlar azaltılabilir.

10. Sınıf Kimya Ders Kitabı Sayfa 259 Cevapları MEB Yayınları

Soru 11: Önermelerin doğruluğunu yorumlayınız

Kısa Cevap: Tüm önermeler doğrudur.

Detaylı Cevap:

Yenilenebilir enerji kullanımı: Doğrudur. Güneş, rüzgâr ve hidroelektrik enerji gibi kaynaklar fosil yakıt kullanımını azaltarak zararlı gaz salımını düşürür.

Tarımsal gübre kullanımı: Doğrudur. Bilinçli gübre kullanımı sayesinde toprak, su ve hava kirliliği önlenir, aynı zamanda verim artar.

Toplu taşıma kullanımı: Doğrudur. Toplu taşıma, araç sayısını ve yakıt tüketimini azaltarak hava kirliliğini düşürür.

Soru 12: Sürdürülebilirlik projelerine örnekler yazınız

Kısa Cevap: Ulusal ve uluslararası projeler vardır.

• Sıfır Atık Projesi (Türkiye): Atıkların azaltılması ve geri dönüşümün yaygınlaştırılması amaçlanır.
• Paris İklim Anlaşması: Küresel ısınmayı azaltmak için ülkelerin karbon salımını sınırlandırmayı hedefler.
• Avrupa Yeşil Mutabakatı (European Green Deal): Avrupa’nın karbon nötr hale gelmesini amaçlayan kapsamlı çevre politikasıdır.

10. Sınıf Kimya Ders Kitabı Sayfa 260 Cevapları MEB Yayınları

Soru 13: Aşağıda makro ölçekte verilen deney planını mikro ölçekli hâle getiriniz.

Kısa Cevap: Makro ölçekte yapılan Gümüş Ağacı deneyi, daha az su ve daha az AgNO₃ kullanılarak mikro ölçekte de gerçekleştirilebilir. Böylece aynı tepkime daha az atıkla ve daha güvenli biçimde gözlemlenir.

Mikro Ölçekli Deney Planı

Deneyin Adı: Gümüş Ağacı (Mikro Ölçek)

Deneyin Amacı: Aynı kimyasal tepkimeyi çok daha az kimyasal ve su kullanarak gözlemlemek, fiziksel ve kimyasal değişimi yeşil kimya anlayışıyla açıklayabilmek.

Araç Gereç:

• Gümüş nitrat (AgNO₃) 0,10 g
• 5 mL saf su
• Küçük cam tüp / kuyu plaka / 10 mL’lik küçük kap
• İnce bakır (Cu) tel parçası
• Damlalık veya pipet
• Cımbız
• Hassas terazi
• Eldiven ve gözlük

Deneyin Yapılışı:

1. Küçük bir tüp ya da kuyu plakaya 5 mL saf su koyunuz.
2. Üzerine 0,10 g AgNO₃ ekleyip karıştırarak çözünüz.
3. Ağaç şekli verilmiş ince bakır tel parçasını çözeltinin içine bırakınız.
4. Yaklaşık 5-10 dakika bekleyiniz ve tel üzerindeki değişimi gözlemleyiniz.
5. Bakır teli dikkatlice çıkarınız ve oluşan gümüş kristallerini inceleyiniz.
6. Kalan çözeltiyi uygun kimyasal atık kabına alınız.

Gözlem / Sonuç: Bakır telin üzerinde gümüş renkli kristaller oluşur. Bu durum kimyasal değişimin gerçekleştiğini gösterir. Mikro ölçekte yapıldığı için daha az su kullanılır, daha az atık oluşur ve çevreye verilen zarar azalır.

Tepkime Denklemi: Cu(s) + 2AgNO₃(aq) → 2Ag(s) + Cu(NO₃)₂(aq)

10. Sınıf Kimya Ders Kitabı Sayfa 261 Cevapları MEB Yayınları

Soru 14: Tabloyu uygun şekilde doldurunuz

Kısa Cevap: Mikro deneyler çevreye daha az zarar verir.

Soru 15: Asit yağmurlarının zararları nasıl önlenebilir?

Kısa Cevap: Zararlı gaz salımı azaltılmalıdır.

Asit yağmurlarını önlemek için:

• Fosil yakıt kullanımı azaltılmalı
• Yenilenebilir enerji kaynakları kullanılmalı
• Sanayi bacalarına filtre sistemleri kurulmalı
• Araç egzoz emisyonları kontrol edilmelidir
• Ağaçlandırma çalışmaları artırılmalıdır

Bu önlemler sayesinde atmosfere yayılan SO₂ ve NOx gazları azaltılarak asit yağmurlarının oluşumu engellenebilir.

10. Sınıf Kimya Ders Kitabı Sayfa 262 Cevapları MEB Yayınları

Soru 16: Verilen durumlar için neden-sonuç ilişkisi yazınız

Kısa Cevap: Asit yağmurları doğada zincirleme olumsuz etkiler oluşturur.

Soru 17: Hangisi sorulması beklenmez?

Kısa Cevap: C şıkkı

Asit yağmurlarıyla ilgili bir araştırmada genellikle:

• Oluşum nedenleri
• Kimyasal süreçler
• Çevreye etkileri

gibi konular incelenir.

“Hangi mevsimde daha çok görülür?” (C seçeneği) ise doğrudan kimyasal oluşum ve etki ile ilgili olmadığı için beklenmeyen sorudur.