10. Sınıf Meb Tarih Ders Kitabı Sayfa 305-309 Cevapları

10. Sınıf Tarih Ders Kitabı Sayfa 305 Cevapları (MEB Yayınları)

Soru 1: Metinde geçen siyasi ve askerî mücadeleleri belirleyerek harita üzerinde gösteriniz.

Kısa Cevap: İstanbul’un Fethi, Memlüklerle savaşlar, Viyana Kuşatması, Macaristan ve Podolya seferleri metinde geçen önemli askerî mücadelelerdir.

Detaylı Cevap: Metinde Osmanlı Devleti’nin genişlemesini sağlayan önemli siyasi ve askerî mücadeleler şu şekildedir:

• 1453 İstanbul’un Fethi: Fatih Sultan Mehmet tarafından Bizans’a son verilmiştir.
• 1516-1517 Memlük Seferleri: Yavuz Sultan Selim, Mısır ve Suriye’yi Osmanlı topraklarına katmıştır.
• 1529 I. Viyana Kuşatması: Kanuni Sultan Süleyman Avrupa içlerine ilerlemiştir (ancak kuşatma başarıyla sonuçlanmamıştır).
• Macaristan Seferleri (1526 Mohaç ve sonrası): Orta Avrupa’da Osmanlı hâkimiyeti güçlenmiştir.
• Girit’in Fethi (1669): Akdeniz’de Osmanlı egemenliği artmıştır.
• Podolya Seferi (1672): Lehistan’a karşı kazanılan başarı ile sınırlar genişlemiştir.

Bu mücadeleler sonucunda Osmanlı Devleti Avrupa, Asya ve Afrika kıtalarında geniş bir alana yayılmıştır.

10. Sınıf Tarih Ders Kitabı Sayfa 306 Cevapları (MEB Yayınları)

Soru 2: Askerî ve siyasi mücadelelerin Osmanlı Devleti’nin cihan devleti hâline gelmesindeki rolünü tablo üzerinde açıklayınız.

Kısa Cevap: Askerî başarılar sınırları genişletmiş, siyasi başarılar ise bu topraklarda düzen ve yönetimi sağlamıştır.

Genel Sonuç: Askerî ve siyasi başarıların birlikte yürütülmesi sayesinde Osmanlı Devleti güçlü bir cihan devleti hâline gelmiştir.

10. Sınıf Tarih Ders Kitabı Sayfa 307 Cevapları (MEB Yayınları)

Soru 3: Kaynak A ve Kaynak B’ye göre Osmanlı Topçu Ocağı’nın gelişimini açıklayınız.

Kısa Cevap: Osmanlı Topçu Ocağı zamanla gelişerek ordunun vazgeçilmez bir parçası hâline gelmiştir.

Detaylı Cevap: Kaynaklara göre Osmanlı’da topçuluk ilk dönemlerde sınırlıydı. Ancak özellikle II. Murad ve Fatih Sultan Mehmet dönemlerinde top kullanımı gelişmiş, büyük kuşatmalarda etkili olmuştur.

• Topçu Ocağı 15. yüzyıldan itibaren düzenli bir teşkilat hâline gelmiştir.
• Top arabaları ve top döküm teknikleri geliştirilmiştir.
• Osmanlı ordusu, bu sayede Avrupa ordularına karşı üstünlük sağlamıştır.
  Sonuç olarak Topçu Ocağı, Osmanlı’nın askerî gücünü artıran en önemli unsurlardan biri olmuştur.

Soru 4: Kaynak A ve Kaynak B’den yararlanarak Osmanlı yönetim yapısında 1299-1453 ile 1453-1683 yılları arasında meydana gelen değişimleri açıklayınız.

Kısa Cevap: İlk dönemde taht mücadeleleri görülürken, ikinci dönemde merkezi ve düzenli bir yönetim kurulmuştur.

1299-1453 Dönemi:

• Taht sistemi belirli kurallara bağlı değildir.
• Şehzadeler arasında iktidar mücadeleleri yaşanmıştır.
• Güçlü olan şehzade tahta geçmiştir.
• Bu durum zaman zaman devlet otoritesini zayıflatmıştır.

1453-1683 Dönemi:

• Fatih Sultan Mehmet ile kanunlaşma başlamıştır.
• Kardeş katli sistemi ile taht kavgaları azaltılmıştır.
• Padişahlar saray merkezli yönetim anlayışına geçmiştir.
• Merkezi otorite güçlenmiş, devlet daha düzenli hâle gelmiştir.

Genel Değerlendirme: Osmanlı Devleti ilk dönemlerde mücadeleci bir yapıdayken, zamanla kurumsallaşarak güçlü bir imparatorluk hâline gelmiştir.

10. Sınıf Tarih Ders Kitabı Sayfa 308 Cevapları (MEB Yayınları)

Soru 5: Avrupalıların sömürgeci politikalarını hangi koşullar belirlemiştir? Açıklayınız.

Kısa Cevap: Ekonomik kazanç, dinî yayılma isteği ve iş gücü ihtiyacı sömürgeciliği belirlemiştir.

Detaylı Cevap: Avrupalı devletlerin sömürgecilik politikalarının temelinde zenginlik elde etme arzusu bulunmaktadır. Yeni keşfedilen toprakların kaynaklarını kullanmak isteyen Avrupalılar, aynı zamanda Hristiyanlığı yaymayı amaçlamıştır. Bunun yanında büyük plantasyonlarda çalıştırılmak üzere ucuz iş gücüne ihtiyaç duyulmuş, bu da köle ticaretini artırmıştır. Bu üç temel unsur sömürgeciliğin yayılmasında etkili olmuştur.

Soru 6: Avrupalıların Güney Amerika’daki sömürge politikalarının sonuçları neler olmuştur? Açıklayınız.

Kısa Cevap: Yerel kültürler zarar görmüş, Avrupa etkisi bölgede kalıcı hâle gelmiştir.

Detaylı Cevap: Avrupalıların sömürge faaliyetleri sonucunda yerli halkların kültürü ve yaşam biçimi büyük ölçüde zarar görmüştür. Afrika’dan getirilen köleler ile bölgenin demografik yapısı değişmiştir. Ayrıca Avrupa’dan gelen din, dil ve yönetim anlayışı bölgede kalıcı hâle gelmiş, Güney Amerika toplumları uzun süre bu etkiler altında kalmıştır.

Soru 7: Günümüzde sömürgeciliğin Güney Amerika’da devam etmekte olan etkileri nelerdir?

Kısa Cevap: Dil, din ve kültürel yapıda Avrupa etkisi devam etmektedir.

Detaylı Cevap: Günümüzde Güney Amerika ülkelerinde İspanyolca ve Portekizce gibi Avrupa dilleri konuşulmaktadır. Hristiyanlık yaygın din hâline gelmiştir. Ayrıca hukuk sistemi, yönetim biçimi ve sosyal yapı üzerinde Avrupa kültürünün etkisi hâlâ görülmektedir. Bu durum sömürgeciliğin kalıcı izler bıraktığını göstermektedir.

10. Sınıf Tarih Ders Kitabı Sayfa 309 Cevapları (MEB Yayınları)

Soru 8: Aşağıdakilerden hangileri İstanbul ve Celâli isyanlarının nedenleri arasındadır? (Birden fazla işaretleyiniz.)

Kısa Cevap: A, C, Ç ve D seçenekleri doğrudur.

Detaylı Cevap: İsyanların temel nedenleri incelendiğinde:

• A) Merkezi otoritenin zayıflaması ✔
• C) Devlet yönetiminde rüşvet ve iltimasın artması ✔
• Ç) Ağır vergiler ve halkın zor durumda kalması ✔
• D) Ticaret yollarının değişmesi ✔

Bu gelişmeler hem ekonomik hem de siyasi sorunlara yol açarak isyanları tetiklemiştir.

Soru 9: Bu gelişmelerden hangileri İstanbul ve Celâli isyanlarının sonuçları arasındadır?

Kısa Cevap: D) II, III ve V

Detaylı Cevap: İsyanların sonuçları değerlendirildiğinde:

• II) Şehirlerde nüfus artışı olmuştur ✔
• III) İstanbul’da asayiş ve düzen bozulmuştur ✔
• V) Halkın korunması amacıyla fermanlar yayımlanmıştır ✔

Diğer seçenekler isyanların sonucu değildir.

Soru 10: Bu bilgilerden hareketle aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılamaz?

Kısa Cevap: C) Osmanlı yönetimi yapılan ıslahatlarda başarılı olmuştur.

Detaylı Cevap: Verilen bilgilere göre:

• Islahatlar yapılmıştır ancak kalıcı ve tam başarılı sonuçlar elde edilememiştir.
• Bu nedenle “başarılı olmuştur” yargısına ulaşılamaz.
• Diğer seçenekler metinden çıkarılabilecek doğru yargılardır.