11. Sınıf Fizik Sayfa 187-189 Cevapları MEB Yayınları 2026-2027

11. sınıf Fizik ders kitabının 187-189. sayfalarında, mıknatısların oluşturduğu alanın nasıl gözlemlenebileceği araştırılmaktadır. Etkinlik cevaplarında yön bulma yöntemleri açıklanmış, karşılaştırmalı bir deney önerilmiş ve Dünya’nın manyetik alan modelindeki kutuplar belirtilmiştir.

İçindekiler

187. Sayfa Cevapları – Canlılarda yön bulma ve pusula
188. Sayfa Cevapları – Mıknatıs deneyi
189. Sayfa Cevapları – Dünya modeli ve değerlendirme

11. Sınıf Fizik Ders Kitabı Sayfa 187 Cevapları MEB Yayınları

4. Etkinlik: Mıknatıslar ve Manyetik Alan

Soru 1-a: Göçmen kuşlar uzun yolculuklarında yönlerini nasıl buluyor olabilir? Kısa Cevap: Manyetik alanı algılayarak ve gökyüzündeki yön işaretlerini kullanarak yollarını buluyor olabilirler. Örnek Cevap: Kuşlar, Dünya’nın manyetik alanından yön bilgisi elde ediyor olabilir. Güneş, yıldızlar ve tanıdık yeryüzü şekilleri de göç güzergâhını izlemelerine yardımcı olabilir.

Soru 1-b: Balina ve yunuslar açık okyanusta yönlerini nasıl koruyor olabilir? Kısa Cevap: Sesleri, çevresel işaretleri ve olası manyetik ipuçlarını birlikte değerlendiriyor olabilirler. Örnek Cevap: Okyanustaki sesler, akıntılar ve daha önce izledikleri yollar bu canlılara yol gösteriyor olabilir. Dünya’nın manyetik alanının da yön belirlemede etkili olabileceği tahmin edilebilir. Soruda kesin bir mekanizma belirtmek yerine olası açıklamalar geliştirilmesi istenmektedir.

Soru 2: İnsanların yön bulmak için yararlandıkları yöntemleri belirtiniz. Kısa Cevap: Harita, pusula, uydu tabanlı konum sistemleri, Güneş ve Kutup Yıldızı kullanılabilir. Açıklama: Harita ve navigasyonla konum ve rota belirlenebilir. Pusula, manyetik alan sayesinde yaklaşık kuzey-güney doğrultusunu gösterir. Güneş’in hareketi ve Kuzey Yarım Küre’de görülebilen Kutup Yıldızı da yön tahminine yardımcı olur. Uçaklarda bunlara ek olarak özel uçuş ve seyrüsefer sistemleri bulunur.

Soru 3: Pusulanın çalışma ilkesinden hareketle mıknatısların etkileşimini belirleyen faktörleri yazınız. Kısa Cevap: Mıknatısların kutup düzeni, manyetik özellikleri, aralarındaki mesafe ve birbirlerine göre yönelimleri etkilidir. Açıklama: Pusula iğnesi, çevresindeki manyetik alanın etkisiyle döner. Bu durum mıknatısların alanları aracılığıyla temas etmeden etkileşebildiğini gösterir. Benzer kutuplar itme, farklı kutuplar çekme oluşturur. Bir mıknatısı çevirmek veya uzaklaştırmak gözlenen etkileşimi değiştirir.

11. Sınıf Fizik Ders Kitabı Sayfa 188 Cevapları MEB Yayınları

Deney ve Gözlem Çalışmaları

Soru 4: Thales’in mıknatısların etkileşimini nasıl keşfetmiş olabileceğini tahmin ediniz. Kısa Cevap: Mıknatıs taşlarının demiri çektiğini fark edip farklı taşları birbirine yaklaştırarak araştırmış olabilir. Örnek Cevap: Bazı taşların küçük demir parçalarını hareket ettirdiğini gözlemleyen Thales, bu özelliği başka taşlarla karşılaştırmış olabilir. Taşları döndürdüğünde çekme ve itme davranışının değiştiğini görerek yönelimin önemli olduğu sonucuna ulaşmış olabilir.

Soru 5: Manyetik alan çizgileriyle mıknatıs etkileşimini gösterecek bir deney hazırlayınız. Kısa Cevap: İki mıknatısın çevresindeki demir tozu desenleri, farklı kutup yerleşimlerinde karşılaştırılabilir. Örnek Cevap: Malzemeler: İki çubuk mıknatıs, kâğıt veya ince karton, demir tozu, pusula ve cetvel. Tasarlanan deney: Aynı uzaklıkta tutulan mıknatısların karşılıklı kutupları değiştirilerek alan desenindeki farklılıklar incelenir.

Uygulama sırası:

Önce bir mıknatısın N kutbunu diğerinin S kutbunun karşısına yerleştiriniz.
Üzerlerini kartonla örtüp demir tozlarını ince bir tabaka hâlinde serpiniz.
Hafifçe vurarak tozların dizilmesini sağlayınız ve oluşan şekli kaydediniz.
Pusulayla seçilen noktalardaki alan yönlerini kontrol ediniz.
Mıknatıslardan birini çevirip aynı kutupları karşılaştırarak işlemleri tekrarlayınız.
İlk karşılaştırmada uzaklığı sabit tutunuz. Daha sonra yalnız uzaklığı değiştirerek yeni gözlemler yapınız.

Kontrol edilen değişkenler: Kullanılan mıknatıslar, karton ve serpilen demir tozu miktarı benzer tutulmalıdır. Demir tozları desenin biçimini, pusula ise yönünü belirlemeye yardımcı olur.

Soru 6: Alanın büyüklüğü ile çizgilerin sıklığı arasındaki ilişkiye yönelik gözlemlerinizi kaydediniz. Kısa Cevap: Daha güçlü manyetik alan, daha yoğun alan çizgileriyle temsil edilir. Örnek Gözlem: Demir tozlarının kutupların çevresinde belirgin biçimde dizildiğini gözlemleyebiliriz. Kutup bölgelerinden uzaklaşınca desen daha seyrek görünür. Bu nitel gözlem, kutuplara yakın bölgelerde alanın güçlü olduğunu düşündürür. Demir tozlarını sayarak doğrudan manyetik alan değeri hesaplanamaz.

Soru 7: Gözlemlerinizi manyetik alan çizgileriyle açıklayınız. Kısa Cevap: Çeken kutuplar arasında bağlantılı bir çizgi düzeni, iten kutuplar arasında dışa kıvrılan bir düzen görülür. Açıklama: N ve S karşı karşıyayken dış alan çizgileri N’den S’ye uzanır. Aynı kutuplar karşı karşıya getirildiğinde ise aradaki çizgiler birbirine bağlanmadan dış bölgelere yönelir. Alan çizgileri, manyetik alanın yönünü ve göreli büyüklüğünü temsil eder; gerçek iplikler veya maddesel yollar değildir.

Soru 8: Dünya’nın coğrafi ve manyetik kutuplarını model üzerinde belirtip alanını açıklayınız. Kısa Cevap: Modelde coğrafi kuzeye yakın bölge manyetik S, coğrafi güneye yakın bölge manyetik N olarak gösterilir. Açıklama: Model, sonraki sayfanın üstünde verilmiştir. Manyetik eksen ile dönme ekseni farklı doğrultulardadır. Dünya’nın dışındaki çizgiler manyetik kuzeyden manyetik güneye gider. Çizgilerin kutuplara yakın bölgelerde yoğunlaşması, alanın bu bölgelerde daha büyük olduğunu anlatır.

11. Sınıf Fizik Ders Kitabı Sayfa 189 Cevapları MEB Yayınları

Dünya Modelinin Tamamlanması – 8. Sorunun Devamı

Coğrafi kutuplar: Dünya’nın dönme ekseninin iki ucuna Coğrafi Kuzey Kutbu ve Coğrafi Güney Kutbu yazılmalıdır.

Manyetik kutuplar: Kitaptaki mıknatıs benzetmesinde, Kuzey Yarım Küre’deki manyetik eksen ucuna S; Güney Yarım Küre’deki ucuna N yazılmalıdır.

Modele eşlik edecek açıklama: Dünya yaklaşık bir manyetik dipol gibi modellenebilir. Dış alan çizgileri, coğrafi güney yakınından çıkarak coğrafi kuzey yakınına girer. Kutuplardaki sık çizgiler güçlü, ekvator çevresindeki seyrek çizgiler daha zayıf alanı temsil eder. Metinde verilen yaklaşık 1/200 oranı, belirtilen çubuk mıknatısla yapılan karşılaştırmaya aittir.

Simülasyonda Mıknatısların Etkileşimi

Yönerge 9: Kitaptaki karekodu kullanarak simülasyonu açınız. Kısa Cevap: Karekod okutularak etkinliğin simülasyonuna geçilir. Açıklama: Bu adımda yazılı bir problem çözülmesi değil, gözlem ortamına ulaşılması istenmektedir.

Yönerge 10: Mıknatısları farklı konumlara getirerek alan çizgilerindeki değişimleri inceleyiniz. Kısa Cevap: Mıknatısların yerleşimi değişince toplam manyetik alanın yönü, büyüklüğü ve çizgi düzeni değişebilir. Örnek Gözlem: N–S düzeninde çekme, N–N ve S–S düzenlerinde itme görülür. Mıknatısların çevrilmesi çizgilerin biçimini değiştirir. Uzaklık değiştirildiğinde etkileşimin büyüklüğü de değişir. Her durumda dış alan çizgileri N’den S’ye yönelir.

Değerlendirme: Çıkış Kartı Örneği

Adınızı ve çalışmayı yaptığınız tarihi kendiniz yazınız. Kartı kendi ifadelerinizle doldurmak için aşağıdaki örneklerden yararlanabilirsiniz.

Üç Bilgi: Mıknatısların manyetik alanıyla ilgili öğrendiğiniz üç bilgiyi yazınız. Kısa Cevap: Mıknatıslar alan oluşturur, alanın yönü vardır ve alanın büyüklüğü konuma göre değişir. Örnek Cevap: 1. Mıknatıslar temas etmeden manyetik kuvvet uygulayabilir. 2. Mıknatısın dışındaki alan N kutbundan S kutbuna yönelir. 3. Çubuk mıknatısın kutup çevresinde alan genellikle daha büyüktür.

İki Soru: Manyetik alan konusunda merak ettiğiniz iki soruyu yazınız. Kısa Cevap: Pusulanın yönelmesi ve alanların birbirini etkilemesi üzerine sorular hazırlanabilir. Örnek Cevap: 1. Pusulanın yanına güçlü bir mıknatıs getirildiğinde iğne neden farklı yöne döner? 2. İki mıknatısın oluşturduğu toplam alanın sıfır olduğu bir nokta bulunabilir mi?

Bir Örnek: Manyetik alanın etkisine bir örnek veriniz. Kısa Cevap: Bir mıknatıs yaklaştırıldığında pusula iğnesinin dönmesi örnek verilebilir. Örnek Cevap: Masadaki pusulanın yanına çubuk mıknatıs getirdiğimizde iğne yön değiştirir. Bu olay, mıknatısın manyetik alanının pusula iğnesine döndürücü etki uyguladığını gösterir.

KİTABIN TÜM CEVAPLARI

Diğer etkinlik ve alıştırmalar için 11. Sınıf MEB Fizik Ders Kitabı Cevapları sayfasını ziyaret edebilirsiniz.