11. Sınıf Fizik Sayfa 204-206 Cevapları MEB Yayınları 2026-2027

11. sınıf Fizik ders kitabı sayfa 204-206 cevapları, elektrik akımının oluşturduğu manyetik alanı farklı düzenekler üzerinden açıklamaktadır. Grafiklerin çizimi, paralel rayların alanlarının toplanması ve tel-mıknatıs sistemlerindeki pusula yönleri aşağıda verilmiştir.

İçindekiler

204. Sayfa Cevapları – Alan grafikleri ve MEG
205. Sayfa Cevapları – İki rayın manyetik alanı
206. Sayfa Cevapları – Sistemlerin üstten görünümü

11. Sınıf Fizik Ders Kitabı Sayfa 204 Cevapları MEB Yayınları

18. Alıştırma

Sayfanın üstündeki cevaplar önceki örneğin devamıdır. 18. alıştırmada, sinirsel etkinliğin oluşturduğu akım düz iletken tel modeliyle değerlendirilmektedir.

Soru a: B–d ve B–i grafiklerini çiziniz.

Kısa Cevap: B–d azalan hiperbol, B–i orijinden geçen artan doğrudur.

Çözüm: Manyetik alan bağıntısında akım payda değil, payda yer alan çarpanların üst kısmında; uzaklık ise bölen olarak bulunur. Bu nedenle alan akımla doğru, uzaklıkla ters orantılı değişir.

B = (2 · K · i) / d

Uzaklık grafiği: Akım ve ortam değişmiyorsa d uzaklıkta B olan alan, 2d’de B/2 olur. Eğri pozitif uzaklıklarda çizilir ve uzaklık arttıkça küçülür.

Akım grafiği: Uzaklık ve ortam değişmiyorsa i akımında B olan alan, 2i akımında 2B olur. Bu nedenle grafik başlangıç noktasından geçen bir doğrudur.

Soru b: MEG’in teşhis ve tedavi süreçlerinde kullanılabileceği durumlara örnek veriniz.

Kısa Cevap: Epilepsi odağının belirlenmesi ve bazı beyin ameliyatlarının planlanması örnek verilebilir.

Örnek Cevap: MEG, nöbetlere kaynaklık eden bölgeler hakkında bilgi sağlayabilir. Beyin tümörü ameliyatlarından önce önemli işlevlerin bulunduğu alanların belirlenmesine de yardımcı olabilir. MEG bir ölçüm yöntemidir; sağladığı bilgilerle tedavinin planlanmasına katkıda bulunur.

11. Sınıf Fizik Ders Kitabı Sayfa 205 Cevapları MEB Yayınları

19. Alıştırma

Raylar aynı devrede yer aldığından üzerlerinden eşit büyüklükte akım geçer. Akımların yönleri terstir. X, rayları birleştiren doğrunun orta noktasıdır.

Soru a: K rayının X’te oluşturduğu B alanı hangi yöndedir?

Kısa Cevap: Ray düzlemine dik olarak yere doğrudur.

Açıklama: Sağ el kuralı K rayının akımına uygulandığında X’teki alanın aşağı yönlü olduğu görülür. Raylara üstten bakılan çizimde bu yön ⊗ ile belirtilir.

Soru b: L rayının alanını verilen B alanıyla karşılaştırınız.

Kısa Cevap: L’nin alanı da B büyüklüğünde ve yere doğrudur.

Çözüm: Akımların büyüklükleri ve X’e dik uzaklıklar eşittir. Bu nedenle alan büyüklükleri aynıdır. İki rayın X’teki alanları aynı yöne bakar.

B_L = B_K = B

Soru c: B alanının büyüklüğü nasıl artırılabilir?

Kısa Cevap: Akım veya ortamın manyetik alan katsayısı artırılabilir; raya dik uzaklık azaltılabilir.

Çözüm: Bağıntıya göre i ve K büyüdükçe alan artar, d büyüdükçe azalır. X orta noktada kalacaksa raylar arasındaki mesafeyi azaltmak, X’in raylara uzaklığını da küçültür.

B = (2 · K · i) / d

Soru ç:

X noktasındaki toplam alan kaç B olur?

Kısa Cevap: 2B olur ve yere yönelir.

Çözüm: Aynı yönlü iki alanın büyüklükleri doğrudan toplanır.

B_toplam = B + B = 2B

Soru d: Üretecin kutupları değiştirilirse K rayının alanı nasıl değişir?

Kısa Cevap: B büyüklüğünde kalır, yukarı yönelir.

Açıklama: Kutupların değiştirilmesi akımı ters çevirir. Alanın yönü değişir; akım büyüklüğü ve uzaklık korunuyorsa alan büyüklüğü aynı kalır.

B′_K = B

Soru e: Üretecin kutupları değiştirildiğinde bileşke alan nasıl değişir?

Kısa Cevap: 2B büyüklüğünde, ray düzleminden yukarı yönlü olur.

Açıklama: İki rayın alanı da yukarı döner. Alanlar yine aynı yönlü olduğundan büyüklükleri toplanır. Önceki bileşkeyle aynı büyüklükte, ters yönlü bir alan elde edilir.

B′_toplam = 2B

11. Sınıf Fizik Ders Kitabı Sayfa 206 Cevapları MEB Yayınları

20. Alıştırma

Üstten görünümde: ⊗ masa içine akan, ⊙ masa dışına çıkan akımı gösterir. Pusulanın N ucu bulunduğu noktadaki bileşke alanı izler.

Soru a: Her sistemde tel, akım ve mıknatısların üstten görünümünü çiziniz.

Kısa Cevap: I: Sol tel ⊗, sağ tel ⊙. II: Sol tel ⊗, sağda N–S mıknatısı. III: Sol tel ⊗, sağda S–N mıknatısı.

Açıklama: Pilin pozitif kutbundan çıkan akımın izlediği yol takip edilir. Soldaki tellerde akım aşağıya gider. I. sistemin sağ telinde ise akım yukarıya çıkar. II’de mıknatısın gözlem noktasına yakın ucu N, III’te S’dir.

Soru b: K, L ve M’deki toplam alanın yönünü gösteriniz.

Kısa Cevap: Üstten çizimde K aşağı, L sol-aşağı, M sağ-aşağı yönlüdür.

Açıklama: K’de iki telin alanları çizimin altına yönelerek birbirini güçlendirir. L’de telin aşağı yönlü alanı ile mıknatısın sola yönlü alanı birleşir. M’de telin alanı aşağı, mıknatısın alanı sağa yönlüdür. Bileşkeler bu bileşenlerin arasında kalır.

Soru c: Pusula iğnelerinin N ve S kutuplarını çiziniz.

Kısa Cevap: K’de N aşağıda; L’de N sol-aşağıda; M’de N sağ-aşağıdadır.

Açıklama: N uçları bileşke alanla aynı doğrultudadır. S uçları karşıya çizilir. Alanların sayısal büyüklükleri verilmediği için L ve M’de kesin eğim belirlenemez; iğnelerin 45° olması zorunlu değildir.

Sistem I: K pusulasında S yukarı, N aşağı.

Sistem II: L pusulasında S sağ-yukarı, N sol-aşağı.

Sistem III: M pusulasında S sol-yukarı, N sağ-aşağı.