11. Sınıf MEB Kimya Ders Kitabı 38-41. Sayfa Cevapları
Yayınlanma:
Güncelleme:
MEB 11. Sınıf Kimya kitabının 38-41. sayfalarında standart oluşum entalpisinden tepkime entalpisine ulaşma yöntemi ele alınıyor; katsayı, fiziksel hâl ve oluşum entalpisi ilişkisine ait etkinlikler çözümleniyor.
MEB 11. Sınıf Kimya Ders Kitabı Sayfa 38 Cevapları
1.1.4. Standart Oluşum Entalpisi
Konuya Başlarken
Soru: Bir maddenin doğada bulunma olasılığı ile standart oluşum entalpisi arasında nasıl bir ilişki vardır? Örnek cevap: Oluşum entalpisi daha negatif olan bir madde çoğu durumda daha düşük enerjili ve daha kararlı bir yapı gösterebilir. Bu durum maddenin uygun doğal koşullarda varlığını sürdürmesini kolaylaştırabilir. Bununla birlikte doğada bulunma miktarı yalnızca entalpiye bağlı değildir.
Soru: Standart oluşum entalpileriyle tepkime entalpisi arasında nasıl bir ilişki vardır? Örnek cevap: Tepkimeye katılan ve tepkime sonucunda oluşan maddelerin standart oluşum entalpileri bilindiğinde tepkimenin toplam entalpi değişimi hesaplanabilir. Bunun için ürünlerin katsayılarla çarpılmış değerlerinden tepkenlerin katsayılarla çarpılmış değerleri çıkarılır.
1.5. Etkinlik - Standart Oluşum Entalpisi
Soru: 1. Standart oluşum entalpilerine göre tepkime entalpisi hesaplanmasına ilişkin ön bilgilerinizi kullanarak önermeler oluşturunuz. Örnek cevap: Standart hâlindeki elementlerin oluşum entalpileri 0 kJ/mol kabul edilir. Bir kimyasal denklemde her maddenin oluşum entalpisi kendi katsayısıyla birlikte değerlendirilir. Ürünler ile tepkenler arasındaki standart oluşum entalpisi farkı tepkimenin entalpi değişimini verir.
Soru: 2. Aşağıdaki tabloda yer alan çeşitli kimyasal tepkimeleri ve bu tepkimelere ait standart oluşum entalpilerini ve standart tepkime entalpi değerlerini inceleyiniz. Verilen soruları cevaplayınız. Cevap: Tablodaki tepkimeler karşılaştırılarak standart oluşum entalpisiyle katsayı, fiziksel hâl ve toplam tepkime entalpisi arasındaki bağlantılar belirlenebilir.
MEB 11. Sınıf Kimya Ders Kitabı Sayfa 39 Cevapları
1.5. Etkinlik - Standart Oluşum Entalpisi
Soru: a) Tablodaki verilerden yararlanarak elementlerin standart oluşum entalpi değerleri ile ilgili önermelerinizi yazınız. Örnek cevap: Elementler standart koşullarda en kararlı biçimlerinde bulunduklarında ΔH°f = 0 kJ/mol alınır. H2, O2 ve N2'nin tabloda sıfır değerine sahip olması bu kuralı göstermektedir.
Soru: b) 1 ve 2. tepkime verilerinden yararlanarak ΔH°tepkime değeri ile tepkime katsayıları arasındaki ilişkiyi açıklayan önerme oluşturunuz. Oluşturduğunuz önermenin metnini yazınız. Örnek cevap: Tepkime denklemi kaç katına çıkarılırsa entalpi değişiminin sayısal değeri de aynı oranda değişir. Örneğin 1. tepkimenin iki katı yazıldığında −241,8 kJ olan değer −483,6 kJ olur.
Soru: c) 1 ve 3. tepkime verilerinden yararlanarak ΔH°tepkime değeri ile bileşiğin fiziksel hâli arasındaki ilişkiyi açıklayan önerme oluşturunuz. Oluşturduğunuz önermenin metnini yazınız. Örnek cevap: Maddenin gaz, sıvı veya katı hâlde bulunması entalpisini etkileyebilir. Nitekim H2O(g) için değer −241,8 kJ/mol, H2O(s) için ise −285,8 kJ/mol olarak verilmiştir. Bu nedenle hesaplamalarda fiziksel hâl göz ardı edilmemelidir.
Soru: ç) 4, 5 ve 6. tepkimeleri inceleyerek tepkimelerin entalpi değişimleri arasındaki ilişkileri ortaya koyan bir örüntü oluşturunuz. Oluşturduğunuz örüntüyü yazınız. Cevap: 4. tepkime ile 6. tepkime birleştirildiğinde 5. tepkime elde edilir. Entalpi değerlerinde de aynı toplama işlemi geçerlidir:
ΔH°5 = ΔH°4 + ΔH°6
+90,3 = +33,2 + 57,1 kJ
ΔH°5 = ΔH°4 + ΔH°6
+90,3 = +33,2 + 57,1 kJ
Soru: d) Standart oluşum entalpilerini kullanarak kimyasal tepkimelerin standart tepkime entalpisinin hesaplanmasına ilişkin önermeler oluşturunuz. Oluşturduğunuz önermeleri yazınız. Örnek cevap: Kimyasal denklem denkleştirildikten sonra maddelerin ΔH°f değerleri katsayılarıyla çarpılır. Ürün tarafında elde edilen toplamdan tepken tarafındaki toplam çıkarılır:
ΔH°tepkime = ΣnΔH°f(ürünler) − ΣnΔH°f(tepkenler)
ΔH°tepkime = ΣnΔH°f(ürünler) − ΣnΔH°f(tepkenler)
Soru: e) Oluşturduğunuz önermelerinizin doğruluğunu kontrol etmek için 7. tepkimenin entalpi değişim değerini hesaplayınız. Cevap:
ΔH°tepkime = −314,4 − [(−46,1) + (−92,3)]
= −314,4 + 138,4
= −176,0 kJ
ΔH°tepkime = −314,4 − [(−46,1) + (−92,3)]
= −314,4 + 138,4
= −176,0 kJ
Soru: f) Ön bilgilerinizden yararlanarak oluşturduğunuz önermeleriniz ile tablodaki verilerden yararlanarak oluşturduğunuz önermelerinizi karşılaştırınız. Karşılaştırmalarınız sonucunda ulaştığınız benzerlikleri ve farklılıkları aşağıdaki tabloya yazınız. Örnek cevap:
Benzerlikler: Ön bilgiler ile tablo sonuçlarında elementlerin standart hâllerinin oluşum entalpisinin sıfır olduğu ve standart tepkime entalpisinin ürünler ile tepkenlerin oluşum entalpilerinin farkından hesaplandığı ortak sonucuna ulaşılmıştır.
Farklılıklar: Tablo üzerinde yapılan inceleme; katsayıların entalpi değerini aynı oranda değiştirdiğini, fiziksel hâlin önemli olduğunu ve farklı tepkime basamaklarına ait entalpilerin birbirleriyle toplanabildiğini somut biçimde ortaya koymuştur.
Benzerlikler: Ön bilgiler ile tablo sonuçlarında elementlerin standart hâllerinin oluşum entalpisinin sıfır olduğu ve standart tepkime entalpisinin ürünler ile tepkenlerin oluşum entalpilerinin farkından hesaplandığı ortak sonucuna ulaşılmıştır.
Farklılıklar: Tablo üzerinde yapılan inceleme; katsayıların entalpi değerini aynı oranda değiştirdiğini, fiziksel hâlin önemli olduğunu ve farklı tepkime basamaklarına ait entalpilerin birbirleriyle toplanabildiğini somut biçimde ortaya koymuştur.
Soru: g) Tepkimelerin standart entalpi değişim değerlerinin (ΔH°tepkime) bazıları negatif bazıları ise pozitiftir. Bu durumu inceleyerek standart oluşum entalpileriyle ilgili neden-sonuç ilişkilerini gösteren tespitlerinizi yazınız. Örnek cevap: ΔH°tepkime işareti, ürünlerle tepkenlerin standart oluşum entalpileri arasındaki farka bağlıdır. Ürünlerin toplamı daha düşük olduğunda sonuç negatif ve tepkime ekzotermik; ürünlerin toplamı daha yüksek olduğunda sonuç pozitif ve tepkime endotermik olur.
MEB 11. Sınıf Kimya Ders Kitabı Sayfa 40 Cevapları
1.5. Etkinlik - Standart Oluşum Entalpisi
Soru: 3. Oluşturduğunuz önermeye göre aşağıda verilen tepkimelerin standart entalpi değişimi (ΔH°tepkime) değerlerini hesaplayınız. Standart oluşum entalpisi değerleri için verilen tabloyu kullanınız. Cevap:
1. tepkime:
[2(−393,5) + 3(−241,8)] − [−235,1 + 3(0)]
= −1512,4 + 235,1
ΔH°tepkime = −1277,3 kJ
2. tepkime:
[135,1 + (−46,1)] − [(−74,9) + 0]
= 89,0 + 74,9
ΔH°tepkime = +163,9 kJ
3. tepkime:
[2(−285,8) + 2(−296,8)] − [2(−20,7) + 3(0)]
= −1165,2 + 41,4
ΔH°tepkime = −1123,8 kJ
4. tepkime:
[5(0) + 6(−241,8)] − [4(−46,1) + 6(+90,3)]
= −1450,8 − 357,4
ΔH°tepkime = −1808,2 kJ
1. tepkime:
[2(−393,5) + 3(−241,8)] − [−235,1 + 3(0)]
= −1512,4 + 235,1
ΔH°tepkime = −1277,3 kJ
2. tepkime:
[135,1 + (−46,1)] − [(−74,9) + 0]
= 89,0 + 74,9
ΔH°tepkime = +163,9 kJ
3. tepkime:
[2(−285,8) + 2(−296,8)] − [2(−20,7) + 3(0)]
= −1165,2 + 41,4
ΔH°tepkime = −1123,8 kJ
4. tepkime:
[5(0) + 6(−241,8)] − [4(−46,1) + 6(+90,3)]
= −1450,8 − 357,4
ΔH°tepkime = −1808,2 kJ
Soru: 4. Önermelerinizi kullanarak standart tepkime entalpisi değişimi değerlerini hesaplama sürecinizde hangi ölçütleri dikkate aldınız? Dikkate aldığınız ölçütlerinizi yazınız. Örnek cevap: Tepkimelerin öncelikle dengelenmiş olmasına dikkat ettim. Sonra her maddenin doğru fiziksel hâline ait ΔH°f değerini seçtim ve bu değeri tepkime katsayısıyla çarptım. Standart hâlindeki elementleri sıfır kabul ederek ürün ve tepken toplamları arasındaki farkı hesapladım.
Soru: 5. Hesaplamalarınızda kullandığınız matematiksel modeli yazınız. Cevap:
ΔH°tepkime = ΣnΔH°f(ürünler) − ΣnΔH°f(tepkenler)
ΔH°tepkime = ΣnΔH°f(ürünler) − ΣnΔH°f(tepkenler)
Soru: 6. Aşağıdaki standart entalpi değişimi ile ilgili matematiksel modele ilişkin bilgileri okuyunuz. Verilen adımlardaki uygulamaları gerçekleştiriniz. Cevap: Modelde n sembolünün tepkimedeki maddelerin katsayılarını gösterdiği ve standart tepkime entalpisinin ürünler ile tepkenlerin katsayılarla çarpılmış standart oluşum entalpileri arasındaki farktan bulunduğu belirtilmektedir.
MEB 11. Sınıf Kimya Ders Kitabı Sayfa 41 Cevapları
1.5. Etkinlik - Standart Oluşum Entalpisi
Soru: a) Aşağıdaki tabloda yer alan tepkimelere ait standart entalpi değişimi (ΔH°tepkime) değerlerini verilen matematiksel modeli kullanarak hesaplayınız. Cevap:
1. −1277,3 kJ
2. +163,9 kJ
3. −1123,8 kJ
4. −1808,2 kJ
1. −1277,3 kJ
2. +163,9 kJ
3. −1123,8 kJ
4. −1808,2 kJ
Soru: b) 3. adımda hesapladığınız standart tepkime entalpisi değişimi (ΔH°tepkime) değerleri ile matematiksel modeli kullanarak hesapladığınız sonuçları karşılaştırıp sorgulayınız. Sorgulama sonuçlarını yazınız. Örnek cevap: İlk hesaplamalarda elde ettiğimiz −1277,3, +163,9, −1123,8 ve −1808,2 kJ değerleri matematiksel modelle yapılan hesaplamalarda da aynen bulunmuştur. Sonuçların örtüşmesi kullandığımız yöntemin tutarlı olduğunu göstermektedir.
Soru: c) Sorgulamanız sonucunda ulaştığınız çıkarımlarınızı sınıf arkadaşlarınızla nezaket kurallarına dikkat ederek paylaşınız. Örnek cevap: “Bence karşılaştırdığımız sonuçların aynı çıkması, standart oluşum entalpilerinden tepkime entalpisini hesaplamak için kullandığımız bağıntının doğru olduğunu gösteriyor. Sizlerin ulaştığı sonuçları da dinlemek isterim.”
Değerlendirme
Soru: 1. Standart tepkime entalpisi hesaplanırken standart oluşum entalpi değerlerinden nasıl yararlanıldığını açıklayınız. Cevap: Her ürün ve tepkenin standart oluşum entalpisi, kimyasal denklemdeki katsayısıyla çarpılır. Ardından ürünlere ait toplamdan tepkenlere ait toplam çıkarılır. Elde edilen fark tepkimenin standart entalpi değişimidir.
Soru: 2. Standart tepkime entalpi değişimini hesaplarken yaptığınız varsayımların geçerliliği hakkındaki düşüncelerinizi yazınız. Örnek cevap: Hesaplamada kullanılan tablo değerlerinin maddelerin belirtilen standart hâllerine ait olduğu kabul edilmiştir. Denklem doğru dengelenmiş, fiziksel hâller doğru seçilmiş ve standart oluşum entalpileri uygun biçimde kullanılmışsa bu kabul ve varsayımlar hesaplama için geçerlidir.
KİTABIN TÜM CEVAPLARI
Bütün tema, etkinlik ve sayfa cevaplarını 11. Sınıf Kimya Ders Kitabı Cevapları MEB Yayınları ana sayfasında inceleyebilirsiniz.
SORU & CEVAP
Yorumların her türlü cezai ve hukuki sorumluluğu yazan kişiye aittir. Eğitim Sistem yapılan yorumlardan sorumlu değildir.