12. Sınıf MEB Edebiyat Ders Kitabı Sayfa 54-59 Cevapları - Harita, tarihî bir kişilik olan Piri Reis’in bilim kurgu ve gerçeküstü unsurlarla yeniden kurgulandığı Orhan Duru hikâyesine ait çalışmaların örnek cevaplarını sunmaktadır.
Harita 12. Sınıf MEB Edebiyat Sayfa 54-59 Cevapları
Bu bölümde öğrenciler gerçek ile kurmacanın aynı hikâyede nasıl bir araya getirilebildiğini incelemektedir. Piri Reis’in denizcilik ve haritacılık bilgisi, uzaydan gelen Kocabaş adlı canlıyla oluşturulan bilim kurgu dünyasının içine yerleştirilmiştir. Etkinlikler metnin olay yapısını, anlatıcısını, dil özelliklerini ve postmodern hikâyede kullanılan farklı anlatım tekniklerini kavramaya yöneliktir.
12. Sınıf MEB Edebiyat Ders Kitabı Sayfa 54 Cevapları
Harita - Hazırlık
Soru: 1. “Hikâyeler, hangi anlayış ve teknikle yazılırsa yazılsın bir şekilde hayatın gerçeklerine tutunmalıdır.” düşüncesine katılıyor musunuz? Niçin? Örnek cevap: Katılıyorum. Hikâyede hayalî bir dünya veya gerçekleşmesi mümkün olmayan olaylar anlatılsa bile insan davranışları, duyguları ve sorunları gerçek hayattan beslenebilir. Bir metnin gerçekle kurduğu bağ, okuyucunun anlatılanları kendi yaşamıyla ilişkilendirebilmesini kolaylaştırır.
Soru: 2. Eserleri ve çalışmalarıyla iz bırakmış bir sanatçının veya bilim insanının hikâyesini yazmanız istenseydi kimi seçerdiniz? Niçin? Örnek cevap: Ali Kuşçu’yu seçerdim. Matematik ve gök bilimi alanındaki çalışmalarının yanında farklı bilim merkezlerinde yaşadığı hayat, hikâye için zengin bir konu oluşturabilir. Bilgiye ulaşmak için yaptığı çalışmaların ve yolculukların öğrenciler açısından da ilgi çekici olacağını düşünüyorum.
Harita
Metnin ilk bölümünde Dünya dışındaki canlılar yeni bir gezegeni bilimsel olarak incelemektedir. Dünya’ya yolladıkları haritacıyla iletişimleri kesilince onun bulunduğu bölgeyi gözlemlemeye karar verirler. Hikâye daha sonra yüzyıllar öncesine geçerek Piri Reis’in Akdeniz’deki yolculuğunu ve Kocabaş’la karşılaşmasını anlatmaya başlar.
12. Sınıf MEB Edebiyat Ders Kitabı Sayfa 55 Cevapları
Harita Metninin Devamı
55. sayfada öğrencinin cevaplaması gereken ayrıca bir etkinlik yoktur. Piri Reis yeni beliren ve gökyüzündeki diğer yıldızların aksine hareket etmeyen bir yıldızdan kuşkulanır. Kocabaş ise yıldızın kendisini almaya geldiğini söyleyerek kimliğine ilişkin şaşırtıcı bilgiler vermeye başlar.
12. Sınıf MEB Edebiyat Ders Kitabı Sayfa 56 Cevapları
Harita Metninin Devamı
Kocabaş bu bölümde Piri Reis’in harita merakını fark eder ve ona son derece gelişmiş bir dünya görüntüsü göstermeyi teklif eder. Karşılığında kendisini Çirçe Kayalıkları’ndaki gizli gemisine götürmesini ve serbest bırakmasını ister. Piri Reis bütün Dünya’yı karşısında gördükten sonra ayrıntıları hafızasına alır ve daha sonra kendi dünya haritasını hazırlar.
12. Sınıf MEB Edebiyat Ders Kitabı Sayfa 57 Cevapları
Metni Anlama ve Çözümleme
Soru: 1. Piri Reis hangi kişisel özelliklerinden dolayı harita çizmeye ilgi duymuştur? Cevap: Piri Reis’in keşfetmeye meraklı, dikkatli bir gözlemci, araştırmacı ve denizcilik konusunda çok bilgili olması haritacılığa ilgi duymasını sağlamıştır. Uzun yıllar denizlerde bulunması ve gördüğü bütün haritaları toplamaya çalışması da bu ilgisini güçlendirmiştir.
Soru: 2. Başlangıcı aşağıdaki kutucuklarda verilen hikâyenin olay örgüsünü devam ettiriniz. Cevap:
1. Uzaydaki varlıkların Dünya’ya gönderdikleri harita uzmanıyla bağlantılarının kesilmesi.
2. Piri Reis’in Akdeniz’de ilerlerken alışılmışın dışında sabit bir yıldız görmesi ve Kocabaş’la konuşması.
3. Kocabaş’ın gelişmiş bir dünya haritasına sahip olduğunu söylemesi ve Piri Reis’le anlaşma yapması.
4. Çirçe Kayalıkları’na ulaşarak Kocabaş’ın gizlenmiş uzay aracını bulmaları ve Dünya görüntüsünü ortaya çıkarması.
5. Piri Reis’in gördüklerini aklında tutarak dünya haritasını çizmesi.
Soru: 3. Okuduğunuz metinden alınan aşağıdaki cümlelerde imla ve noktalama bakımından yazara özgü olabilecek standart dışı kullanımları bularak bunların altını çiziniz. Yazarın niçin bu kullanımları tercih etmiş olabileceği ile ilgili düşüncelerinizi söyleyiniz. Örnek cevap:
Kadırga’nın → Cins isim özel ad gibi yazılarak ek kesmeyle ayrılmıştır.
buradan!. → Ünlem işaretinden sonra ayrıca nokta kullanılmıştır.
gezegen’in → Cins isme getirilen ek kesme işaretiyle ayrılmıştır.
mappa mondo’yu → Özel ad niteliği taşımayan söz grubuna gelen ek kesmeyle ayrılmıştır.
Yazarın bu biçimleri bilinçli olarak kullanması, metnin alışılmış anlatım kalıplarından uzaklaşmasına ve daha özgün, oyunlu bir dil kazanmasına katkıda bulunmaktadır.
12. Sınıf MEB Edebiyat Ders Kitabı Sayfa 58 Cevapları
Metni Anlama ve Çözümleme
Soru: 4. Hikâyenin anlatıcısını ve bakış açısını belirleyerek aşağıdaki kutucuklara yazınız. Cevap:
Anlatıcı: Üçüncü kişili anlatıcı
Bakış açısı: Hâkim bakış açısı
Soru: 5. Metnin olay örgüsünün herhangi bir bölümüne metnin anlatıcısını ve bakış açısını değiştirmeden bir paragraf ekleyiniz. Örnek cevap: Kocabaş kumların arasından çıkan metal kapağın önünde bir an durdu. Yıllardır ulaşmaya çalıştığı gemisine yeniden kavuşmak üzere olduğunu biliyordu. Reis ise karşısında gördüğü nesnenin ne işe yaradığını anlayamıyor fakat merakını gizleyemiyordu. Birkaç dakika sonra göreceklerinin dünyaya ilişkin bütün düşüncelerini değiştireceğinden habersizdi.
Soru: 6. Hikâyede geçen “Bilim yorulmak bilmiyordu oysa. Durmadan yeni bilgiler, yeni gözlemler, yeni araçlar, yeni gelişimler istiyordu salt gerçeğe ve amaçlarına ulaşmak için. Neydi bilimin amacı? Kestiremiyordu bunu pek. Bilimin susamışlığını seziyordu yalnız.” cümlelerinden yola çıkarak a) Bu parçada bilimin, hangi yönleri ile ele alındığını aşağıda boş bırakılan yere yazınız. Örnek cevap: Bilim, burada sürekli gelişen ve elde edilen bilgilerle yetinmeyen bir araştırma faaliyeti olarak anlatılmıştır. Yeni gözlem, araç ve bilgilere ihtiyaç duyması bilimin durmadan ilerleyen yönünü; gerçeğe ulaşmak istemesi ise araştırma amacını göstermektedir.
Soru: b) Piri Reis’in bilime sağladığı katkılara benzer şekilde, bilimin sunduğu olanaklar ışığında ortaya konmuş, dikkatinizi çeken güncel bir keşfi veya buluşu söyleyiniz. Harita hikâyesinde bilim kurgu unsurlarının yer almasını metnin yazıldığı dönemin hangi özellikleri ile ilişkilendirebilirsiniz? Örnek cevap: Uzay araçlarının başka gezegenlerin yüzeylerini ayrıntılı olarak görüntüleyebilmesi günümüzde dikkatimi çeken bilimsel gelişmelerdendir. Harita’da uzay araçlarının, başka gezegenlerden gelen canlıların ve gelişmiş görüntüleme sistemlerinin kullanılması; bilim ve teknolojinin hızla geliştiği, uzaya yönelik merakın arttığı bir dönemin edebiyata yansıması olarak düşünülebilir.
7. soruda Bilge Karasu’nun Tepe hikâyesinden verilen bölüm ile Harita hikâyesinin anlatım biçim ve teknikleri karşılaştırılmaktadır. Tablo 59. sayfada tamamlanmaktadır.
12. Sınıf MEB Edebiyat Ders Kitabı Sayfa 59 Cevapları
Harita ve Tepe Hikâyelerinin Karşılaştırılması
Soru: 7. Harita ve Tepe hikâyelerinde kullanılan anlatım biçim ve tekniklerini aşağıdaki tabloda ilgili yerlere işaretleyiniz. Cevap:
| Anlatım Biçim ve Teknikleri | Harita | Tepe |
| Üst Kurmaca | — | ✓ |
| Öyküleme | ✓ | ✓ |
| Diyalog | ✓ | — |
| Betimleme | ✓ | ✓ |
| Geriye Dönüş | — | ✓ |
Metni Bitirirken
Soru: Bilim kurgu unsurlarına yer vereceğiniz bir hikâye yazacak olsanız hikâyenizde hangi olaya yer verirsiniz? Niçin? Örnek cevap: Gelecekte Dünya’nın iklimini incelemek için geçmişe veri gönderebilen bir bilim ekibinin çalışmalarını konu alırdım. Ekip, gönderdikleri bilgilerin geçmişte yanlış yorumlanması nedeniyle geleceğin değişmeye başladığını fark ederdi. Bu konu bilim, zaman ve insanların aldığı kararları bir araya getirdiği için merak uyandıran bir bilim kurgu hikâyesi oluşturabilir.
Yorumların her türlü cezai ve hukuki sorumluluğu yazan kişiye aittir. Eğitim Sistem yapılan yorumlardan sorumlu değildir.