10. Sınıf MEB Edebiyat Sayfa 46-47-48 Turnalar Etkinlik Cevapları

10. Sınıf MEB Edebiyat Ders Kitabı Sayfa 46-48 Cevapları, Turnalar türküsünün farklı bir sözlü kültür ürünü olan ninniyle karşılaştırılmasını ve ardından dört temel başlık altında çözümlenmesini kapsamaktadır. Cevaplarda iki metnin ortak yönleri kadar amaç, tema ve anlatım bakımından ayrıldıkları noktalar da gösterilmiştir.

10. Sınıf MEB Edebiyat Ders Kitabı Sayfa 46 Cevapları

Karşılaştıralım - Turnalar ve Atem Tutam Men Seni

Soru: 1. Turnalar türküsüyle Atem Tutam Men Seni adlı ninniyi verilen ölçütlere göre karşılaştırınız. Cevap:

Karşılaştırma	Turnalar	Atem Tutam Men Seni
Konu / Tema	Gurbet, hasret, haber bekleme ve kavuşma ümidi	Çocuğa duyulan sevgi, şefkat ve güzel gelecek dilekleri
Açık / Örtük ileti	Turnalar uyarılır ve onlardan haber istenir; örtük olarak uzak sevgiliye ulaşma arzusu sezdirilir.	Çocuğa sevgi ve dilekler doğrudan söylenir; örtük olarak sağlıklı ve mutlu büyümesi istenir.
Amaç	Özlemi ve haber alma isteğini dile getirmek	Çocuğu sakinleştirmek, uyutmak ve sevgi göstermek
Gelenek	Anonim halk türküsü	Ninni geleneği
Ahenk	Hece ölçüsü, uyak, redif, ikilemeler ve kavuştak	Ezgi, uyak ve yoğun söz tekrarları

Soru: Karşılaştırmayı yaparken nasıl bir yol izlediniz? Örnek cevap: İki şiiri önce kim söylüyor, kime söylüyor, hangi duyguyu anlatıyor ve hangi amaçla söyleniyor sorularıyla değerlendirdim. Sonra tekrarları ve ezgili yapıları karşılaştırarak benzer ve farklı yönlere ulaştım.

Soru: 2. Türkü ve ninni metinlerinin yapı unsurlarının içeriğe katkısı hakkındaki düşüncelerinizi söyleyiniz. Örnek cevap: Her iki üründe de tekrar ve ezgi duygunun dinleyiciye güçlü biçimde ulaşmasına yardım etmektedir. Türküde tekrarlar hasret duygusunu, ninnide ise düzenli ve yumuşak söyleyiş şefkat duygusunu belirginleştirmektedir.

Soru: 3. İki metnin içeriğini hangi görsellerle yansıtmak isterdiniz? Örnek cevap: Turnalar için ufka doğru uçan bir turna sürüsü ile uzaktaki sevdiğinden haber bekleyen bir insanı kullanırdım. Ninni için ise bebeğini kucağında sallayan bir anne ve huzurlu bir ev ortamını tercih ederdim. Böylece iki metnin temel duyguları görsel olarak birbirinden ayrılırdı.

10. Sınıf MEB Edebiyat Ders Kitabı Sayfa 47 Cevapları

Birlikte Öğrenelim - Dil ve Anlatım

Soru: Turnalar türküsünün dil ve anlatım özelliklerini belirleyiniz. Cevap: Türküde içtenlik, yalın anlatım, ikilemeler, seslenme ifadeleri, yerel söyleyişler, tekrarlar, çağrışım ve imgeler dikkat çekmektedir. “Katar katar” ve “eğrim eğrim” ikilemeleri; “İnme turnam inme” ise doğrudan seslenmeye örnektir. Turna kuşu da yol, haber ve hasret kavramlarını çağrıştırmaktadır.

Soru: Türkünün ait olduğu edebî geleneğin metnin dil ve anlatım özellikleriyle ilişkisi nedir? Cevap: Halk şiiri geleneğinde eserlerin topluluk içinde söylenmesi ve ezgiyle aktarılması önemlidir. Bu yüzden türküde sade dil, kolay hatırlanan tekrarlar ve güçlü bir ritim bulunmaktadır.

Soru: Dil ve anlatım özelliklerinin söyleyicinin üslubunu oluşturmadaki rolü nedir? Cevap: Tekrarlar ve seslenmeler üsluba sıcaklık ve samimiyet kazandırırken sade kelimeler anlatılan duygunun anlaşılmasını kolaylaştırmaktadır. Böylece duygulu fakat gösterişsiz bir söyleyiş ortaya çıkmaktadır.

Soru: Söyleyicinin böyle bir üslup tercih etmesinin sebepleri neler olabilir? Örnek cevap: Türkünün geniş halk kesimleri tarafından söylenip kolayca öğrenilmesi amaçlanmış olabilir. Ayrıca ayrılık ve özlem gibi samimi duyguların doğrudan ve süsten uzak bir dille anlatılması daha etkili bir söyleyiş oluşturmuştur.

Soru: Söyleyicinin üslubunun içerikle uyumu hakkındaki görüşleriniz nelerdir? Örnek cevap: Yalın ve içten söyleyiş türkünün hasret konusuna uygundur. Turnalara seslenme biçimi ve tekrarlanan dizeler, sevilen kişiye ulaşma isteğinin sürekli hissedilmesini sağlamaktadır.

10. Sınıf MEB Edebiyat Ders Kitabı Sayfa 48 Cevapları

Çözümleyebilme - İçerik

Soru: Türkünün söylenme amacı ne olabilir? Cevap: Ayrılık ve özlem duygularını dile getirerek turnalar aracılığıyla sevilen kişiden haber alma ve ona ulaşma isteğini anlatmaktır.

Soru: Türküdeki en belirgin duygu nedir? Cevap: Hasret ve özlem.

Soru: Söyleyicinin türkünün duygusunu hangi kelimelerle aktardığını düşünüyorsunuz? Cevap: “yaralı”, “haber”, “nâme”, “nazlı sevdiğim”, “inme turnam” ve “hoş olur” ifadeleri duyguyu taşıyan belirgin örneklerdir.

Çözümleyebilme - Şekil

Soru: Türkünün şekil özelliklerini belirleyiniz. Cevap: Turnalar 11'li hece ölçüsü ile söylenmiştir. Her bölüm üç dizelik bent ve onun arkasından gelen iki dizelik kavuştaktan oluşmaktadır. Kavuştak her bölüm sonunda aynen tekrar edilmektedir.

Soru: Türkünün halk şiiri geleneğine ait olduğunu hangi gerekçelerle açıklayabilirsiniz? Cevap: Anonim olması, hece ölçüsünün kullanılması, ezgiyle söylenmesi, halk diline dayanması ve bent-kavuştak düzenine sahip olması halk şiiri geleneğini göstermektedir.

Soru: Türküde kullanılan şekil unsurlarının türküye katkıları neler olabilir? Cevap: Düzenli ölçü ve kavuştak türkünün ezgisine uyum sağlar; uyak ve tekrarlar ise akıcılığı ve akılda kalıcılığı artırır.

Çözümleyebilme - Dil ve Üslup

Soru: Söyleyicinin dil ve üslup seçiminde hangi unsurlar etkili olmuş olabilir? Örnek cevap: Sözlü gelenek, halkın günlük dili, türkünün ezgiyle söylenmesi ve özlem duygusunun geniş bir dinleyici kitlesine ulaşması isteği yalın ve samimi anlatımın oluşmasında etkili olmuş olabilir.

Soru: Bu türküyü siz yazsaydınız dil ve üslupta ne gibi değişiklikler yapardınız? Örnek cevap: Bugün az kullanılan birkaç kelimeyi güncel karşılıklarıyla değiştirirdim; ancak türkünün halk söyleyişini, seslenmelerini ve tekrarlı yapısını korurdum.

Soru: Türküde kullanılan dil ve üslubun söyleyiciyle okuyucu arasında kurduğu bağ hakkında neler söyleyebilirsiniz? Cevap: Anlaşılır ve içten dil dinleyicinin türkünün duygusuna kolayca katılmasını sağlar. Böylece özlem yalnızca söyleyicinin kişisel duygusu olmaktan çıkarak ortak bir insanlık duygusuna dönüşür.

Çözümleyebilme - Ahenk

Soru: Türkünün akılda kalıcılığı hakkında neler söyleyebilirsiniz? Cevap: Düzenli hece ölçüsü, uyaklar, ikilemeler ve aynı kavuştak dizelerinin sürekli yinelenmesi türküyü kolay öğrenilen ve hatırlanan bir yapıya kavuşturmaktadır.

Soru: Türküde başka hangi ahenk unsurlarını kullanmak isterdiniz? Örnek cevap: Bazı dizelerde aynı ünlü ve ünsüzleri daha sık tekrarlayarak asonans ve aliterasyonu güçlendirirdim. İç kafiyelerden de yararlanabilirdim.

Soru: Ahenk unsurlarını kullanarak türkünün bir bölümünü yeniden yazınız. Örnek cevap:

Turnalar geçiyor akşam göğünden,
Bir selam getirsin uzak köyümden,
Hasretim eksilmez yıllar geçerken,
Katar katar gelir yine turnalar,
Kanadında umut taşır turnalar.

KİTABIN TÜM CEVAPLARI

Bütün tema, etkinlik ve sayfa cevaplarını 10. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı Cevapları MEB Yayınları ana sayfasında inceleyebilirsiniz.

10. Sınıf MEB Edebiyat Ders Kitabı Sayfa 46-48 Cevapları - Çözümleyebilme ve Birlikte Öğrenelim