11. Sınıf Kimya MEB Sayfa 136-137 Cevapları – Dinamik Denge Etkinliği

11. sınıf MEB Kimya Ders Kitabı sayfa 136-137 üzerindeki Dinamik Denge etkinliğinin cevapları aşağıdadır. Çalışmada kalsiyum karbonatın ayrışması incelenerek ileri ve geri tepkime hızları karşılaştırılmaktadır.

11. Sınıf Kimya Ders Kitabı Sayfa 136 Cevapları

2.4. Etkinlik – Dinamik Denge

İncelenen tepkime: CaCO₃(k) ⇌ CaO(k) + CO₂(g). Başlangıçta kapta yalnızca CaCO₃ bulunmaktadır.

Soru 1: İleri tepkime hız denklemini yazınız. Kısa Cevap: v_ileri = k_ileri olarak yazılır. Saf katı olan CaCO₃ hız denklemine alınmaz.

Soru 2: Sistemin dengeye ulaşma sürecinde ileri tepkime hızındaki değişimi açıklayınız. Kısa Cevap: Verilen modelde sıcaklık sabit ve CaCO₃ katısı mevcut olduğu sürece ileri tepkime hızı değişmez. Açıklama: Saf katının miktarı azalsa bile birim hacimdeki mol sayısı sabit kalır.

Soru 3: Sistemin dengeye ulaşma sürecinde geri tepkime hızındaki değişimi açıklayınız. Kısa Cevap: Geri hız başlangıçta sıfırdır. CaO ve CO₂ oluştukça yükselir; dengede ileri hıza eşitlenir. Açıklama: CO₂ derişiminin yükselmesi geri tepkimenin hızlanmasını sağlar.

11. Sınıf Kimya Ders Kitabı Sayfa 137 Cevapları

Dinamik Denge – Grafik Soruları

Soru 4: Buna göre aşağıdaki derişim-zaman grafiğinde CaCO₃(k), CaO(k) ve CO₂(g) maddelerini belirtilen noktalı boşluklara yazınız. Kısa Cevap: En üst boşluk: CaCO₃(k). Orta boşluk: CaO(k). En alt boşluk: CO₂(g). Açıklama: Yatay çizgiler saf katıları gösterir. Artarak yataylaşan eğri CO₂ gazıdır. Katılara ait çizgiler miktarın değil, birim hacimdeki mol sayısının sabit olduğunu belirtir.

Soru 5: Aşağıdaki hız-zaman grafiğinde ileri ve geri tepkimelerin hızını grafik üzerinde verilen noktalı boşluklara yazınız. Kısa Cevap: Üstteki boşluğa ileri tepkime hızı, alttaki boşluğa geri tepkime hızı yazılır. Açıklama: Mavi yatay çizgi ileri hızı, sıfırdan yükselen kırmızı eğri geri hızı gösterir. Dengeye gelindiğinde hızlar eşitlenir ve tepkimeler devam eder.

Değerlendirme Soruları

Soru 1: Tersinir bir tepkimede katı ve gaz hâlde olan maddelerin derişimi, tepkimenin dengeye ulaşma sürecinde nasıl değişir? Açıklayınız. Kısa Cevap: Saf katıların derişimi sabit sıcaklıkta değişmez. Gazların derişimi dengeye kadar değişebilir; denge kurulduğunda sabitlenir. Açıklama: Bu örnekte CO₂ derişimi sıfırdan başlayarak artar. CaCO₃ ve CaO katılarının birim hacimlerindeki mol sayıları ise değişmez.

Soru 2: Tersinir bir tepkimede katı ve gaz hâlde olan maddelerin, tepkimenin dengeye ulaşma sürecinde ileri ve geri tepkime hızını nasıl etkilediğini açıklayınız. Kısa Cevap: Saf katıların derişimi hız denkleminde bulunmaz. Gaz derişimleri ilgili tepkimenin hızını etkileyebilir; dengede iki yöndeki hız eşittir. Açıklama: Etkinlikte ileri hız değişmezken CO₂ birikmesiyle geri hız artar. Sonunda ileri ve geri tepkimeler aynı hızla sürer.